Cần chính sách riêng để phát triển nhà ở sinh viên

Ba khoảng trống trong chính sách nhà ở cho sinh viên

Bày tỏ sự tán thành với việc sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở năm 2023 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, gắn với bảo đảm an sinh xã hội, ĐBQH Thái Thị An Chung nhấn mạnh yêu cầu có chính sách đột phá để phát triển nhà ở cho thuê, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân. Trong đó, phát triển nhà ở cho sinh viên là vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với an sinh xã hội, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục và phát triển nguồn nhân lực của đất nước.

Theo đại biểu, cả nước hiện có khoảng 2,6 triệu sinh viên đại học, tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn và trung tâm đào tạo của khu vực. Hằng năm, hàng trăm nghìn sinh viên nhập học, trong đó nhiều em phải học tập xa gia đình và có nhu cầu thuê chỗ ở. Tuy nhiên, hệ thống ký túc xá của các cơ sở đào tạo mới đáp ứng được một phần nhu cầu. Đa số sinh viên phải thuê nhà trọ bên ngoài với chi phí tương đối cao so với điều kiện kinh tế của gia đình; không ít nơi chưa bảo đảm điều kiện sinh hoạt, an ninh, an toàn và phòng cháy, chữa cháy.

Trước đây, Nhà nước đã có chính sách riêng nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho sinh viên. Năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 18/NQ-CP và Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 65/2009/QĐ-TTg về cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho sinh viên thuê. Trên cơ sở đó, nguồn vốn trái phiếu Chính phủ đã được bố trí để đầu tư nhiều dự án ký túc xá, nhà ở sinh viên trên cả nước trong giai đoạn 2009 - 2015.

Đơn cử tại Nghệ An, Trường Đại học Vinh được bố trí vốn trái phiếu Chính phủ để đầu tư khu nhà ở sinh viên tại phường Hưng Bình; cùng với đó là các dự án nhà ở sinh viên tập trung và tại một số trường cao đẳng trên địa bàn.

Khoản 11 Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023 đã xác định học sinh, sinh viên là một trong những đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Theo đại biểu, đây là cơ sở pháp lý quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với nhu cầu chỗ ở của người học. Đồng thời, pháp luật về đất đai cũng đã có quy định cho phép bố trí ký túc xá trong phạm vi đất xây dựng cơ sở giáo dục và đào tạo.

Dẫn Báo cáo số 378 ngày 21/9/2026 của Bộ Xây dựng về tổng kết thi hành Luật Nhà ở năm 2023, đại biểu cho biết, theo báo cáo của 21/34 địa phương về phát triển nhà ở cho thuê, tính đến tháng 6/2026 có khoảng 60.900 căn nhà cho thuê, trong đó có 25.450 căn nhà ở xã hội, 11.750 căn nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp và 9.000 căn nhà ở sinh viên.

Đối chiếu với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu ghi nhận những điểm mới tích cực. Cụ thể, điểm d khoản 2 Điều 31 đưa học sinh, sinh viên vào nhóm đối tượng ưu tiên thuê nhà ở được đầu tư bằng vốn nhà nước; Điều 33 quy định việc bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê tại khu vực gần các trường đại học, cao đẳng.

Tán thành với những quy định này, đại biểu Thái Thị An Chung cho rằng, dự thảo mới chủ yếu giải quyết quyền tiếp cận nhà ở cho thuê của sinh viên, chưa hình thành chính sách đồng bộ để phát triển nhà ở dành cho sinh viên. Qua nghiên cứu dự thảo, đại biểu chỉ ra ba khoảng trống cần được quan tâm hoàn thiện.

Tại Điều 59 về đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, dự thảo chưa quy định rõ học sinh, sinh viên là đối tượng được thuê nhà ở xã hội. Mặc dù đã cho phép đơn vị sự nghiệp công lập thuê nhà ở xã hội để bố trí cho cán bộ, viên chức, người lao động, nhưng dự thảo chưa có quy định cho phép các trường đại học, cao đẳng thuê nhà ở xã hội để bố trí cho sinh viên của mình.

