Cam kết cụ thể về trách nhiệm, tiến độ và kết quả

ĐBQH hoạt động chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Đại tá Nguyễn Trung Kiên:
Tạo chuyển biến rõ rệt hơn nữa trong thực thi chính sách

Tôi kỳ vọng qua phiên chất vấn lần này, các bộ, ngành, địa phương sẽ thực hiện nhiệm vụ tốt hơn, phối hợp hiệu quả hơn, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc. Những trao đổi tại hội trường trường sẽ giúp thúc đẩy hành động cụ thể, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao đời sống nhân dân.

Tôi mong muốn tại phiên chất vấn, các ĐBQH sẽ đặt ra những vấn đề sát thực tiễn, còn các thành viên Chính phủ sẽ giải trình rõ những hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm và đưa ra cam kết cụ thể về giải pháp khắc phục. Điều quan trọng không chỉ là trả lời đầy đủ các vấn đề được chất vấn mà phải tạo chuyển biến rõ rệt trong tổ chức thực hiện.

Quốc hội lựa chọn chất vấn hai lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số với nhiều nội dung tác động trực tiếp đến phát triển của đất nước. Bởi vậy, sau chất vấn, từng bộ, ngành, địa phương cần cụ thể hóa cam kết thành nhiệm vụ, phân công cơ quan chủ trì và xác định thời hạn hoàn thành. Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và ĐBQH cần theo dõi, giám sát chặt chẽ việc thực hiện. Tôi kỳ vọng những hành động ấy sẽ tạo chuyển biến rõ rệt, củng cố niềm tin của cử tri và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng):
Cần có mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể để đánh giá hiệu quả thực hiện

Tôi kỳ vọng phiên chất vấn đầu tiên của Quốc hội khóa XVI sẽ thể hiện rõ tinh thần đổi mới, trách nhiệm và tính thực chất trong hoạt động giám sát của Quốc hội. Chất vấn không chỉ nhằm làm rõ những vấn đề đang được cử tri và xã hội quan tâm mà còn là cơ hội để các thành viên Chính phủ giải trình về kết quả thực hiện nhiệm vụ, nhận diện những khó khăn, bất cập và đưa ra giải pháp khắc phục.

Hai lĩnh vực được lựa chọn chất vấn lần này đều có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nếu tài chính liên quan trực tiếp đến việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực thì khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quyết định khả năng nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Hai lĩnh vực này cũng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, bởi muốn khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển thì phải có cơ chế tài chính phù hợp, khuyến khích nghiên cứu, chấp nhận rủi ro và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Tôi mong muốn các câu trả lời chất vấn đi thẳng vào những vấn đề còn vướng mắc, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và đặc biệt là những giải pháp có thể triển khai ngay. Đối với những vấn đề cần thời gian giải quyết, cần xác định rõ lộ trình, thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan để Quốc hội có cơ sở tiếp tục giám sát việc thực hiện các cam kết sau chất vấn.

Là đại biểu hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường, tôi đặc biệt quan tâm đến khả năng chuyển hóa các chủ trương, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành những kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Thời gian qua, Quốc hội đã tập trung hoàn thiện nhiều chính sách quan trọng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, từ việc ban hành chính sách đến tổ chức thực hiện vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Trước hết là cơ chế tài chính cho khoa học và công nghệ; thứ hai là khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống; thứ ba là việc triển khai chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của cơ quan nhà nước.

Tôi kỳ vọng Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ làm rõ những điểm nghẽn thuộc thẩm quyền của mình, những vấn đề cần phối hợp liên ngành và những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện về thể chế. Đặc biệt, cần có những mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể để đánh giá hiệu quả thực hiện, chẳng hạn như mức độ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khả năng huy động đầu tư từ doanh nghiệp, mức độ liên thông dữ liệu và hiệu quả ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước.

Đây cũng là cơ sở để Quốc hội tiếp tục giám sát, bảo đảm các chính sách đã được ban hành thực sự đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và sức cạnh tranh của đất nước.

ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng):
Xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, nguồn lực và thời hạn khắc phục

Hai nhóm vấn đề được chất vấn tại Kỳ họp này là tài chính và khoa học, công nghệ cũng trùng với sự quan tâm của các ĐBQH và cử tri cả nước.

Từ thực tiễn giám sát, tiếp xúc cử tri và làm việc với chính quyền cơ sở, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, tôi thấy có 4 nhóm vấn đề cần quan tâm trong thời gian tới. Thứ nhất, khoảng cách giữa số hóa thủ tục và cải cách thực chất quy trình giải quyết công việc. Thứ hai, dữ liệu còn thiếu đồng bộ, liên thông và chưa phân định rõ trách nhiệm cập nhật, bảo đảm chất lượng dữ liệu. Thứ ba, doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo còn gặp rào cản khi tiếp cận thị trường, nguồn vốn, dữ liệu, môi trường thử nghiệm và cơ hội tham gia giải quyết các bài toán của khu vực công. Thứ tư, nguồn nhân lực và năng lực thực thi chưa đáp ứng yêu cầu vận hành, khai thác dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và cải tiến quy trình.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải chú ý đến khả năng tiếp cận dịch vụ số của người cao tuổi, người khuyết tật và những người có kỹ năng số hạn chế.

