Bình yên khu dân cư từ kỹ năng số
Bên cạnh “cầm tay chỉ việc” giúp người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID hay các nền tảng số, các tổ công nghệ số cộng đồng ở Nghệ An đang trở thành lực lượng nòng cốt đưa phong trào "Bình dân học vụ số đi vào đời sống". Từ phổ cập kỹ năng số, hướng dẫn người dân tự thao tác đến cảnh báo lừa đảo, hỗ trợ giữ gìn an ninh trật tự, những cách làm từ cơ sở đang cho thấy hiệu quả của việc kết hợp chuyển đổi số với phòng ngừa rủi ro.
Mở rộng vai trò của lực lượng tại chỗ
Tại Nghệ An, các Tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập ở 100% xã, phường; mỗi khối, xóm đều có một tổ hoạt động. Từ hỗ trợ sử dụng điện thoại thông minh, các tổ từng bước hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, hình thành thói quen ứng dụng công nghệ trong đời sống hàng ngày.
Riêng phường Tân Mai hiện có 1 tổ cấp phường và 27 tổ tại các khối, với hơn 180 thành viên. Các tổ tham gia phổ cập kỹ năng số, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số công cộng, VNeID và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo... Đến nay, lực lượng này đã hỗ trợ người dân nộp hơn 400 hồ sơ trực tuyến thuộc các lĩnh vực đất đai, hộ tịch, hộ kinh doanh, an toàn thực phẩm.
Trên cơ sở mạng lưới đang hoạt động, phường triển khai mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng kết hợp bảo đảm an ninh, trật tự”, mở rộng nhiệm vụ của lực lượng tại chỗ từ hỗ trợ chuyển đổi số sang cùng tham gia giữ gìn bình yên ở khu dân cư... Theo đó, thành viên các tổ vừa tiếp tục hỗ trợ người dân cài đặt, sử dụng ứng dụng số và thực hiện dịch vụ công trực tuyến, vừa tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật; vận động nhân dân phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội; phát hiện, cung cấp thông tin liên quan đến an ninh, trật tự cho lực lượng công an.
Một trong những nhiệm vụ được chú trọng là thường xuyên cập nhật, cảnh báo phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm, nhất là lừa đảo trên không gian mạng; hỗ trợ triển khai hệ thống camera an ninh. Khi cần thiết, thành viên các tổ còn tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn trật tự đô thị, trật tự công cộng và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Sự kết hợp này phát huy lợi thế gần dân, sát địa bàn của các tổ. Thành viên thường xuyên đến từng hộ hướng dẫn thao tác số cũng có thể chuyển tải kịp thời cảnh báo về thủ đoạn lừa đảo; mạng lưới bám sát khu dân cư có thêm điều kiện phát hiện, cung cấp thông tin khi phát sinh vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự. Thay vì hình thành thêm một lực lượng riêng, Tân Mai phát huy mạng lưới sẵn có, bổ sung những nhiệm vụ gắn trực tiếp với đời sống người dân.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Hồ Sỹ Tùng, các tổ được yêu cầu phát huy trách nhiệm, bám sát địa bàn, hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng hiệu quả các nền tảng số; đồng thời tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, tích cực tham gia giữ gìn an ninh, trật tự tại cơ sở. Lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong ứng dụng công nghệ để nắm tình hình, phòng ngừa và đấu tranh với các loại tội phạm.
Để người dân biết dùng, biết tự bảo vệ
“Đi từng ngõ, gõ từng nhà” đã trở thành cách các tổ công nghệ số cộng đồng đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Ở xóm Chi Ne (xã Hưng Nguyên), các thành viên thường xuyên đến tận hộ gia đình, hỗ trợ sử dụng sản phẩm, dịch vụ số và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử... Tổ trưởng Tổ công nghệ số xóm Chi Ne Hà Huy Bình cho biết: tổ đã đến từng hộ hướng dẫn người dân tạo tài khoản phục vụ mua bán trên mạng, thực hiện giao dịch, nộp thuế, phí và làm thủ tục hành chính khi cần thiết. Nhờ được hỗ trợ tại chỗ, nhiều việc trước đây phải đi lại, nay người dân từng bước có thể tự thực hiện trên môi trường số.
Ở Vân Tụ, việc hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID và các nền tảng số được gắn với cảnh báo những thủ đoạn như giả danh cơ quan chức năng, lừa đảo đầu tư, tuyển cộng tác viên trực tuyến, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội. Phổ cập kỹ năng số vì thế không chỉ dừng ở việc giúp người dân biết sử dụng công nghệ mà còn hướng tới sử dụng an toàn, biết nhận diện và phòng tránh rủi ro trên môi trường số...
Để các tổ có thêm điều kiện hoạt động, tỉnh đã ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể. Theo nghị quyết của HĐND tỉnh Nghệ An quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, mỗi Tổ công nghệ số cộng đồng cấp xã được hỗ trợ 1 triệu đồng/tháng; mỗi tổ cấp thôn, bản, tổ dân phố được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng... Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hưng Nguyên Phan Thị Hồng Trang cho rằng: trong điều kiện các thành viên chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, trên tinh thần tự nguyện, chính sách hỗ trợ vừa góp phần tháo gỡ khó khăn về kinh phí, vừa là sự ghi nhận đối với những đóng góp của các Tổ công nghệ số cộng đồng.
Từ nền tảng phổ cập kỹ năng số, những cách làm từ cơ sở ở Nghệ An cho thấy, vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng đang được mở rộng theo chính những nhu cầu nảy sinh trong đời sống. Kỹ năng sử dụng VNeID, dịch vụ công và các nền tảng số được gắn với khả năng nhận diện lừa đảo, phòng ngừa rủi ro và ý thức tham gia giữ gìn an ninh, trật tự. Khi người dân không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn biết tự bảo vệ mình và chủ động tham gia giữ gìn địa bàn, chuyển đổi số góp phần thiết thực tạo dựng bình yên ngay từ mỗi khu dân cư.
