Công tác dân nguyện:Không dừng ở tiếp công dân, xử lý đơn thư, chuyển kiến nghị

Chủ động nhận diện sớm vấn đề phát sinh trong thực tiễn

Bên cạnh việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân, Báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội trong tháng 5/2026 cũng cho thấy những kết quả tích cực trong giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri. Theo đó, trong kỳ báo cáo, tỷ lệ giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV đạt 99,1%. Hiện còn 11 kiến nghị của cử tri chưa được các cơ quan có thẩm quyền giải quyết, trả lời đúng hạn.

Theo Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, những kiến nghị này sẽ tiếp tục được theo dõi, đôn đốc và cập nhật kết quả giải quyết, trả lời của các cơ quan có thẩm quyền để báo cáo UBTVQH theo quy định.

Ghi nhận tỷ lệ giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Mười đạt mức cao, song Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần đánh giá thực chất kết quả này, làm rõ việc giải quyết có thực sự hiệu quả, hay chỉ dừng ở việc chuyển đơn và được tính là đã hoàn thành. Phải phân loại rõ trách nhiệm xử lý thuộc cấp nào, ngành nào để có giải pháp phù hợp.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác dân nguyện trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, công tác dân nguyện không thể chỉ dừng lại ở tiếp công dân, xử lý đơn thư hay chuyển kiến nghị. Dân nguyện phải trở thành một kênh cảm nhận sớm lòng dân, một hệ thống cảnh báo chính sách và là thước đo chất lượng của quản trị quốc gia.

Từ yêu cầu đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, thời gian tới không được để công tác dân nguyện "đi sau" những bức xúc của người dân. Các cơ quan của Quốc hội phải chủ động nắm bắt tình hình từ sớm, phân tích sớm, nhận diện sớm những vấn đề có thể phát sinh để kịp thời cảnh báo và đề xuất giải pháp.

Và, việc trả lời kiến nghị của cử tri phải "thực chất hơn". Theo Chủ tịch Quốc hội, tỷ lệ trả lời cao là điều đáng ghi nhận, nhưng thước đo cuối cùng không phải là có văn bản trả lời, mà là vấn đề có được tháo gỡ không, người dân có thấy thấu tình, đạt lý không? Cùng với đó, hoạt động giám sát dân nguyện phải lựa chọn đúng "điểm nghẽn". Bên cạnh việc thực hiện các chương trình giám sát đã được xây dựng, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Đoàn ĐBQH cần chủ động nắm bắt những vấn đề nổi cộm từ thực tiễn để tổ chức giám sát trực tuyến hoặc giám sát tại cơ sở, bảo đảm phản ánh đúng tình hình và đề xuất đúng giải pháp.

Đồng thời, cần phân loại rõ các vụ việc. Đối với những vụ việc còn căn cứ giải quyết, phải tập trung xử lý dứt điểm, không né tránh trách nhiệm. Đối với những vụ việc đã được giải quyết đúng quy định của pháp luật, đã hết thẩm quyền xem xét và không có tình tiết mới thì cần tiếp tục tuyên truyền, vận động, đồng thời giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, không để kéo dài, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, tiếp tục nâng cao chất lượng báo cáo công tác dân nguyện. Báo cáo cần chỉ rõ xu hướng, nguyên nhân, địa chỉ, trách nhiệm và kiến nghị xử lý đối với từng vấn đề. Những kiến nghị đã được nêu trong tháng trước phải được theo dõi, đôn đốc và đánh giá kết quả thực hiện trong tháng sau. Báo cáo cần "rõ việc, rõ trách nhiệm" của từng cơ quan, đơn vị để nâng cao hiệu quả giám sát.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trong quá trình xây dựng báo cáo dân nguyện. Hai cơ quan tổ chức họp hàng tháng để báo cáo có chất liệu nhiều hơn, nâng cao chất lượng; giữa Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát phải phối hợp chặt chẽ, gắn bó như "răng với môi".

Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác dân nguyện

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cơ bản thống nhất với Báo cáo của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, đồng thời đánh giá hoạt động của Ủy ban ngày càng đi vào nền nếp và có nhiều đổi mới.

Nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số đang đặt ra đối với hoạt động của Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội phối hợp với Tập đoàn Viettel và Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội quan tâm hơn nữa đến việc hỗ trợ xây dựng phần mềm phục vụ công tác dân nguyện và giám sát.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, công tác dân nguyện hiện nay bao gồm nhiều lĩnh vực như khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân và tiếp nhận các phản ánh, kiến nghị của cử tri. Trong bối cảnh người dân ngày càng sử dụng môi trường mạng để gửi ý kiến, kiến nghị, cần xây dựng hệ thống có khả năng tiếp nhận, phân loại và chuyển xử lý một cách khoa học, hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc khai thác hiệu quả dữ liệu sẽ giúp phản ánh nhanh hơn, đầy đủ hơn những vấn đề được xã hội quan tâm, từ đó phục vụ hiệu quả công tác giám sát và xây dựng chính sách. Trong khi đó, nếu hệ thống được kết nối rộng rãi với các cơ quan của Quốc hội, Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động dân nguyện và giám sát trên phạm vi cả nước.

Trong phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tiếp tục nghiên cứu đổi mới cách trình bày báo cáo theo hướng tăng cường phân tích, giảm liệt kê, tập trung nhận diện các nhóm vấn đề nổi lên và những vụ việc có nguy cơ phức tạp, kéo dài. Tiếp tục hoàn thiện quy trình giám sát xử lý đơn thư theo hướng chặt chẽ, thống nhất, công khai, minh bạch và đẩy mạnh số hóa và ứng dụng phần mềm.

Đối với nội dung Báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội trong tháng 5/2026, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến của UBTVQH tại phiên họp, đặc biệt là các ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội để hoàn thiện báo cáo. Trong đó, cần làm nổi bật những vấn đề cử tri quan tâm, phân tích rõ những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương; những vấn đề cần sửa đổi chính sách, pháp luật; những nội dung cần thanh tra, kiểm tra hoặc bổ sung vào chương trình giám sát.