5 lý do khiến đảng Dân chủ khó giành được cả hai viện Quốc hội Mỹ
Dù tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump ở mức thấp và đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất thế đa số tại Hạ viện, con đường giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ của đảng Dân chủ vẫn không dễ dàng.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 được xem là phép thử quan trọng đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời mở ra cơ hội để đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội. Các chiến lược gia của cả hai đảng lớn tại Mỹ đều nhận định đảng Dân chủ gần như chắc chắn có thể giành lại Hạ viện từ tay đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, khả năng thay đổi cán cân quyền lực tại Thượng viện lại khó dự đoán hơn nhiều.
Tại Hạ viện, theo đánh giá của Cook Political Report, khoảng 30 ghế hiện do đảng Cộng hòa nắm giữ đang nằm trong diện dễ bị cạnh tranh. Đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế để đạt đa số. Triển vọng này càng được củng cố bởi một quy luật chính trị kéo dài nhiều thập kỷ: đảng của Tổng thống đương nhiệm thường mất ghế tại Hạ viện trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Kể từ cuối những năm 1930, chỉ có hai ngoại lệ.
Tỷ lệ ủng hộ ông Trump hiện cũng ở mức thấp hơn bất kỳ Tổng thống Mỹ nào từng bước vào một kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Dẫu vậy, giành được Hạ viện không đồng nghĩa với việc đảng Dân chủ có thể kiểm soát toàn bộ Quốc hội. Để đạt đa số 51 ghế tại Thượng viện, đảng này cần giành thêm ít nhất 4 ghế so với tương quan hiện tại.
Có ít nhất 5 trở ngại đáng chú ý có thể khiến mục tiêu này khó thành hiện thực:
1. Bản đồ bầu cử bất lợi
Trở ngại đầu tiên nằm ở chính bản đồ bầu cử Thượng viện năm nay. Khác với Hạ viện, chỉ khoảng 1/3 số ghế Thượng viện được đưa ra bầu cử trong mỗi kỳ, do thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm. Điều này hạn chế đáng kể số cơ hội để đảng Dân chủ giành thêm ghế.
Đáng chú ý, phần lớn các ghế do đảng Cộng hòa nắm giữ mà phe Dân chủ muốn giành lại nằm tại những bang ông Trump từng chiến thắng với cách biệt ít nhất 11 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử năm 2024. Maine và Bắc Carolina là hai ngoại lệ có triển vọng cạnh tranh thuận lợi hơn.
Như vậy, để đạt đa số tại Thượng viện, đảng Dân chủ phải tạo được bước chuyển đáng kể tại ít nhất hai bang trong nhóm Ohio, Iowa, Texas, Alaska và Kansas. Đây đều là những địa bàn mà đảng Cộng hòa có nền tảng ủng hộ vững chắc trong nhiều năm.
2. Thăm dò dư luận vẫn tiềm ẩn sai số
Trở ngại thứ hai là độ chính xác của các cuộc thăm dò. Kinh nghiệm từ những kỳ bầu cử gần đây cho thấy các khảo sát tại Mỹ đôi khi chưa phản ánh đầy đủ mức độ ủng hộ dành cho đảng Cộng hòa trong thời kỳ ông Trump.
Trước cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024, một khảo sát tại Iowa do đơn vị thăm dò có uy tín thực hiện từng cho thấy bà Kamala Harris dẫn trước ông Trump 3 điểm phần trăm. Kết quả thực tế lại hoàn toàn trái ngược: ông Trump thắng bang này với cách biệt 13 điểm phần trăm.
Thăm dò dư luận không phải công cụ có thể dự báo chính xác tuyệt đối. Khi hai ứng cử viên chỉ chênh nhau vài điểm phần trăm và kết quả nằm trong biên độ sai số, rất khó xác định ai thực sự chiếm ưu thế.
3. Lá phiếu của cử tri độc lập và tỷ lệ đi bầu
Trở ngại thứ ba là tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu. Theo truyền thống, tỷ lệ đi bầu trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường thấp hơn đáng kể so với những năm bầu cử Tổng thống. Vì vậy, nhiệm vụ quan trọng của mỗi đảng không chỉ là thuyết phục cử tri mà còn phải đưa được những người ủng hộ mình đến điểm bỏ phiếu.
