Chặng đường vẻ vang của đối ngoại Quốc hội

Nhìn lại bước đường phát triển vẻ vang

- Trước hết, xin chúc mừng ông đã ra mắt cuốn sách đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội (6/1/1946 - 6/1/2026). Động lực nào thôi thúc ông dấn thân vào công trình "để đời" này?

- Những tháng ngày viết 80 năm đối ngoại Quốc hội - Từ lý luận đến thực tiễn cho tôi cơ hội tuyệt vời để sống lại năm tháng công tác ở Quốc hội, với trải nghiệm quý báu, tham gia và chứng kiến nhiều sự kiện đối ngoại mà tôi may mắn được làm đại biểu Quốc hội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại liên tục ba nhiệm kỳ.

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên là sự kiện trọng đại, dịp để cùng nhau nhìn lại bước đường phát triển vẻ vang của Quốc hội, đặc biệt là thành tựu của đối ngoại Quốc hội đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng Tổ quốc và công cuộc Đổi mới, hội nhập toàn diện của đất nước. Tôi ấp ủ viết cuốn sách này để thể hiện tình cảm, trách nhiệm trước sự kiện trọng đại của cơ quan nơi mình đã gắn bó cả đời. Cuốn sách như lời cảm ơn, tri ân sâu sắc đối với Quốc hội, tới các đồng chí lãnh đạo Quốc hội, lãnh đạo các Ủy ban qua các thời kỳ và các đồng nghiệp, cơ quan mà tôi may mắn được phụng sự.

- Nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng trong Lời giới thiệu cuốn sách và nhiều đại biểu Quốc hội, các nhà ngoại giao kỳ cựu đánh giá đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên trình bày tổng thể, đầy đủ nhất về đối ngoại Quốc hội. Với nhiều thông tin, tư liệu lịch sử trong 542 trang sách và đặc biệt là Biên niên sự kiện hoạt động đối ngoại của Quốc hội 1946 - 2025, ông gặp thách thức gì khi thực hiện dự án đồ sộ này?

- Nghiên cứu và viết thành sách chuyên khảo về đối ngoại Quốc hội trong chặng đường lịch sử 80 năm là công việc rất lớn và không dễ. Quốc hội trong chiều dài lịch sử 80 năm hình thành và phát triển, hoạt động đối ngoại rất đa dạng, phong phú trên cả bình diện song phương, đa phương. Đây là hoạt động của cơ quan đại diện dân cử cao nhất nên phải phân tích, làm rõ đặc điểm, nội hàm, phương thức của đối ngoại Quốc hội. Tất cả đòi hỏi phải có cách thức sắp xếp, bố cục logic để trình bày mạch lạc, nổi bật về vai trò, sự tham gia, đóng góp của đối ngoại Quốc hội gắn với công cuộc bảo vệ, xây dựng, phát triển đất nước trong từng giai đoạn.

Hoạt động đối ngoại của Quốc hội những nhiệm kỳ gần đây diễn ra dồn dập với nhiều thông tin được đăng tải, trong khi của giai đoạn trước, nhất là những năm chiến tranh thì rất ít. Tôi cố gắng tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn trong nước và quốc tế, các thư viện, nhiều tháng trời đến Trung tâm Lưu trữ Quốc gia tìm đọc tư liệu, hệ thống hóa để chắp nối thành câu chuyện mạch lạc có chiều sâu theo chủ đề.

Để tăng tính hiện thực, nhất là sự tham gia, tác động của đối ngoại Quốc hội, tôi tìm thông tin, số liệu từ hồi ký của các đại biểu Quốc hội, báo cáo hoạt động của các cơ quan Quốc hội và tìm gặp, đưa câu chuyện của những người trong cuộc, các đại sứ ở những địa bàn quan trọng gắn với các sự kiện của đối ngoại Quốc hội.

