Cắt giảm thủ tục phòng cháy, chữa cháy phải đi đôi với bảo đảm an toàn

Nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy vẫn là nghĩa vụ bắt buộc

Phát biểu thảo luận, ĐBQH Dương Đức Hải (TP. Hà Nội) cho biết, trong quá trình tham gia tham mưu xây dựng, sửa đổi dự thảo Luật, đại biểu nhận được nhiều ý kiến, câu hỏi liên quan đến việc tháo gỡ vướng mắc cho người dân sau khi cắt giảm thủ tục hành chính; bảo đảm an toàn đối với các trang thiết bị được đưa vào sử dụng khi một số thủ tục được miễn; đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, kiểm tra để tránh chồng chéo mà vẫn bảo đảm an ninh, an toàn công trình.

Theo đại biểu, cần làm rõ hai nội dung cơ bản. Trước hết, việc cắt giảm thủ tục thể hiện tinh thần chủ động của Bộ trong tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc cắt giảm thủ tục không có nghĩa là giảm yêu cầu an toàn hay làm thay đổi trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Đại biểu cho rằng, về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, đây vẫn là nghĩa vụ bắt buộc. Theo Điều 18 dự thảo Luật, tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu công trình, hạng mục công trình, phương tiện đưa vào khai thác, sử dụng sau khi nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy là trách nhiệm của các chủ thể có liên quan theo quy định.

"Như vậy, yêu cầu bảo đảm an toàn vẫn được giữ nguyên, trong khi trách nhiệm tổ chức thực hiện và chứng minh sự tuân thủ được xác định rõ hơn đối với chủ đầu tư và cơ sở. Chất lượng, an toàn công trình phải được bảo đảm xuyên suốt từ thiết kế, thi công đến giám sát; mỗi chủ thể tham gia phải thực hiện đúng trách nhiệm chuyên môn và pháp lý của mình", đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh.

Đại biểu cho rằng, văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước không thể thay thế trách nhiệm của các chủ thể liên quan, cũng không thể tự thân bảo đảm an toàn trong suốt quá trình thi công và vận hành công trình. Việc bãi bỏ thủ tục này sẽ giúp chủ đầu tư chủ động hơn về tiến độ nghiệm thu, giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ và chờ giải quyết thủ tục. Đồng thời, cơ quan quản lý có điều kiện tập trung vào kiểm tra việc tuân thủ và duy trì các điều kiện an toàn trong thực tế.

Đối với thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy, đại biểu lưu ý, những trường hợp thuộc diện phải thẩm định vẫn phải duy trì yêu cầu này. Theo đó, đề xuất sửa đổi Luật lần này vừa bảo đảm tính kế thừa, liên tục, vừa tạo cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài và đồng bộ cho phương thức quản lý mới.

Bỏ giấy phép lưu thông không đồng nghĩa với giảm yêu cầu chất lượng

Nội dung thứ hai được đại biểu Dương Đức Hải đề cập là việc bãi bỏ thủ tục cấp phép lưu thông đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo đại biểu, dự thảo Luật vẫn đặt ra các yêu cầu chặt chẽ về chất lượng sản phẩm. Các nội dung sửa đổi liên quan đến Điều 44 không làm thay đổi yêu cầu phương tiện trước khi lưu thông và trong quá trình lưu thông trên thị trường phải bảo đảm chất lượng theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, pháp luật về tiêu dùng và các quy chuẩn có liên quan.

Đối với phương tiện đáp ứng đầy đủ các điều kiện và có kết quả đánh giá sự phù hợp theo quy định của dự thảo Luật, việc miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu nhằm tránh thực hiện lặp lại các thủ tục đánh giá đã có cơ sở để được công nhận. Doanh nghiệp vẫn phải kê khai thông tin trước khi đưa sản phẩm ra thị trường và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Đại biểu nhấn mạnh, điểm cốt lõi của việc sửa đổi là chuyển từ cơ chế cấp thêm giấy phép chuyên ngành sang sử dụng kết quả đánh giá sự phù hợp, thông tin truy xuất và kiểm tra chất lượng trong quá trình lưu thông. Việc cắt giảm thủ tục vì vậy cần được hiểu là thay đổi phương thức quản lý, không phải làm giảm yêu cầu về chất lượng, an toàn đối với sản phẩm.

Đề cập đến cơ chế bảo đảm an toàn khi chuyển sang phương thức quản lý mới, đại biểu Dương Đức Hải cho rằng cần nhìn nhận việc quản lý theo một chuỗi liên tục, từ thông tin phục vụ quản lý, thông báo, khai báo đến lựa chọn đối tượng kiểm tra của cơ quan chức năng. Theo đó, hoạt động kiểm tra cần tập trung vào các nhóm nguy cơ. Đây là cơ sở để kết hợp cơ chế hậu kiểm với các hoạt động kiểm tra hiện có, qua đó phát hiện vi phạm, ngăn chặn và gắn với việc xử lý, khắc phục vi phạm.

Đại biểu cũng đề cập đến việc hoàn thiện các chế tài liên quan, từ xử lý vi phạm hành chính đến xử lý hình sự và các quy định trong những dự án luật có liên quan, nhằm củng cố cơ chế thực thi nghiêm minh.

Tuy nhiên, hiệu quả phòng ngừa còn phụ thuộc nhiều vào khả năng phát hiện vi phạm kịp thời, buộc chấm dứt hành vi vi phạm và bảo đảm các vi phạm được khắc phục. Mục tiêu cuối cùng là loại trừ các nguy cơ ngay từ đầu, không để những thiếu sót, vi phạm kéo dài gây mất an toàn.

Từ những nội dung trên, đại biểu đề nghị trong quá trình rà soát, xây dựng pháp luật cần chú trọng bảo đảm tính đồng bộ giữa dự thảo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ với các luật liên quan, trong đó có Luật Đăng kiểm, Luật Đầu tư và pháp luật thuộc các ngành, lĩnh vực có quy định về văn bản chấp thuận, kết quả nghiệm thu hoặc giấy phép lưu thông. Theo đại biểu, những quy định này cần được chỉnh lý tương ứng với việc cắt giảm thủ tục trong dự thảo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt giữa các thủ tục hành chính và thủ tục có liên quan.

"Đây là một trong những yêu cầu cần được quan tâm để việc cắt giảm thủ tục thực sự tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời duy trì hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ", đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh.