Yêu nước trong kỷ nguyên số: Thanh niên Việt Nam dám dấn thân, đổi mới sáng tạo để phụng sự Tổ quốc

Nguyễn Song Thiên Long – sinh viên năm 3 ngành Khoa học Máy tính, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM là một trường hợp như thế: trưởng thành từ môi trường học thuật nghiêm túc, kiên trì theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học và từng bước tạo dấu ấn trong lĩnh vực khoa học – công nghệ.

Sinh ra và lớn lên tại một vùng quê của tỉnh Bến Tre (cũ), từng là học sinh chuyên Toán Trường THPT Chuyên Bến Tre, tuổi thơ của Long gắn liền với những con số, những bài toán logic và một niềm tò mò rất giản dị: vì sao công nghệ có thể làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và kết nối với nhau?

Khi ấy, Long chưa từng nghĩ đến những khái niệm lớn lao như trí tuệ nhân tạo hay nghiên cứu khoa học; em chỉ thích mày mò, tìm hiểu và đặc biệt thích cảm giác tự mình giải được một vấn đề khó. Nhưng chính sự tò mò giản dị ấy đã âm thầm gieo trong Long một hạt mầm bền bỉ về khoa học, về tri thức và về khát vọng khám phá.

Bước chân vào giảng đường đại học, lựa chọn theo học ngành Khoa học Máy tính tại Trường Đại học Bách khoa, niềm đam mê công nghệ trong Long ngày càng rõ nét. Em mong muốn được đi sâu vào nghiên cứu khoa học, tạo ra những tri thức và sản phẩm có giá trị thực tiễn cho xã hội.

Tuy nhiên, cũng như rất nhiều sinh viên khác, Long từng không ít lần hoang mang: nghiên cứu bắt đầu từ đâu, đi như thế nào cho đúng hướng, và liệu một sinh viên Việt Nam có thể đi xa đến đâu trong sân chơi khoa học – công nghệ toàn cầu. Chính trong giai đoạn ấy, Long nhận ra rằng “chỉ riêng sự nỗ lực cá nhân là chưa đủ”, rằng nghiên cứu khoa học “không phải là điều xa vời, không phải là đặc quyền của một số ít người xuất sắc, mà là một con đường bền bỉ, có phương pháp và đặc biệt cần rất nhiều sự đồng hành”.

Sự đồng hành ấy đến từ những người thầy tận tâm, đặc biệt là PGS. TS. Quản Thành Thơ – Trưởng Khoa Khoa học và Kỹ thuật Máy tính, người đã tin tưởng, định hướng và trao cơ hội cho Long ngay từ những bước đi đầu tiên trên con đường nghiên cứu. Từ một bài toán khó trong giờ học, Long được thầy dẫn dắt, hướng dẫn và trao niềm tin.

Song hành với đó là môi trường học thuật do tổ chức Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên Việt Nam các cấp kiến tạo, nơi Long trưởng thành qua Olympic Trí tuệ Nhân tạo Sinh viên Việt Nam, Giải thưởng Nghiên cứu Khoa học Sinh viên Euréka, các cuộc thi lập trình, hackathon, diễn đàn đổi mới sáng tạo và những chương trình hỗ trợ nghiên cứu. Ở đó, Long không chỉ rèn luyện năng lực nghiên cứu và sáng tạo, mà còn từng bước hình thành bản lĩnh học thuật, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến – những giá trị cốt lõi mà Đoàn – Hội luôn bền bỉ vun đắp cho sinh viên.

Từ nền tảng học tập, định hướng và sự đồng hành ấy, Long từng bước tham gia các nhóm nghiên cứu, làm quen với cách đặt câu hỏi khoa học, triển khai ý tưởng và công bố kết quả theo các chuẩn mực quốc tế. Hành trình ấy được ghi dấu bằng hơn 20 công trình nghiên cứu khoa học được chấp nhận đăng tại các hội nghị quốc tế uy tín như EAAI – AAAI (A*), AIED (A), ICCCI (B), ICAART (B) và các workshop tại NAACL, ACMMM, INLG, ICMR…, với các hướng nghiên cứu trải rộng từ trí tuệ nhân tạo tác tử, mô hình ngôn ngữ lớn, lập luận hình thức, hệ hỏi – đáp giáo dục đến dịch máy cho các ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Long là tác giả đầu và đồng tác giả của nhiều công trình, đồng thời sở hữu hai Giấy chứng nhận quyền tác giả cho các tác phẩm liên quan đến dịch và tổng hợp tiếng Ba Na.

Bên cạnh đó, Long từng tham gia thực hiện đề tài cấp Nhà nước ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ cộng đồng dân tộc thiểu số, hỗ trợ huấn luyện Đoàn học sinh Việt Nam dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế IOAI 2025, và hiện là nghiên cứu viên trí tuệ nhân tạo tại Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo (CAIR) – Đại học VinUni. Song song với hoạt động nghiên cứu, Long tích cực tham gia các chương trình giao lưu, đào tạo quốc tế và trong nước như AUN Summer Camp 2025 (Malaysia), SEMI TECH Zoomers University Bootcamp 2025 (Singapore) và Trường hè Agentic AI 2025 (Đại học Bách khoa Hà Nội).