Qua đó, trình bày một cách sống động và chân thật về vai trò, sự tham gia của Quốc hội trong việc thúc đẩy các hoạt động ngoại giao chính trị, kinh tế... như bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ, gia nhập WTO hay đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo, thực thi các điều ước quốc tế...

Giá trị trong kỷ nguyên vươn mình

- Từ thực tế công tác ở Quốc hội và thực hiện công trình này, ông có suy nghĩ gì khi nhìn lại hành trình 80 năm đối ngoại Quốc hội trong bối cảnh hiện nay?

- Chúng ta rất tự hào về hành trình vẻ vang, phát triển, trưởng thành của đối ngoại Quốc hội với 15 nhiệm kỳ hoạt động gắn liền với vị trí, vai trò của Quốc hội trong sự nghiệp đấu tranh xây dựng chính quyền nhân dân, bảo vệ Tổ quốc và đổi mới, hội nhập đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đối ngoại Quốc hội có những đặc điểm riêng, vừa mang tính ngoại giao nhà nước, vừa mang tính đối ngoại nhân dân với đại biểu Quốc hội là nhân vật trung tâm trong các hoạt động đối ngoại của Quốc hội.

Đối ngoại Quốc hội đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, góp phần đắc lực triển khai thực hiện thành công đường lối đối ngoại của Nhà nước ta. Nghiên cứu về đối ngoại Quốc hội giúp nhận thức rõ đặc điểm, nội hàm của đối ngoại Quốc hội, đặc biệt là những bài học kinh nghiệm thực tiễn cần tiếp tục phát huy trong thời kỳ phát triển mới.

- Chương cuối “Nâng tầm đối ngoại Quốc hội trong kỷ nguyên mới” giúp người đọc hiểu thêm về sự phát triển của đối ngoại Quốc hội thời gian tới. Ông có thể nói rõ dụng ý của mình khi viết chương này?

- Thú thực, phác thảo đầu tiên của cuốn sách chưa có chương này nhưng càng vào mạch viết, cảm nhận của tôi càng rõ là nhất định chương cuối không chỉ dừng ở việc trình bày hành trình phát triển của đối ngoại Quốc hội 80 năm qua, mà phải cố gắng luận giải sự phát triển của đối ngoại Quốc hội thời gian tới, nhất là sau sắp xếp lại các cơ quan Quốc hội, trong đó có Ủy ban Đối ngoại.

Đặc biệt, theo dõi và nghiên cứu các bài viết, phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và sứ mệnh của công tác đối ngoại trong "kỷ nguyên mới", tôi càng thấm thía và quyết tâm viết chương này để gửi gắm suy ngẫm về hành trình tiếp theo của đối ngoại Quốc hội. Nhất là những việc cần thực hiện để phát huy vai trò, sự tham gia của đối ngoại Quốc hội góp phần hiện thực hóa tầm nhìn, khát vọng đưa nước ta “từ hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ, sang trạng thái một quốc gia vươn lên” như lời Tổng Bí thư.

- Cụ thể, kiến giải, đề xuất của ông để nâng cao vai trò, sự tham gia của đối ngoại Quốc hội, đóng góp vào sự phát triển đất nước thời gian tới?

- Trước hết, cần khẳng định từ thực tiễn hoạt động đối ngoại trong 80 năm qua cho thấy vai trò không thể thiếu của đối ngoại Quốc hội trong tiến trình phát triển, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra cho đối ngoại Quốc hội càng cao hơn. Mấu chốt là tiếp tục quán triệt quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng, nhất là chỉ đạo sâu sắc của Tổng Bí thư Tô Lâm về sứ mệnh của công tác ngoại giao trước yêu cầu và nhiệm vụ mới của đất nước. Theo đó, cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp về bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với đối ngoại Quốc hội; nâng cao chất lượng công tác tham mưu, tăng tính chuyên nghiệp trong triển khai hoạt động đối ngoại và tiếp tục phát huy vai trò tích cực, chủ động của Quốc hội trên cả kênh song phương và đa phương.

- Xin cảm ơn ông!