Xung đột Mỹ - Iran bước sang giai đoạn mới

Sau vài ngày tương đối yên ắng, tình hình chiến sự lại nóng lên trong vòng 24 giờ qua khi cả Mỹ và Iran đều tiến hành các hoạt động quân sự mới. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại cuộc đối đầu có thể quay trở lại quy mô toàn diện, trong bối cảnh vẫn chưa xuất hiện lộ trình rõ ràng để đưa các bên trở lại bàn đàm phán.

Xung đột tiếp diễn

Trong thời gian ngừng bắn những ngày qua, chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần khẳng định Iran mong muốn nối lại đàm phán. Tuy nhiên, phía Tehran bác bỏ thông tin này. Thứ trưởng Ngoại giao Iran cho biết, nước này chưa hề đề nghị khởi động lại tiến trình ngoại giao trong hơn hai tuần qua.

Trong ngày 29/7, Iran tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti của Jordan - một trung tâm quân sự quan trọng của Mỹ tại khu vực. Tổng thống Trump cho biết, toàn bộ số tên lửa này đã bị đánh chặn, đồng thời tuyên bố Washington sẽ đáp trả mạnh mẽ, dù vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận trong tương lai.

Không lâu sau phát biểu của ông Trump, quân đội Mỹ hôm nay xác nhận đã tiến hành một chiến dịch nhằm đáp trả vụ tấn công bất thành của Iran vào các lực lượng Mỹ tại Trung Đông. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc chưa công bố các mục tiêu cụ thể của đợt không kích.

Theo hãng tin AP, diễn biến này phản ánh cách tiếp cận quen thuộc của Tổng thống Trump trong nhiều tháng qua: vừa khẳng định một thỏa thuận với Iran vẫn có thể đạt được, vừa liên tục sử dụng các biện pháp quân sự và sức ép nhằm buộc Tehran chấp nhận các yêu cầu của Washington.

Ảrập Xêút lần đầu công khai phối hợp tấn công

Trong diễn biến đáng chú ý, Ảrập Xêút đã phối hợp với Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào nhiều cơ sở hậu cần và kho vũ khí của các lực lượng dân quân thân Iran tại Iraq.

Đây được xem là lần đầu tiên Riyadh công khai tham gia một chiến dịch quân sự cùng Washington nhằm vào các lực lượng ủy nhiệm của Tehran.

Động thái này diễn ra sau khi lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào một tàu chở dầu của Ảrập Xêút, đồng thời trước đó tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với các tàu của Riyadh trên Biển Đỏ.

Theo các nguồn tin am hiểu cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Ảrập Xêút Khalid bin Salman với Tổng thống Trump và Phó Tổng thống JD Vance tại Nhà Trắng, Riyadh muốn phát đi thông điệp rằng sẽ không chấp nhận việc Iran hoặc các lực lượng đồng minh tiếp tục đe dọa ngành dầu mỏ và cơ sở hạ tầng trọng yếu của nước này.

Tuy vậy, Ảrập Xêút cũng nhấn mạnh mong muốn hạ nhiệt căng thẳng và thúc đẩy Mỹ cùng Iran sớm quay lại bàn đàm phán.

Nguy cơ chiến sự lan rộng

Ở một diễn biến khác, hai tàu chở khí tự nhiên tại một cảng của Ai Cập đã bốc cháy sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Nếu được xác nhận do Iran hoặc các lực lượng đồng minh tiến hành, đây sẽ là dấu hiệu cho thấy chiến sự đang lan sang cả những quốc gia trước đó chưa trực tiếp tham gia xung đột.

Các cuộc không kích của Mỹ và Ảrập Xêút cũng diễn ra chỉ vài giờ sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Trump tại Nhà Trắng.

Theo các nguồn tin Israel, ông Netanyahu khẳng định Washington vẫn là bên giữ vai trò quyết định trong chính sách đối với Iran. Tuy nhiên, giới chức Israel cũng bày tỏ lo ngại Tổng thống Trump đang cố gắng duy trì chiến sự ở mức hạn chế khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần.

Ngoại giao vẫn chưa có lối ra

Song song với các diễn biến quân sự leo thang, triển vọng nối lại đối thoại giữa Washington và Tehran dường như đang dần khép lại. Theo một quan chức cấp cao Mỹ, dù các nước trung gian vẫn nỗ lực tìm kiếm cơ hội khởi động lại đàm phán, chính quyền Tổng thống Trump hiện chưa tích cực thúc đẩy tiến trình này và chưa có chiến lược rõ ràng cho các cuộc thương lượng mới.

Các chuyên gia nhận định, rào cản lớn nhất là sự thiếu lòng tin giữa hai bên, đặc biệt sau khi đề xuất ngừng bắn tạm thời đạt được hồi giữa tháng 6 đã nhanh chóng đổ vỡ.

Ông Ali Vaez, Giám đốc Chương trình Iran thuộc International Crisis Group cho biết, giới lãnh đạo Iran hiện không còn tin tưởng Tổng thống Trump là một đối tác có thể duy trì các cam kết. Theo ông, phía Mỹ cũng ngày càng có cái nhìn tương tự đối với Tehran, khiến khả năng tái khởi động đàm phán trong ngắn hạn trở nên rất khó khăn.

Trong bối cảnh này, khả năng xung đột Mỹ - Iran sớm hạ nhiệt hiện vẫn rất mong manh. Nếu không xuất hiện một cơ chế đối thoại đủ sức phá vỡ vòng xoáy trả đũa hiện nay, Trung Đông có nguy cơ tiếp tục chứng kiến một giai đoạn bất ổn mới với những hệ lụy vượt xa phạm vi khu vực, từ an ninh năng lượng đến kinh tế toàn cầu.