Các khảo sát nhìn chung cho thấy cử tri đã đăng ký của đảng Dân chủ có mức độ nhiệt tình cao hơn trong việc sử dụng lá phiếu để phản đối ông Trump so với mức độ ủng hộ của cử tri Cộng hòa dành cho Tổng thống. Tuy nhiên, lợi thế về sự nhiệt tình chưa chắc chuyển hóa thành chiến thắng nếu các ứng cử viên Dân chủ không nhận được sự ủng hộ của nhóm cử tri độc lập.
Một yếu tố khác là thông điệp tranh cử. Theo CBC News, đảng Dân chủ có nguy cơ không tạo được làn sóng ủng hộ đủ mạnh nếu chỉ dựa vào tâm lý bất mãn với ông Trump và đảng Cộng hòa, thay vì đưa ra những lý do thuyết phục để cử tri lựa chọn chính các ứng cử viên của mình.
4. Lợi thế tài chính của đảng Cộng hòa
Trở ngại thứ tư đến từ nguồn lực tài chính dành cho vận động tranh cử. Theo phân tích của Bloomberg dựa trên dữ liệu mua quảng cáo của công ty tư vấn AdImpact, tại các cuộc đua Thượng viện có tính cạnh tranh cao, đảng Cộng hòa và các ủy ban hành động chính trị liên kết đã chi khoảng 1,2 tỷ USD cho quảng cáo, nhiều hơn đảng Dân chủ 237 triệu USD.
Tỷ phú Elon Musk cũng đóng góp khoản tiền rất lớn để hỗ trợ các ứng cử viên Cộng hòa. The New York Times ước tính con số này lên tới 475 triệu USD, trong khi The Guardian đưa ra mức khoảng 446 triệu USD.
Nguồn lực tài chính đặc biệt lớn cho phép các ứng cử viên Cộng hòa gia tăng tần suất xuất hiện trên truyền hình và các phương tiện truyền thông, đồng thời mở rộng hoạt động tiếp cận cử tri tại những địa bàn cạnh tranh quyết liệt. Trong những cuộc đua mà khoảng cách giữa các ứng cử viên rất sít sao, khả năng duy trì quảng cáo và truyền tải thông điệp trên quy mô lớn có thể tạo ra khác biệt đáng kể.
5. Sức hút của ứng cử viên có thể quyết định kết quả
Cuối cùng, ngay cả khi xu hướng chung đang nghiêng về đảng Dân chủ, chất lượng và sức hút của từng ứng cử viên vẫn có thể khiến đảng này thất bại tại một số bang quan trọng.
Tại Maine, đảng Dân chủ phải gấp rút lựa chọn người thay thế ông Graham Platner vào tháng 7, sau khi ứng cử viên này buộc phải rút lui giữa những cáo buộc tấn công tình dục một người từng là bạn đời. Người thay thế là Troy Jackson, một người làm nghề khai thác gỗ và đã có 20 năm hoạt động chính trị. Dù có phong cách phát biểu thẳng thắn, ông Jackson được đánh giá thiếu sức hút cá nhân như người tiền nhiệm. Ông cũng phải đối đầu với đối thủ giàu kinh nghiệm Susan Collins, người đã giữ ghế thượng nghị sĩ tại Maine suốt 30 năm, bất chấp truyền thống ủng hộ ứng cử viên Tổng thống Dân chủ của bang này.
Tại Michigan, ứng cử viên Abdul El-Sayed cũng đối mặt với nhiều thách thức. Ông Trump nhiều lần sử dụng những phát ngôn mang tính bài Hồi giáo để công kích ông El-Sayed, gọi ứng cử viên này là “phần tử thánh chiến” và cáo buộc ông đứng về phía những kẻ khủng bố. Kết quả tại Michigan sẽ phần nào cho thấy những lời công kích đó có tác động đến cử tri hay ngược lại, khiến họ phản ứng tiêu cực với Tổng thống.
Nhìn chung, đảng Dân chủ đang có cơ hội đáng kể để giành lại Hạ viện, nhưng khả năng kiểm soát đồng thời cả hai viện Quốc hội vẫn là mục tiêu khó khăn hơn nhiều. Cuộc bầu cử ngày 3/11 không chỉ phản ánh mức độ tín nhiệm dành cho chính quyền Tổng thống Trump sau hai năm cầm quyền mà còn cho thấy liệu đảng Dân chủ có đủ sức chuyển hóa làn sóng bất mãn thành sự ủng hộ thực chất đối với các ứng cử viên của mình hay không. Kết quả tại Thượng viện sẽ là yếu tố quyết định mức độ thay đổi cán cân quyền lực ở Washington trong nửa sau nhiệm kỳ của ông Trump.
