Cà Mau: Hợp tác xã tổ chức lại sản xuất, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị

Hợp tác xã trở thành điểm tựa cho nông dân tạo ra giá trị mới

Ngày 28/9, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị chuyên đề về “Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau trong giai đoạn mới”. Đến dự và chia sẻ tại Hội nghị có nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Minh Hoan; lãnh đạo UBND tỉnh, sở, ngành, UBND xã và các hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Tại Hội nghị, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan ghi nhận những kết quả đạt được của các HTX. Nhiều HTX lớn, hoạt động tốt, làm tăng thêm giá trị sản phẩm cho bà con nông dân; tuy nhiên, vẫn còn nhiều HTX hoạt động trung bình, yếu. Do đó, thời gian tới, UBND tỉnh Cà Mau, lãnh đạo sở, ngành cần “khám sức khỏe” cho các HTX, để khám đúng bệnh, có chính sách, phương cách hỗ trợ kịp thời giúp các HTX hoạt động hiệu quả, trở thành điểm tựa thật sự cho người nông dân.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội mong muốn, từ ban lãnh đạo HTX đến người nông dân cùng nhau tiếp cận khoa học - công nghệ, cùng nhau xây dựng thương hiệu, cùng nhau tham gia chuỗi giá trị và cùng nhau thích ứng với những thay đổi ngày càng khó lường của thị trường và khí hậu.

Theo nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, trong bối cảnh nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng, hợp tác xã càng được kỳ vọng trở thành điểm tựa để người nông dân cùng nhau tạo dựng những giá trị mới, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và phát triển bền vững.

HTX không phải là nơi quy tụ thành viên, góp đất, sản phẩm… làm chung, bán chung tạo thêm giá trị mà còn là nơi tạo ra niềm tin cộng đồng. Điều này thể hiện ở chất lượng mối quan hệ giữa con người với con người; khả năng giữ lời hứa và tinh thần cùng nhau gánh vác trách nhiệm.

“Trong nhiều năm, chúng ta quen nói về vốn tài chính, vốn đầu tư, vốn tín dụng. Nhưng có lẽ nông thôn Việt Nam còn một loại vốn rất lớn là vốn cộng đồng, là tình làng, nghĩa xóm, là tinh thần tương trợ, là khả năng cùng nhau làm việc vì lợi ích chung. Khi nguồn vốn ấy được khơi dậy, HTX sẽ có nền tảng rất vững chắc. Ngược lại, nếu nguồn vốn ấy bị bào mòn, việc xây dựng các mô hình liên kết sẽ ngày càng khó khăn”, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan chia sẻ.

Để các HTX hoạt động hiệu quả, nguyên Phó Chủ tịch gợi mở các HTX cần tận dụng thế mạnh bản địa, chất lượng sản phẩm thực hiện thêm dịch vụ phục vụ đời sống cho xã viên, kết hợp phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch xanh, nhất là khi Cà Mau có thương hiệu về rừng, về mật ong về cua Cà Mau…

Đồng thời, không để HTX đi một mình, lãnh đạo địa phương đồng hành với HTX. Thay vì hỏi địa phương có bao nhiêu HTX thì cần quan tâm HTX đang cần gì, vướng chỗ nào, bà con xã viên nhận được lợi ích gì? Đặt ra những câu hỏi đó, lãnh đạo địa phương không cần làm thay giám đốc hợp tác xã mà nhìn ra bài toán chung, triệu tập đúng người, giữ cho cuộc đối thoại đi đến việc cụ thể và theo dõi kết quả.

HTX cần doanh nghiệp và chính quyền làm gì?

Theo báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Cà Mau, trong 9 tháng đầu năm 2026, các địa phương đã thành lập mới 22 HTX. Đến nay, toàn tỉnh có 437 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó 347 HTX hoạt động ổn định (gồm: 153 HTX thủy sản, 162 HTX trồng trọt, 17 HTX chăn nuôi, 3 HTX lâm nghiệp, 6 HTX diêm nghiệp và 6 HTX tổng hợp, với 17.686 thành viên).