Từ những bất cập này, tôi mong muốn các Bộ trưởng, trưởng ngành đi thẳng vào những vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý; làm rõ đâu là vướng mắc về thể chế, đâu là hạn chế trong phối hợp liên ngành và đâu là trách nhiệm tổ chức thực hiện. Trong đó, cần đánh giá rõ kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa; hiệu quả đầu tư các nền tảng, cơ sở dữ liệu; giải pháp thu hút nhân lực chất lượng cao và điều kiện để cấp xã, phường thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chuyển đổi số.

Câu trả lời chất vấn không chỉ dừng ở việc giải thích những vấn đề tồn tại mà cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, nguồn lực và thời hạn khắc phục.

Để các nội dung chất vấn được triển khai thực chất, mỗi nhóm vấn đề lớn cần có cam kết cụ thể về trách nhiệm, tiến độ và kết quả kiểm chứng. Với những vấn đề liên ngành, cần có một đầu mối điều phối, báo cáo kết quả chung, tránh tình trạng các cơ quan chỉ giải trình phần việc của mình nhưng vướng mắc vẫn không được giải quyết.

Tôi cho rằng, tùy tính chất từng vấn đề, trong khoảng 90 ngày sau chất vấn, cơ quan chịu trách nhiệm cần công bố kế hoạch khắc phục với nhiệm vụ và mốc thực hiện cụ thể. Tại các mốc sáu tháng và một năm, cần báo cáo kết quả, chỉ rõ nội dung đã hoàn thành, chậm tiến độ và nguyên nhân.

Việc đánh giá không nên chỉ căn cứ vào báo cáo tự đánh giá của cơ quan chịu giám sát mà cần kết hợp dữ liệu vận hành, khảo sát độc lập và phản hồi của người dân, doanh nghiệp. Riêng với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, cần lượng hóa kết quả bằng những chỉ tiêu như thời gian, chi phí giải quyết thủ tục được giảm; mức độ tái sử dụng dữ liệu; số kết quả nghiên cứu được ứng dụng; hiệu quả đầu tư công nghệ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Với những cam kết không hoàn thành, cần yêu cầu giải trình nguyên nhân, xác định trách nhiệm và có phương án khắc phục. Bởi, chất vấn không nên được xem là kết thúc khi bộ trưởng trả lời xong; giá trị của chất vấn phải được đo bằng những vấn đề được giải quyết sau đó.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng):
Đánh giá thẳng thắn hiệu quả sử dụng nguồn lực cho khoa học công nghệ

Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được Đảng và Nhà nước xác định là động lực then chốt, là "chìa khóa" quyết định để đổi mới mô hình tăng trưởng và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Việc lựa chọn khoa học, công nghệ là một trong hai lĩnh vực chất vấn tại kỳ họp này là đúng và trúng thời điểm. Nghị quyết 57 đã triển khai gần hai năm, nguồn lực được nâng lên mức chưa từng có: năm 2027 dự kiến tiếp tục tăng lên 120.000 tỷ đồng. Đây là lúc cần đánh giá thẳng thắn hiệu quả sử dụng, trong khi Quốc hội đang xem xét dự toán năm tới.

Tôi kỳ vọng phiên chất vấn sẽ làm rõ vì sao chính sách đã có, nguồn lực đã tăng mạnh nhưng kết quả chưa tương xứng? Ngân sách cho lĩnh vực đã tăng từ khoảng 12.000 tỷ đồng/năm trước Nghị quyết 57 lên 95.000 tỷ đồng năm 2026 nhưng tính trên tổng nguồn hơn 104.000 tỷ đồng, đến cuối tháng 10 mới giải ngân khoảng 21%. 18 nhiệm vụ công nghệ chiến lược đã được phê duyệt nhưng chưa có nhiệm vụ nào ký hợp đồng; cơ chế cho viện, trường công lập thành lập doanh nghiệp chưa có trường hợp nào áp dụng. Điểm nghẽn đã chuyển từ “thiếu chính sách” sang “chậm thực thi”: hướng dẫn chậm, phối hợp chậm, người thực hiện chưa dám làm vì trách nhiệm khi rủi ro chưa rõ.

Ở góc độ Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, tôi mong "tư lệnh ngành" sẽ làm rõ thêm việc đưa các luật nền tảng Quốc hội thông qua năm 2025 vào cuộc sống. Tôi mong Bộ trưởng đưa ra cam kết có địa chỉ và mốc thời gian: khi nào ký hợp đồng và có sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên; khi nào Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia hoạt động; và công bố định kỳ đóng góp của khoa học, công nghệ vào tăng trưởng.

Năm 2027 cần chuyển từ “ban hành chính sách” sang “đo kết quả”, và các cam kết tại phiên chất vấn sẽ là căn cứ để Quốc hội tiếp tục giám sát.