Những nỗ lực bền bỉ ấy được ghi nhận bằng loạt thành tích tiêu biểu: danh hiệu Sinh viên 5 tốt tiêu biểu cấp Trung ương năm 2025; Giải Ba Giải thưởng Khoa học và Công nghệ dành cho sinh viên của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bằng khen đồng tác giả bài báo ISI của Đại học Quốc gia TP.HCM; cùng nhiều giải thưởng học thuật và đổi mới sáng tạo trong nước, quốc tế. Long đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò phục vụ học thuật, tiêu biểu như Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi EXACT 2026 thuộc Hội nghị IJCNN 2026, Trưởng Ban Học thuật CSE Summer School do Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức, và thành viên ban tổ chức các hội nghị, cuộc thi học thuật uy tín.

Nhưng điều làm nên chiều sâu chân dung Nguyễn Song Thiên Long không chỉ nằm ở bảng thành tích, mà ở triết lý về lòng yêu nước của một người trẻ làm khoa học. Long chia sẻ rằng, trong bối cảnh hôm nay, “yêu nước không chỉ là tình cảm hay khẩu hiệu, mà trước hết là ý thức trách nhiệm và hành động bền bỉ vì sự phát triển lâu dài của đất nước”. Khi khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt của quốc gia, yêu nước còn thể hiện ở việc mỗi người trẻ chủ động lựa chọn con đường học tập và cống hiến bằng tri thức.

“

"Yêu nước không chỉ là tình cảm hay khẩu hiệu, mà trước hết là ý thức trách nhiệm và hành động bền bỉ vì sự phát triển lâu dài của đất nước."

“Sinh viên 5 tốt tiêu biểu cấp Trung ương 2025” - Nguyễn Song Thiên Long

Với người làm khoa học, yêu nước là học tập và nghiên cứu một cách nghiêm túc, trung thực và có chiều sâu; không ngừng tiếp cận tri thức tiên tiến của thế giới, đồng thời đặt những vấn đề thực tiễn của Việt Nam vào trung tâm của hoạt động nghiên cứu; là nỗ lực tạo ra những công trình khoa học, những sản phẩm công nghệ có giá trị ứng dụng, góp phần giải quyết các bài toán của xã hội và phục vụ cộng đồng.

Trong cạnh tranh tri thức toàn cầu, yêu nước còn là trách nhiệm giữ gìn chuẩn mực đạo đức nghiên cứu, xây dựng uy tín học thuật và khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế. Theo Long, yêu nước hôm nay không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao, mà được thể hiện qua sự kiên trì theo đuổi con đường khoa học, tinh thần dám dấn thân, dám đổi mới và sẵn sàng đem tri thức của mình phụng sự Tổ quốc.

Nhận thức đó cũng được Long thể hiện rõ trong bài phát biểu hưởng ứng tại Lễ phát động Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026. Long nhìn nhận rằng “chúng ta đang đứng trước một thời cơ rất lớn”, khi Nghị quyết của Bộ Chính trị đã xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu; Chính phủ đã xác định các nhóm công nghệ chiến lược cần tập trung làm chủ trong thời gian tới. Điều đó đặt lên vai thế hệ sinh viên một trách nhiệm lớn lao, nhưng đồng thời mở ra những cơ hội chưa từng có để sinh viên Việt Nam khẳng định năng lực và vị thế của mình.

Trong bối cảnh ấy, Long nhấn mạnh rằng Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ không chỉ là một hoạt động mang tính thời điểm, mà là “một cách làm lâu dài, căn cơ và rất tiến bộ”: lấy sinh viên làm trung tâm, lấy khoa học – công nghệ làm động lực, và lấy sự đồng hành bền bỉ của Đoàn – Hội, thầy cô giáo, các nhà khoa học và doanh nghiệp làm nền tảng phát triển.

Thay mặt sinh viên cả nước, Long bày tỏ quyết tâm và cam kết: không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao năng lực chuyên môn và tư duy nghiên cứu; chủ động tham gia các hoạt động khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, các mạng lưới học thuật trong nước và quốc tế do Đoàn – Hội tổ chức và kết nối; gắn tri thức với thực tiễn, với nhu cầu phát triển của đất nước, của doanh nghiệp và của cộng đồng.

Những cam kết ấy được đúc kết thành lời hứa mang tinh thần thế hệ: “không chỉ theo kịp, mà quyết tâm bứt phá; không chỉ tiếp nhận tri thức, mà nỗ lực sáng tạo ra tri thức mới; không chỉ học để có việc làm, mà học để làm chủ công nghệ, phụng sự Tổ quốc”.