Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Dấu mốc lịch sử, tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số

Chiều 29/10, Bộ Công Thương công bố Việt Nam chính thức cán mốc 1.010,6 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu, lần đầu gia nhập nhóm các quốc gia có quy mô thương mại hàng hóa đạt nghìn tỷ USD.

“Kết quả đáng tự hào”, khẳng định sức bật của kinh tế Việt Nam

Trao đổi bên lề Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh (Thanh Hóa) đánh giá đây là dấu mốc lịch sử, khẳng định sức bền và sức bật của nền kinh tế Việt Nam.

Đại biểu nhấn mạnh, thành tựu 1.010,6 tỷ USD là kết quả xứng đáng để tự hào, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng hai con số.

Theo đại biểu, ý nghĩa của thành tựu này càng rõ nét khi nhìn lại hành trình phát triển thương mại gần hai thập kỷ qua. Năm 2007, thời điểm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu đạt 100 tỷ USD. Con số này tăng lên 300 tỷ USD vào năm 2015, 500 tỷ USD năm 2019, 700 tỷ USD năm 2022 và chạm mốc 900 tỷ USD năm 2025.

Như vậy, chưa đầy 20 năm, quy mô thương mại hàng hóa của Việt Nam đã tăng gấp 10 lần.

Vị thế thương mại quốc tế của Việt Nam cũng ngày càng được củng cố, với thứ hạng 18 thế giới về xuất khẩu, 20 về nhập khẩu và thứ hai ASEAN, sau Singapore. Việt Nam hiện có quan hệ thương mại với 237 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó 36 thị trường xuất khẩu và 31 thị trường nhập khẩu đạt kim ngạch trên một tỷ USD.

Theo ĐBQH Phan Thị Thùy Linh, kết quả này càng đáng ghi nhận trong bối cảnh thương mại toàn cầu đối mặt nhiều biến động, từ chính sách thuế quan liên tục thay đổi của các nền kinh tế lớn đến xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Đại biểu cho rằng, thành tựu trên là kết quả của nhiều yếu tố, từ nỗ lực đàm phán thương mại, điều hành ổn định kinh tế vĩ mô, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại đến sức bền và khả năng thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp trong duy trì sản xuất, tìm kiếm thị trường.

Đây cũng là thành quả chung của cả hệ thống chính trị, trong đó có đóng góp của Quốc hội thông qua các quyết sách về thể chế, ngân sách và hoàn thiện pháp luật liên quan đến thương mại, đầu tư.

Nâng giá trị nội địa trong kim ngạch nghìn tỷ USD

Bên cạnh niềm tự hào về dấu mốc lịch sử, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh cho rằng, Việt Nam cần quan tâm hơn đến chất lượng tăng trưởng thương mại, đặc biệt là giá trị gia tăng trong nước và mức độ đóng góp của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo đại biểu, cơ cấu xuất nhập khẩu hiện vẫn tập trung vào một số nhóm ngành chủ lực, tiềm ẩn rủi ro trước những biến động của thị trường quốc tế. Thay đổi chính sách thuế quan tại các thị trường lớn hoặc sự dịch chuyển đơn hàng có thể tác động đáng kể đến hoạt động xuất nhập khẩu. Vì vậy, Việt Nam cần chủ động đa dạng hóa thị trường, mặt hàng và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Đặc biệt, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đề nghị Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội nghiên cứu bổ sung các chỉ tiêu phản ánh chất lượng thương mại, thay vì chỉ tập trung vào tổng kim ngạch và tốc độ tăng trưởng.

Cụ thể, cần định kỳ báo cáo Quốc hội về tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa trong hàng xuất khẩu, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các dự án FDI lớn và mức độ đa dạng hóa thị trường, mặt hàng. Theo đại biểu, những chỉ tiêu này sẽ giúp đánh giá thực chất hơn hiệu quả xuất nhập khẩu, đồng thời tạo cơ sở cho Chính phủ điều hành và Quốc hội giám sát, hoạch định chính sách.

Cùng với đó, các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp bán dẫn, logistics và hạ tầng cửa khẩu cần gắn với mục tiêu cụ thể, có thể lượng hóa. Trọng tâm là từng bước nâng tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp Việt Nam trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua từng năm, tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Theo ĐBQH Phan Thị Thùy Linh, thách thức sau dấu mốc nghìn tỷ USD không dừng ở việc duy trì tăng trưởng hay tiếp tục mở rộng quy mô thương mại, mà là nâng cao thực lực nền kinh tế, trong đó chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng nội địa và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Để đạt mục tiêu này, đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải phối hợp đồng bộ giữa Chính phủ, Quốc hội và cộng đồng doanh nghiệp, thống nhất mục tiêu và phương pháp đánh giá, qua đó phát huy nội lực và tận dụng hiệu quả các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.