Đối với Điều 61 về hình thức phát triển nhà ở xã hội, dự thảo chưa quy định cơ chế để cơ sở giáo dục trực tiếp đầu tư, hợp tác với doanh nghiệp đầu tư hoặc thuê nhà ở xã hội của doanh nghiệp để bố trí cho sinh viên.

Tại Điều 62 về đất để phát triển nhà ở xã hội, dự thảo chưa làm rõ việc sử dụng đất do các cơ sở giáo dục đang quản lý, sử dụng để xây dựng ký túc xá, nhà ở sinh viên, cũng như cơ chế huy động nguồn lực đầu tư trên quỹ đất này.

Theo đại biểu, những khoảng trống trên cho thấy, nếu chỉ quy định sinh viên là đối tượng được ưu tiên thuê nhà thì chưa đủ để giải quyết nhu cầu chỗ ở trên thực tế.

“

Nhà ở cho sinh viên không chỉ là nơi ở mà gắn trực tiếp với chất lượng cuộc sống, sức khỏe, học tập của sinh viên và sự an tâm của mỗi gia đình. Đầu tư cho phát triển nhà ở cho sinh viên cũng chính là chính sách đầu tư cho giáo dục, cho con người và cho tương lai đất nước.

Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Thái Thị An Chung

Bổ sung cơ chế đầu tư, quỹ đất và hỗ trợ thuê nhà cho sinh viên

Từ những phân tích trên, ĐBQH Thái Thị An Chung đề nghị Chính phủ tổng kết, đánh giá việc triển khai các chương trình phát triển nhà ở sinh viên trong thời gian qua, rút ra những kinh nghiệm, làm cơ sở đề xuất chính sách phát triển nhà ở cho sinh viên trong thời gian

Để tạo cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài cho việc tổ chức thực hiện, đại biểu đề xuất Quốc hội, Chính phủ nghiên cứu bổ sung chỉ tiêu phát triển nhà ở sinh viên vào chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh quy định tại Điều 5 của dự thảo Luật; đồng thời bổ sung một mục riêng về chính sách phát triển nhà ở cho sinh viên tại Chương VI, với năm nhóm nội dung cụ thể.

Thứ nhất, về đối tượng và hình thức hỗ trợ, xác định sinh viên là đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo hình thức thuê; cho phép các cơ sở giáo dục thuê nhà ở xã hội để bố trí chỗ ở cho sinh viên của mình.

Thứ hai, về hình thức đầu tư, quy định các mô hình phát triển nhà ở sinh viên, bao gồm Nhà nước đầu tư bằng vốn đầu tư công; cơ sở giáo dục trực tiếp đầu tư; doanh nghiệp đầu tư và hình thức hợp tác giữa cơ sở giáo dục với doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

Thứ ba, về đất đai, làm rõ cơ chế sử dụng đất do cơ sở giáo dục đang quản lý, sử dụng để xây dựng ký túc xá; đồng thời có chính sách bố trí quỹ đất phát triển nhà ở sinh viên ngoài khuôn viên trường tại các địa bàn có nhu cầu lớn. Đại biểu lưu ý, cần phân biệt ký túc xá là công trình phục vụ hoạt động giáo dục với dự án nhà ở xã hội dành cho sinh viên thuê, để áp dụng đúng quy định về đất đai, đầu tư và quản lý tài sản công.

Thứ tư, về chính sách hỗ trợ và trách nhiệm thực hiện, có cơ chế ưu đãi phù hợp về vốn, tín dụng và đầu tư; quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc phối hợp với các cơ sở giáo dục xác định nhu cầu, bố trí quỹ đất và phát triển nhà ở sinh viên.

Thứ năm, về nguyên tắc quản lý, sử dụng nhà ở cho sinh viên, quy định về giá thuê, cơ chế hỗ trợ sinh viên thuê nhà ở và các điều kiện bảo đảm an toàn, sinh hoạt thiết yếu.

Đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Quốc hội, Chính phủ quan tâm, nghiên cứu các kiến nghị trên nhằm hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở cho sinh viên trong dự thảo Luật, tạo cơ sở pháp lý để triển khai thực hiện trong thời gian tới.