Cà Mau nâng tầm giá trị ngành tôm, hướng đến phát triển bền vững
Với lợi thế vùng nuôi rộng lớn, hệ sinh thái đa dạng và kinh nghiệm sản xuất lâu năm, Cà Mau đang chuyển hướng ngành tôm theo chiều sâu, chú trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Cùng với chính sách hỗ trợ của tỉnh, chính quyền cơ sở đồng hành cùng người dân đổi mới phương thức nuôi, ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết sản xuất, hướng đến phát triển ngành tôm bền vững.
Từ lợi thế sinh thái đến đổi mới phương thức sản xuất

Nhắc đến Cà Mau là nhắc đến vùng đất gắn bó với nghề nuôi tôm. Trên những vuông tôm dưới tán rừng đước, những cánh đồng luân canh tôm – lúa hay các ao nuôi thâm canh, siêu thâm canh, con tôm không chỉ là sản phẩm kinh tế chủ lực mà còn là sinh kế của đông đảo người dân. Mỗi vùng nuôi mang một phương thức sản xuất riêng, nhưng đều hướng đến mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng tự nhiên, nâng cao chất lượng và giá trị thương phẩm.
Tại xã Tân Ân- mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn vẫn được người dân gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Với hơn 40 năm gắn bó với nghề, ông Lê Măng cho biết, người dân địa phương luôn chăm chút từng vụ nuôi. Dựa vào nguồn thức ăn tự nhiên từ hệ sinh thái rừng, hạn chế các yếu tố đầu vào không cần thiết, người nuôi vừa tạo ra sản phẩm có chất lượng đặc trưng, vừa góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Tôm sinh trưởng trong môi trường tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn có thịt chắc, vị ngọt đậm đà, màu sắc đẹp. Đây cũng là lợi thế để sản phẩm tôm sinh thái Cà Mau tạo dấu ấn riêng, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh và nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Cùng với tôm – rừng, mô hình tôm – lúa tiếp tục phát huy hiệu quả nhờ sự tương hỗ giữa hai đối tượng sản xuất. Sau vụ lúa, gốc rạ phân hủy bổ sung dinh dưỡng cho môi trường nuôi; chất thải từ tôm góp phần cải thiện độ màu mỡ của đất. Cách làm này giúp đa dạng hóa sản phẩm, giảm chi phí đầu vào và tạo ra nguồn tôm đáp ứng yêu cầu tiêu dùng an toàn. Mô hình sản xuất kết hợp tôm – lúa cho sản phẩm tôm sạch được thị trường ưa chuộng, đồng thời mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.
Những mô hình trên cho thấy, phong trào nuôi tôm ở Cà Mau không chỉ dựa vào lợi thế tự nhiên, mà đang từng bước chuyển biến theo hướng có trách nhiệm hơn với môi trường, chú trọng chất lượng và hiệu quả kinh tế. Theo số liệu cập nhật đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có khoảng 418.000ha nuôi tôm; riêng mô hình tôm– rừng và tôm – lúa, mỗi mô hình có diện tích gần 90.000ha. Sản lượng tôm 10 tháng ước đạt 512.860 tấn, tăng 8,5% so với cùng kỳ.
Không dừng lại ở các mô hình sinh thái, người nuôi tôm tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh còn mạnh dạn tiếp cận phương thức sản xuất mới, ứng dụng khoa học, công nghệ để kiểm soát môi trường và hạn chế rủi ro dịch bệnh.
Tại xã Tạ An Khương, nơi hơn 90% hộ dân sống bằng nghề nuôi thủy sản, các hộ dân đã chủ động chuyển từ nuôi tôm công nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn nước bên ngoài sang mô hình nuôi tuần hoàn, ít thay nước. Thực tế cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức của người dân đang trở thành động lực đổi mới nghề nuôi tôm. Với 8.258ha nuôi thủy sản, trong đó có 349ha nuôi tôm siêu thâm canh và 7.909ha nuôi tôm quảng canh cải tiến, địa phương xác định phát triển thủy sản không chỉ chú trọng sản lượng mà còn phải nâng cao chất lượng, hiệu quả trên từng diện tích. Một số mô hình nuôi đã đạt năng suất trên 25 tấn/ha.
