Bảo đảm chặt chẽ trong điều hành ngân sách

Những tín hiệu tích cực từ cơ sở

Theo ghi nhận từ những cuộc làm việc đầu tiên, Đoàn khảo sát Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Lào Cai ghi nhận các địa phương như xã Quy Mông, phường Âu Lâu đã chủ động triển khai Nghị quyết của HĐND tỉnh về dự toán ngân sách địa phương và phân bổ ngân sách cấp tỉnh năm 2026. Tại xã Quy Mông, việc phân bổ và giao dự toán cho các đơn vị trực thuộc được thực hiện kịp thời ngay từ đầu năm, bảo đảm đúng quy định. Công tác điều hành ngân sách tại đây cơ bản đáp ứng được các nhiệm vụ chi thường xuyên, bảo đảm an sinh xã hội cũng như các nhiệm vụ chính trị phát sinh trên địa bàn.

Tại phường Âu Lâu, kết quả thu ngân sách tính đến ngày 10/4/2026 đạt 236.714 triệu đồng, tương đương 30,5% dự toán giao. Đáng chú ý, thu cân đối tại phường đạt kết quả ấn tượng khi vượt dự toán, đạt tỷ lệ 119%. Đây là nỗ lực lớn của địa phương trong bối cảnh đơn vị hành chính mới có diện tích tự nhiên rộng 66,17 km² với quy mô dân số hơn 22.833 nhân khẩu, đang tập trung triển khai 24 công trình trọng điểm với tổng vốn đầu tư gần 2.500 tỷ đồng nhằm tạo động lực phát triển công nghiệp - đô thị - dịch vụ.

Về chi ngân sách, phường Âu Lâu đã thực hiện chi 51.634,7 triệu đồng. Nguồn kinh phí này được tập trung ưu tiên chi trả lương, phụ cấp và đặc biệt là bảo đảm kinh phí phục vụ công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đoàn khảo sát đánh giá cao việc các địa phương đã bám sát dự toán để điều hành chi chặt chẽ, đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của tỉnh và địa phương trong những tháng đầu năm.

Tháo gỡ vướng mắc nguồn thu, điều chỉnh định mức chi

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn tại cơ sở cũng đặt ra yêu cầu phải sớm hoàn thiện các cơ chế tài chính để tương thích với quy mô và mô hình quản lý mới. Khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số địa phương không tránh khỏi những thách thức bước đầu trong công tác phối hợp và điều hành ngân sách. Đáng chú ý là vấn đề định mức chi thường xuyên hiện tại chưa bao quát hết nhu cầu hoạt động của các đơn vị hành chính có diện tích tự nhiên rộng và quy mô dân số lớn sau sáp nhập. Như tại phường Âu Lâu với diện tích hơn 66 km², dân số trên 22.800 người, định mức cũ đang gây áp lực nhất định lên việc duy trì các hoạt động thường xuyên và trang bị cơ sở vật chất cho các đơn vị mới thành lập như Trung tâm Dịch vụ tổng hợp.

Một vấn đề nổi lên trong triển khai nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026 nằm ở nguồn thu từ tiền sử dụng đất. Tại xã Quy Mông và phường Âu Lâu, kết quả thu từ đất đều đạt thấp so với kỳ vọng, trong đó phường Âu Lâu mới chỉ đạt 13,2% dự toán. Nguyên nhân được chỉ ra là do quỹ đất đấu giá còn hạn chế, các dự án tạo nguồn thu gặp khó khăn trong việc thu hút nhà đầu tư hoặc vướng các quy hoạch hạ tầng lớn như đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Chậm trễ trong nguồn thu này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cân đối chi đầu tư phát triển mà còn đặt ra bài toán về tính bền vững của các nguồn thu từ đất trong dài hạn.

Để giải quyết các vấn đề này, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh đã ghi nhận các kiến nghị từ các xã, phường về việc điều chỉnh định mức phân bổ chi thường xuyên cho cấp xã, phường sau sáp nhập và sớm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý cho các quỹ đất. Đồng thời, đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, nuôi dưỡng các nguồn thu ổn định; thực hiện chi ngân sách trên tinh thần tiết kiệm, hiệu quả, sát thực tế.