Ngoài ra, toàn tỉnh có liên hiệp HTX đang hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp với 36 HTX thành viên (1 liên hiên hiệp HTX ngừng hoạt động, chờ giải thể) và 851 tổ hợp tác hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và diêm nghiệp, thu hút 21.272 tổ viên tham gia.

Mạng lưới HTX và tổ hợp tác tiếp tục được củng cố, phát huy vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất, thúc đẩy liên kết và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên qua rà soát, toàn tỉnh có 26 HTX hoạt động tốt, 91 HTX hoạt động khá, 132 HTX hoạt động trung bình, số còn lại hoạt động yếu và chưa đánh giá.

Nhìn chung, kết quả phân loại cho thấy các HTX quy mô trung bình và yếu vẫn chiếm tỷ lệ tương đối lớn (56%). Đây chính là nội dung trọng tâm tỉnh Cà Mau cần tập trung củng cố tổ chức bộ máy, bổ sung năng lực tài chính và định hướng mô hình phát triển mới.

Tại Hội nghị, các đại biểu và đại diện một số HTX cũng thẳng thắn nhìn nhận, hiện nay nhiều HTX vẫn dừng lại ở câu chuyện liên kết sản xuất, chưa hình thành mô hình làm chung bán chung; vẫn còn hiện tượng mạnh ai nấy làm, mạnh ai nấy bán… từ đó, chưa tạo được quy mô sản phẩm đồng đều, chất lượng, dẫn đến chưa đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp cần lượng hàng lớn, ổn định chất lượng nên chưa mang lại giá trị gia tăng cho xã viên.

Một số lãnh đạo HTX đề nghị, UBND tỉnh cần quan tâm và có ý kiến chỉ đạo sự vào cuộc các cấp ủy Đảng, chính quyền cấp xã vào cuộc, đồng hành với các HTX, nhất là vai trò của các trưởng ấp. Ngoài ra, cần quan tâm đến các chính sách hỗ trợ vốn và cần mở các lớp tập huấn về nghiệp vụ thuế, báo cáo và công tác tổ chức quản trị HTX cho phù hợp với Luật HTX mới.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử nhận định, thời gian qua, phát triển HTX nông nghiệp từng bước tham gia xây dựng vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm và liên kết tiêu thụ. Qua đó, người dân dần thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn, gắn với nhu cầu thị trường.

Việc phát triển HTX gắn với liên kết chuỗi giá trị đã góp phần nâng cao tính liên kết trong sản xuất nông nghiệp, tăng giá trị sản phẩm, thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục phát triển các ngành hàng chủ lực theo hướng hiệu quả, bền vững.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, qua khảo sát, đánh giá, số lượng HTX hoạt động trung bình, yếu còn chiếm tỷ lệ cao. Do đó, sau hội nghị, lãnh đạo sở, ngành, các địa phương và HTX cần nhận thức lại những nội dung gợi mở của nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan và các chuyên gia chia sẻ về HTX. Qua đó thấy rằng, HTX hoạt động hiệu quả cần có vai trò lãnh đạo, đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Với những kết quả đạt được, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu trong thời gian qua, cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục phát huy vai trò của mình, cần quan tâm HTX đang cần gì, hiện nay hoạt động ra sao, còn vướng gì, xã viên có lợi ích gì? Từ đó, “bắt đúng bệnh” và có những chỉ đạo phù hợp, giúp các HTX hoạt động hiệu quả hơn nữa.

Riêng Sở NN&MT tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu, cần rà soát nhiệm vụ, quy định về thành lập HTX kiểu mới; soạn bộ tiêu chí đánh giá HTX, nhằm đánh giá đúng, đủ, giúp HTX hoạt động hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh trong thời gian tới.

“

Sau sáp nhập, Cà Mau có diện tích hơn 7,9 triệu km2 với hơn 2,6 triệu người, với 64 đơn vị hành chính cấp xã. Tỉnh Cà Mau có không gian sản xuất liền mạch, đa dạng với vùng ngọt hóa trồng lúa, vùng lúa – tôm, vùng rừng ngập mặn. Cụ thể, có 435.000ha nuôi tôm (mỗi năm mang về 2,3 tỷ USD); có 93.000ha lúa – tôm.