Chuyển mạnh tư duy từ "trả lời kiến nghị" sang "giải quyết vấn đề"

Không nên kéo dài chỉ vì tâm lý "chờ sửa luật", "chờ sửa nghị định"

Thảo luận về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV, các ĐBQH cơ bản thống nhất với Báo cáo giám sát của UBTVQH. Đồng thời, đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan hữu quan trong việc tiếp nhận, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri. Nhiều nội dung được tiếp thu, giải quyết đã góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Ghi nhận rất nhiều chuyển biến tích cực trong giải quyết kiến nghị của cử tri của các cơ quan chức năng, tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhận thấy, vẫn nổi lên một số "điểm nghẽn" cần giải quyết mạnh hơn trong thời gian tới.

Cụ thể, tỷ lệ trả lời kiến nghị của cử tri cao, nhưng tỷ lệ giải quyết thực chất còn rất thấp. Theo Báo cáo, đã có 98,6% kiến nghị được giải quyết trả lời, tuy nhiên đi sâu vào cơ cấu xử lý, thì có tới 68% kiến nghị mới dừng ở mức giải trình, cung cấp thông tin trong khi số kiến nghị được nghiên cứu tiếp thu để giải quyết chỉ chiếm 13,5%. Tỷ lệ kiến nghị cần giải trình, cung cấp thông tin còn cao, phản ánh việc người dân chưa được tiếp cận đầy đủ các thông tin pháp luật.

“Đây là vấn đề rất đáng lưu ý, bởi nếu chỉ dừng ở trả lời mà chưa tháo gỡ được vướng mắc trong thực tiễn thì cử tri rất khó cảm nhận được đầy đủ hiệu quả của hoạt động giám sát và giải quyết kiến nghị của cử tri”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga băn khoăn.

Cùng quan điểm, ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) nêu rõ, Báo cáo cho thấy, trong số các kiến nghị đã được trả lời có tới 68% chủ yếu dừng ở việc giải trình, cung cấp thông tin và số kiến nghị được xử lý bằng các biện pháp cụ thể như ban hành chính sách, tổ chức thực hiện thanh tra, kiểm tra chỉ chiếm khoảng 12,8%.

Theo đại biểu, điều này cho thấy một phần không nhỏ kiến nghị của cử tri chưa được giải quyết đến cùng. Ngoài ra, báo cáo đánh giá vẫn còn tình trạng một số kiến nghị xử lý còn chậm, kéo dài và có nhiều kiến nghị đang trong quá trình giải quyết nhưng chưa xác định rõ lộ trình và thời gian đã hoàn thành.

Nêu thực tế, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương cho biết, nhiều kiến nghị liên quan đến các lĩnh vực phức tạp đòi hỏi phải có thời gian, nguồn lực thực hiện và sự phối hợp của nhiều cơ quan, đối tượng có liên quan. Tuy nhiên, việc chưa làm rõ tiến độ và cam kết thực hiện cũng là nguyên nhân khiến cử tri còn tâm tư, phản ánh, đeo đuổi kiến nghị kéo dài. Có những trường hợp nội dung trả lời chưa thật sự đáp ứng yêu cầu, còn nặng về việc viện dẫn các quy định hiện hành, có nội dung trả lời nhưng chưa đi thẳng vào vấn đề cử tri kiến nghị, chưa gắn với giải pháp cụ thể cũng như chưa xác định rõ trách nhiệm và thời gian xử lý. Điều này dẫn đến tình trạng cử tri chưa rõ, chưa hài lòng, tiếp tục kiến nghị lại qua nhiều kỳ họp.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành chuyển mạnh tư duy từ "trả lời kiến nghị" sang "giải quyết vấn đề". Những kiến nghị thuộc thẩm quyền có thể xử lý ngay bằng hướng dẫn quy trình phối hợp liên thông hoặc đơn giản hóa thủ tục thì cần làm ngay, không nên để kéo dài chỉ vì tâm lý "chờ sửa luật", "chờ sửa nghị định". Cùng với đó, cần đẩy mạnh phổ biến pháp luật, thực hiện hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin để giảm tình trạng cử tri kiến nghị những nội dung mà lẽ ra người dân có thể được cung cấp và giải thích ngay từ đầu.

Siết chặt hơn cơ chế theo dõi việc thực hiện kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Một "điểm nghẽn" khác được các đại biểu chỉ ra, đó là độ trễ còn lớn trong hoàn thiện thể chế dưới luật. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ, qua các phụ lục về những kiến nghị đang tiếp thu, giải quyết trong thời gian tới, có thể thấy hàng loạt các vấn đề đã được bộ, ngành ghi nhận, đã đưa vào kế hoạch nhưng vẫn đang chờ nghị định, quyết định hướng dẫn. Nói cách khác, nhiều chủ trương đúng đã có, nhiều vấn đề thực tiễn đã được chỉ ra, nhưng khâu cuối cùng để chính sách đi vào cuộc sống lại chưa kịp thời. Đây chính là điểm làm cho kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ họp và làm giảm hiệu lực thực tế của việc giám sát.

Theo đại biểu, đây không chỉ là kỹ thuật lập pháp mà là trách nhiệm thực thi. Luật đã ban hành, nghị quyết đã có nhưng nếu văn bản hướng dẫn chậm, thiếu thống nhất hoặc ban hành nhỏ giọt thì địa phương vẫn lúng túng và người dân vẫn phải chờ đợi. Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ gắn rõ trách nhiệm người đứng đầu trong công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và rà soát toàn bộ những nội dung đã hứa với cử tri là sẽ nghiên cứu, sẽ ban hành, đã trình... để xác định mốc thời gian cụ thể.

Liên quan đến cải cách hành chính và số hóa, ĐBQH Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) nhấn mạnh, đây là quá trình cấp thiết nhưng phải chú trọng vào thực chất, phù hợp với trình độ và khả năng của cán bộ cũng như người dân, nhằm mục tiêu nâng cao mức độ hài lòng của người dân, không phải chỉ là những con số trong báo cáo hay là xếp hạng về thành tích chuyển đổi số.

Một số đại biểu cũng đề nghị, phải lấy mức độ tháo gỡ được vướng mắc thực tế cho người dân làm thước đo chính của chất lượng giải quyết kiến nghị chứ không chỉ lấy tỷ lệ trả lời văn bản làm căn cứ để đánh giá. Chính phủ cần có một đợt rà soát tổng thể các văn bản dưới luật đang chậm ban hành hoặc chậm sửa đổi để xử lý dứt điểm theo một lộ trình rõ ràng.

Cùng với đó, cần siết chặt hơn cơ chế theo dõi việc thực hiện kiến nghị của UBTVQH, coi đây là một chỉ báo quan trọng về chất lượng chấp hành sau giám sát và trách nhiệm giải trình của các bộ, ngành.