Biến nghị quyết thành kết quả thực chất ở cơ sở

Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp vận hành, nhiệm vụ đặt lên cấp xã ngày càng lớn, trách nhiệm ấy phải được đo bằng năng lực điều hành, sử dụng cán bộ và kết quả giải quyết công việc thực tế.

Không thể lấy tập thể làm nơi né trách nhiệm cá nhân

Cùng một chủ trương, chính sách nhưng có nơi triển khai hiệu quả, có nơi chậm trễ, kéo dài. Khác biệt không chỉ ở điều kiện thực hiện mà còn ở năng lực tổ chức, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người đứng đầu. Bởi vậy, ba nghị quyết có mối liên hệ chặt chẽ: xây dựng, chỉnh đốn Đảng là nền tảng; đổi mới phương thức lãnh đạo là yêu cầu; xây dựng đội ngũ cán bộ là khâu then chốt để đưa chủ trương vào cuộc sống.

Trách nhiệm người đứng đầu được thể hiện ở ba yêu cầu: nêu gương, dám chịu trách nhiệm và biết dùng người. Đó là nói đi đôi với làm, chủ động quyết định việc thuộc thẩm quyền, không đùn đẩy việc khó; đồng thời công tâm trong đánh giá, bố trí cán bộ, khuyến khích người có năng lực và kịp thời chấn chỉnh biểu hiện trì trệ, né tránh.

Từ thực tiễn cơ sở, đảng viên Trần Phú, Chi bộ TDP 8 Thuận Lộc, phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh, cho rằng: người đứng đầu không thể đòi hỏi cấp dưới quyết liệt nếu bản thân thiếu gương mẫu; càng không thể nâng cao hiệu quả công việc nếu đánh giá, bố trí cán bộ còn nể nang, hình thức. Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là ở cấp xã, sự gương mẫu và dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu rất quan trọng.

Đề cao trách nhiệm cá nhân không có nghĩa xem nhẹ nguyên tắc tập trung dân chủ. Tập thể phải quyết định đúng thẩm quyền; cá nhân được giao nhiệm vụ chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm đến cùng về phần việc của mình. Không thể vin vào quyết định tập thể để né tránh trách nhiệm, cũng không được nhân danh trách nhiệm cá nhân để làm thay thẩm quyền tập thể. Theo đảng viên Lê Văn Huân, phường Ea Kao, Đắk Lắk, trách nhiệm người đứng đầu phải được nhìn từ cách xử lý những việc cụ thể: “Một dự án đầu tư công chậm tiến độ, nếu chỉ yêu cầu báo cáo, kiểm điểm thì chưa đủ. Phải làm rõ nguyên nhân do vướng cơ chế, thiếu nguồn lực, phối hợp chưa tốt hay cán bộ né tránh trách nhiệm; từ đó xác định giải pháp, thời hạn và người chịu trách nhiệm. Việc thuộc thẩm quyền phải chủ động giải quyết, vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, đề xuất. Rõ trách nhiệm thì mới giải quyết tận gốc vấn đề”.

Đó cũng là cách chuyển từ điều hành trên báo cáo sang giải quyết công việc thực chất. Chậm trễ không mặc nhiên đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm; cần xem xét đúng thẩm quyền, nguồn lực, điều kiện thực hiện và quá trình xử lý. Nhưng khó khăn khách quan cũng không thể trở thành lý do để né tránh, đùn đẩy. Chỉ khi làm rõ trách nhiệm gắn với từng việc, từng người và kết quả cụ thể, yêu cầu từ nghị quyết mới thực sự đi vào thực tiễn.

Từ yêu cầu ở Trung ương đến chuyển biến trong từng việc ở cấp xã

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ được chuyển về cấp xã, khối lượng công việc lớn hơn, yêu cầu chuyên môn cao hơn đòi hỏi người đứng đầu không chỉ giao việc, nghe báo cáo mà phải trực tiếp nắm tiến độ, kịp thời tháo gỡ vướng mắc và chịu trách nhiệm về kết quả. Phân cấp phải gắn với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm rõ ràng; cấp xã chủ động xử lý việc thuộc thẩm quyền, cấp trên hướng dẫn, hỗ trợ những vấn đề vượt khả năng giải quyết.

Chẳng hạn, với hồ sơ hành chính chậm hạn, người đứng đầu cần xác định rõ vướng ở khâu nào, do quy trình, phối hợp hay trách nhiệm cán bộ; với dự án đầu tư công chậm tiến độ, phải làm rõ nguyên nhân, thời hạn khắc phục và người chịu trách nhiệm. Dữ liệu số giúp theo dõi hồ sơ, nhận diện điểm nghẽn, nhưng cần kết hợp kiểm tra thực tế, lắng nghe phản ánh và đối thoại với người dân. Với những vấn đề đất đai, môi trường, dân sinh kéo dài, hiệu quả điều hành phải được đo bằng việc cụ thể được giải quyết.

Cùng với tổ chức công việc, Nghị quyết số 30-NQ/TW đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ xuất phát từ nhiệm vụ thực tế. Ở cấp xã, người đứng đầu cần rà soát khối lượng công việc, bố trí cán bộ theo năng lực và sở trường, đánh giá bằng kết quả thực hiện, đồng thời quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và tạo cơ hội cho cán bộ phát huy khả năng. Người làm được việc, dám đổi mới vì lợi ích chung phải được ghi nhận; biểu hiện né tránh, đùn đẩy, trì trệ cần được xem xét nghiêm túc. Đánh giá cán bộ cũng phải khắc phục nể nang, cảm tính, tư tưởng thân quen hay kìm hãm người có năng lực.

Đề cập vấn đề này, đảng viên Ngô Đức Thái (Hưng Nguyên, Nghệ An) cảnh báo tình trạng người đứng đầu thấy cấp dưới giỏi lại lo ngại, tìm cách kìm hãm; nếu không được chấn chỉnh, có thể ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ và sự phát triển của địa phương. Ý kiến ấy cho thấy trách nhiệm người đứng đầu không chỉ là hoàn thành công việc trước mắt, mà còn ở sự công tâm trong dùng người, xây dựng tập thể và chuẩn bị đội ngũ kế cận. Muốn cán bộ chủ động, sáng tạo, người đứng đầu phải biết giao việc, phân quyền, kiểm tra phù hợp và bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung theo quy định.

Để các nghị quyết đi vào cuộc sống, cấp ủy, chính quyền cấp xã cần cụ thể hóa thành nhiệm vụ gắn với những hạn chế và vấn đề người dân quan tâm; thực hiện theo tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Việc kiểm tra, đánh giá phải thường xuyên, dựa trên sản phẩm cụ thể và chất lượng phục vụ Nhân dân, tránh nặng về hội nghị, văn bản, báo cáo.

Sau cùng, thước đo trách nhiệm người đứng đầu chính là hồ sơ được giải quyết đúng hạn, điểm nghẽn được tháo gỡ, cán bộ được phát huy và những vấn đề chính đáng của người dân được xử lý đến nơi đến chốn. Khi người đứng đầu dám nhận việc khó, quyết định đúng thẩm quyền và chịu trách nhiệm đến cùng, nghị quyết mới thực sự chuyển hóa thành kết quả cụ thể từ cơ sở.