Chính quyền đồng hành, người dân chủ động chuyển đổi
Để ngành tôm phát triển tương xứng với tiềm năng, Cà Mau xác định khoa học, công nghệ, tổ chức lại sản xuất và liên kết chuỗi là những giải pháp quan trọng. Tỉnh không chỉ khuyến khích mở rộng quy mô nuôi mà tập trung nâng cao chất lượng con giống, kiểm soát quy trình sản xuất, bảo đảm an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và gia tăng tỷ lệ sản phẩm qua chế biến sâu.
Cà Mau xác định đến năm 2030 phấn đấu đạt sản lượng tôm 750.000 tấn; 80% diện tích nuôi tôm áp dụng quy trình kỹ thuật an toàn sinh học; 20 - 30% diện tích đạt các tiêu chuẩn VietGAP, ASC hoặc sinh thái. Đồng thời, hình thành tối thiểu 5 vùng nuôi tôm tập trung ứng dụng công nghệ cao, có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu 90% con giống tôm đưa vào sản xuất có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch đầy đủ; 70% sản lượng tôm nuôi tham gia chuỗi liên kết sản xuất. Sản lượng tôm thương phẩm qua chế biến tăng bình quân 7 - 9%/năm, trong đó tỷ lệ tôm chế biến tinh đạt trên 30% tổng sản lượng; kim ngạch xuất khẩu tôm đến năm 2030 dự kiến vượt 3,5 tỷ USD.
Những mục tiêu này cho thấy, quyết tâm của tỉnh trong việc chuyển dịch ngành tôm theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ tăng sản lượng. Để hiện thực hóa định hướng đó, chính quyền tỉnh chú trọng hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, phát triển vùng nguyên liệu tập trung, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nuôi; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ vào các khâu từ sản xuất giống, chăm sóc, quản lý môi trường đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Một trong những hướng đi quan trọng là phát triển các mô hình nuôi tuần hoàn, giảm phát thải, hạn chế xả thải trực tiếp ra môi trường. Các mô hình nuôi tôm siêu thâm canh 2 giai đoạn, nuôi nước tĩnh và hệ thống tuần hoàn RAS được khuyến khích nhân rộng nhằm giúp người dân chủ động kiểm soát nguồn nước, quản lý dịch bệnh và ổn định năng suất.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, Tiến sĩ Quách Văn Ấn cho biết, tỉnh đang đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, từ khâu chọn giống chất lượng cao đến quy trình nuôi an toàn sinh học. Đồng thời, chú trọng hỗ trợ người dân đạt các chứng nhận quốc tế cho tôm sinh thái, qua đó tối ưu hóa chuỗi giá trị và khẳng định uy tín thương hiệu trên thị trường.
Sự chủ động của các hộ nuôi, hợp tác xã cũng đang tạo nền tảng cho việc hình thành những mối liên kết sản xuất quy mô lớn hơn. Theo số liệu ngành nông nghiệp cập nhật tháng 11/2026, toàn tỉnh đã hình thành 48 chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nuôi, với diện tích khoảng 38.169ha, thu hút gần 8.000 hộ tham gia. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, gắn sản xuất với thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Một trong những yêu cầu đặt ra đối với ngành tôm Cà Mau hiện nay là phải chuyển lợi thế về quy mô và sản lượng thành giá trị kinh tế cao hơn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa người nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước; trong đó, chất lượng sản phẩm và tính minh bạch của quy trình sản xuất phải được đặt lên hàng đầu.
Hiện tỉnh có 89 nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu, tổng công suất thiết kế trên 500.000 tấn/năm. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Các tiêu chuẩn quốc tế như ASC, BAP, BRC, ISO được áp dụng nhằm đáp ứng yêu cầu của những thị trường xuất khẩu lớn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của tỉnh đạt khoảng 2,5 tỷ USD.
Trong bối cảnh đó, Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026, với chủ đề “Tôm Cà Mau - Vươn tầm thế giới”, diễn ra từ ngày 21 – 25/11/2026 là dịp quan trọng để tỉnh quảng bá tiềm năng, giới thiệu các mô hình nuôi tiêu biểu, sản phẩm chế biến và công nghệ phục vụ ngành tôm; đồng thời tạo cơ hội kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã, người nuôi với các đối tác trong và ngoài nước.

