Cải cách thủ tục phải đi đôi với kiểm soát an toàn

Vừa giảm phiền hà, vừa bảo đảm khả năng kiểm soát an toàn

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được các ĐBQH đánh giá có nhiều cải cách thủ tục hành chính.

ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) ghi nhận việc đơn giản hóa hồ sơ trang bị vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao, công cụ hỗ trợ; bổ sung hình thức nộp hồ sơ qua Ứng dụng định danh quốc gia. Đáng chú ý, thời hạn giải quyết một số giấy phép tiền chất thuốc nổ được rút từ 5 ngày xuống 3 ngày làm việc, góp phần giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Việc quy định thẩm quyền cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu vật liệu nổ công nghiệp theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng tạo điều kiện tổ chức thực hiện linh hoạt hơn.

Trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, theo đại biểu, chuyển từ kiểm tra nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng sang hậu kiểm có thể giảm thủ tục, hạn chế trùng lặp giữa các cơ quan. Việc quản lý phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa cũng là hướng có cơ sở, nếu đi kèm quy chuẩn và cơ chế kiểm soát chất lượng phù hợp.

Các đại biểu cũng lưu ý, cải cách chỉ thực sự hiệu quả khi vừa giảm phiền hà, vừa bảo đảm khả năng kiểm soát an toàn. Do vậy, với đề xuất bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, ĐBQH Đặng Doãn Thành (TP. Đồng Nai) cho rằng, cần bổ sung quy định để cơ quan Công an nắm được doanh nghiệp nào đang kinh doanh, kho đặt ở đâu và doanh nghiệp ngừng hoạt động từ thời điểm nào.

Theo đại biểu, cần cho phép khai thác dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu quản lý ngành nghề có điều kiện; chỉ yêu cầu thông báo bổ sung những thông tin chưa có trong hệ thống, như địa điểm kho và đầu mối chịu trách nhiệm. Việc thông báo cần được ghi nhận tự động, không chuyển thành thủ tục chờ chấp thuận mới.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung nghĩa vụ của bên bán tại Điều 49 của dự thảo Luật. Theo đó, bên bán phải kiểm tra người mua có thuộc đối tượng được phép mua, trang bị theo luật hay không; đối chiếu giấy phép tương ứng với từng trường hợp; lưu thông tin về số lượng, chủng loại, nhận diện hàng hóa và người nhận. Đơn vị giao nhận phải kiểm tra thông tin người được phép nhận, lưu chứng từ bàn giao theo quy định, không tự ý giao thay khi chưa xác minh.

Liên quan đến việc rút ngắn thời hạn cấp một số giấy phép tiền chất thuốc nổ từ 5 ngày xuống 3 ngày làm việc, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) đề nghị gắn yêu cầu này với điều kiện hạ tầng số và khả năng thực hiện trên thực tế. Nếu áp dụng thời hạn 3 ngày làm việc, Bộ Công an cần tăng cường rà soát, kiểm tra việc ứng dụng môi trường số tại các địa phương.

Qua khảo sát, đại biểu nhận thấy hạ tầng công nghệ thông tin giữa các địa phương còn chênh lệch. Có nơi hệ thống vận hành thuận lợi, nhưng cũng có nơi thiết bị xuống cấp, mạng nghẽn, lượng giao dịch lớn khiến việc xử lý hồ sơ trực tuyến mất nhiều thời gian.

Hậu kiểm phải có căn cứ, rõ trách nhiệm

Đối với việc chuyển sang hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, các ĐBQH nhấn mạnh yêu cầu phải ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn trước khi xảy ra cháy. Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.

Đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, hậu kiểm chỉ hiệu quả khi quy định rõ ai chịu trách nhiệm về kết quả nghiệm thu, thời điểm công trình được đưa vào sử dụng và cơ quan nào có quyền yêu cầu khắc phục hoặc đình chỉ. Nếu nhà xưởng tự nghiệm thu rồi hoạt động nhưng hệ thống báo cháy, lối thoát nạn không đúng thiết kế, cần có căn cứ rõ ràng để xác định trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và người đứng đầu cơ sở.

Các đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế và xử lý nghiêm các hành vi làm sai. Bởi, người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng toàn bộ chất lượng hệ thống phòng cháy, chữa cháy, cũng không thể phải gánh chịu hậu quả từ sai phạm của chủ đầu tư.

Dẫn vụ cháy quán karaoke An Phú tại Bình Dương như một bài học về việc kiểm tra, nghiệm thu không đúng quy trình và chủ cơ sở xây dựng sai thiết kế, ảnh hưởng đến điều kiện thoát nạn, đại biểu Đặng Doãn Thành cho rằng, khâu kiểm chứng thực tế và việc duy trì điều kiện an toàn cần được làm rõ, dù lựa chọn phương thức quản lý nào.

Theo khoản 5 Điều 2 dự thảo, việc kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan quản lý chuyên ngành được bãi bỏ, cho phép đưa công trình vào sử dụng sau khi chủ đầu tư đã nghiệm thu. Đại biểu lo ngại có thể phát sinh tình trạng hồ sơ, biên bản đầy đủ nhưng hệ thống báo cháy, chữa cháy chưa vận hành đạt yêu cầu. Đến khi hậu kiểm phát hiện sai phạm, công trình có thể đã có người ở, nhà xưởng đã có công nhân làm việc.

Từ đó, đại biểu đề nghị sửa khoản 4 Điều 18 theo hướng chỉ cho phép đưa công trình vào khai thác khi kết quả nghiệm thu xác định công trình đáp ứng thiết kế đã được thẩm định và các yêu cầu an toàn bắt buộc. Với công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người hoặc khó thoát nạn, cần kiểm tra thực tế trước khi sử dụng. Việc kiểm tra nên được tích hợp với nghiệm thu xây dựng hoặc đăng kiểm khi cùng một đối tượng, tránh tổ chức nhiều cuộc kiểm tra trùng lặp.