Chuyển nhượng nhà ở xã hội phải gắn với mục tiêu an sinh

Chiều 28/10, phát biểu tại hội trường về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), ĐBQH Lý Anh Thư cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng và kinh doanh bất động sản.

Quan tâm đến quy định về chuyển nhượng nhà ở xã hội, đại biểu tán thành việc giới hạn giá bán lại trong thời hạn 5 năm nhằm hạn chế đầu cơ, trục lợi chính sách. Tuy nhiên, theo đại biểu, sau thời hạn này, dự thảo vẫn yêu cầu bán cho đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng chưa xác định nguyên tắc kiểm soát giá.

Bố trí quỹ đất phải có căn cứ xác định quy mô

Đại biểu Lý Anh Thư phân tích, nhu cầu nhà ở xã hội còn lớn, nguồn cung chưa đáp ứng đầy đủ, trong khi giá nhà ở thương mại ngày càng vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát giá bán lại, cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của người thực sự có nhu cầu có thể bị thu hẹp.

Dù thấp hơn giá nhà ở thương mại, giá nhà ở xã hội khi chuyển nhượng vẫn có thể cao hơn đáng kể so với giá bán ban đầu. Khi đó, người bán được hưởng khoản chênh lệch lớn từ tài sản hình thành nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước, còn người mua thuộc diện thụ hưởng chính sách lại phải trả mức giá cao hơn nhiều so với khả năng chi trả dự kiến.

Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế xác định giá bán lại sau 5 năm dựa trên giá mua ban đầu và chỉ số hoặc hệ số điều chỉnh do cơ quan có thẩm quyền xác định, có tính đến biến động hợp lý của chi phí xây dựng và mặt bằng giá.

Theo đại biểu, cơ chế này nhằm hài hòa quyền lợi của người đã mua nhà với mục tiêu hỗ trợ người có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở. Nhà ở xã hội được hình thành từ các chính sách ưu đãi của Nhà nước thì khi chuyển nhượng cũng cần duy trì mục tiêu an sinh, hạn chế đầu cơ và bảo đảm công bằng giữa những người được hưởng chính sách.

Cũng về khả năng tiếp cận nhà ở, đại biểu đồng tình với việc dành quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê tại những khu vực có nhu cầu lớn, nhất là đô thị, khu vực phát triển giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu chế xuất và các trường đại học, cao đẳng.

Tuy nhiên, việc bố trí quỹ đất phải có căn cứ xác định quy mô, tránh thực hiện hình thức hoặc thiếu thống nhất. Khái niệm “gần khu công nghiệp, khu chế xuất”, “gần các trường đại học, cao đẳng” cần được làm rõ bằng các tiêu chí cụ thể, kết hợp khoảng cách địa lý với khả năng kết nối giao thông và điều kiện tiếp cận thực tế.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định quy mô, tiêu chí lựa chọn vị trí, trách nhiệm tổ chức thực hiện và kiểm tra việc sử dụng quỹ đất đúng mục đích; hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết, phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Phân biệt chuyển đổi công năng căn hộ với làm việc tại nhà, kinh doanh trực tuyến

Một nội dung khác được đại biểu Lý Anh Thư lưu ý là quy định cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở, trừ trường hợp cho thuê để ở hoặc lưu trú, tại điểm c khoản 5 Điều 3 dự thảo.

Đại biểu cho rằng, bảo vệ công năng nhà ở, bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và quyền lợi của cư dân là cần thiết. Song, cần phân biệt việc chuyển đổi công năng căn hộ với các hoạt động làm việc tại nhà, kinh doanh trực tuyến, tư vấn từ xa hoặc kinh doanh quy mô nhỏ không ảnh hưởng đến cộng đồng.

Trong điều kiện kinh tế số phát triển, những hoạt động này giúp giảm chi phí, tạo việc làm và thu nhập. Việc cấm chung, không phân biệt quy mô và mức độ tác động, có thể hạn chế nhu cầu sử dụng tài sản hợp pháp của người dân.

Đại biểu đề nghị giữ nguyên tắc bảo vệ công năng nhà ở, đồng thời nghiên cứu ngoại lệ có giới hạn đối với hoạt động làm việc, kinh doanh quy mô nhỏ. Điều kiện đặt ra là phải bảo đảm an toàn công trình, không gây ô nhiễm, mất trật tự hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cư dân.