Cần cơ chế đặc thù cho sử dụng trụ sở công dôi dư

Đạt nhiều kết quả tích cực trong điều hành ngân sách và đầu tư công

Theo Báo cáo của Chính phủ, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025 được triển khai đồng bộ trên 8 lĩnh vực cốt lõi theo quy định của Luật, có nhiều chuyển biến tích cực, đạt kết quả quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển KT-.

Cụ thể, đã hoàn thành tổng kiểm kê tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý. Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã triển khai đề án theo đúng kế hoạch, chủ trương đề ra. Kết quả kiểm kê xác định tổng giá trị của 19 loại tài sản công thuộc phạm vi tổng kiểm kê là 11.917.326 tỷ đồng.

Công tác giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 có chuyển biến tích cực, đạt khoảng 755,14 nghìn tỷ đồng, tương đương 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,4% so với cùng kỳ năm 2024. Việc bố trí vốn đầu tư công ngày càng tập trung, tiếp tục khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán, lãng phí. Nhiều dự án trọng điểm hoàn thành, tạo chuyển biến rõ nét về hạ tầng giao thông, nông nghiệp và nông thôn, quốc phòng, an ninh, công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Công tác xử lý các dự án tồn đọng, chậm tiến độ được triển khai quyết liệt. Đến nay, đã tháo gỡ và có định hướng giải pháp đối với 5.203 dự án. Trong đó, 3.289 dự án liên quan đến đất đai, với tổng mức đầu tư khoảng 1,67 triệu tỷ đồng, diện tích khoảng 70 nghìn ha, đã được tháo gỡ khó khăn, tiếp tục triển khai, sớm đưa vào khai thác.

Năm 2025 cũng ghi nhận chuyển biến tích cực trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhờ nỗ lực hoàn thiện cơ chế, chính sách và tháo gỡ vướng mắc. Kết quả thu từ cổ phần hóa và thoái vốn giai đoạn 2021 - 2024 đạt 654,8 tỷ đồng; lũy kế 10 tháng đầu năm 2025 đạt 1.411 tỷ đồng (trong đó, thu từ cổ phần hóa là 1.307,5 tỷ đồng; thu từ thoái vốn là 103,3 tỷ đồng).

Cơ bản thống nhất với các nội dung đánh giá của Chính phủ, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thành Trung cho rằng, điểm sáng đáng ghi nhận là nỗ lực thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội vào chính sách, pháp luật. Việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia được thực hiện chặt chẽ hơn. Đồng thời, các lĩnh vực như quản lý tài sản công, khai thác tài nguyên gắn với chuyển đổi xanh, tinh gọn bộ máy và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng đạt được những kết quả bước đầu quan trọng.

Quyết liệt xử lý trụ sở và tài sản công sau sáp nhập

Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là công tác quản lý tài sản công. Đại biểu phản ánh, cử tri rất quan tâm đến tình trạng lãng phí tại các trụ sở công bỏ trống sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam nêu thực tế, hiện các khối Đảng, Nhà nước và đoàn thể vẫn làm việc phân tán tại nhiều địa điểm cũ, gây khó khăn trong phối hợp, kết nối. Do đó, đại biểu kiến nghị cần đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất tập trung, hạ tầng công nghệ thông tin và kiện toàn đội ngũ cán bộ theo vị trí việc làm để tránh xáo trộn.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống, dẫn đến ẩm mốc, xuống cấp do tác động của thời tiết và thiếu người quản lý. Bà cũng cho rằng, số liệu báo cáo của Chính phủ về việc đã xử lý hơn 21.200 trụ sở, tài sản công chưa phản ánh sát tình hình thực tế.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam nhấn mạnh, Chính phủ không nên sử dụng cụm từ “nếu cần thiết” trong báo cáo, bởi việc xử lý tài sản dư thừa hiện nay là yêu cầu rất cần thiết và cấp bách. Nếu chỉ áp dụng quy trình thông thường theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công sẽ khó tháo gỡ vướng mắc. “Do vậy, cần có chuyên đề đánh giá tổng thể thực trạng quản lý, sử dụng trụ sở công trên cả nước; sớm xác lập cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm tài sản công dư thừa, tránh lãng phí, tạo nguồn lực cho phát triển”, đại biểu nêu rõ.

Giải trình, làm rõ thêm ý kiến đại biểu, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, việc xử lý trụ sở, tài sản công bỏ trống sau sắp xếp đơn vị hành chính đang được các cơ quan có thẩm quyền chỉ đạo sát sao, thường xuyên.

Thừa nhận vẫn còn nhiều trụ sở để không do vướng mắc trong chuyển đổi công năng, Thứ trưởng cho rằng, việc chuyển đổi từ trụ sở hành chính sang mục đích khác như bệnh viện, trường học rất phức tạp; có trường hợp chi phí cải tạo còn cao hơn xây mới.

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Bộ Tài chính đang phối hợp với các địa phương rà soát tổng thể, từ đó đưa ra định hướng xử lý cụ thể cho từng tài sản. Đồng thời, khẳng định nguyên tắc xử lý là mọi tài sản phải được đưa vào sử dụng, không để rỉ sét, xuống cấp; ưu tiên chuyển đổi phục vụ phúc lợi xã hội như y tế, giáo dục hoặc cho thuê nếu hiệu quả cao hơn. Việc bàn giao tài sản phải gắn với cơ chế tài chính phù hợp, bảo đảm đơn vị tiếp nhận có đủ nguồn lực bảo trì, bảo dưỡng, tránh tình trạng tiếp nhận nhưng không có kinh phí duy trì.

Nhấn mạnh trụ sở cơ quan, tài sản công là nguồn lực quốc gia quan trọng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá đầy đủ việc quản lý, sử dụng tài sản công, bao gồm cả chi phí phát sinh và hiệu quả sử dụng; đồng thời xây dựng đề án tổng thể cấp quốc gia về quản lý, sử dụng trụ sở và tài sản công sau sắp xếp, trên cơ sở các chủ trương của Đảng, Nhà nước.

“Việc chuyển đổi công năng trụ sở dôi dư không đơn giản, cần được tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm hiệu quả. Các bộ, ngành cần phối hợp xây dựng tiêu chí chuyển đổi công năng, làm cơ sở để các địa phương triển khai thực hiện”, Chủ nhiệm Uỷ ban Phan Văn Mãi nhấn mạnh.