Xóa bỏ bù chéo giá điện cần tính đến người dân vùng khó khăn
Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, ĐBQH Hoàng Văn Tuyên (TP. Hải Phòng) đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện; đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp để người dân vùng khó khăn tiếp tục được sử dụng điện an toàn, ổn định với mức chi trả hợp lý.
Chiều 20/10, Tổ 3, gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Hà Tĩnh, thảo luận về 3 nội dung: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.
Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, ĐBQH Hoàng Văn Tuyên (TP. Hải Phòng) tán thành chủ trương hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng công khai, minh bạch, phản ánh đúng chi phí.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền, nhất là với người dân tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Theo đại biểu, chi phí đầu tư, vận hành lưới điện tại vùng núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo thường cao hơn, trong khi thu nhập, khả năng chi trả của nhiều hộ dân còn hạn chế. Nếu áp dụng cơ chế giá mới mà thiếu giải pháp bảo đảm tiếp cận điện thiết yếu, khoảng cách về điều kiện sống và cơ hội phát triển giữa các vùng có nguy cơ gia tăng.
ĐBQH Hoàng Văn Tuyên đề nghị làm rõ phạm vi, nguyên tắc và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện; đánh giá riêng tác động đối với những địa bàn có chi phí cung cấp điện cao. Cùng với điều chỉnh cơ chế giá, cần có chính sách hỗ trợ và nguồn lực thực hiện để người dân vùng khó khăn tiếp tục được sử dụng điện an toàn, ổn định với mức chi trả phù hợp.
Về chính sách hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách xã hội tại Điều 5, đại biểu nhấn mạnh đây là chính sách an sinh thiết thực, đặc biệt đối với người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, "hỗ trợ chỉ có hiệu quả khi đến đúng người và đúng thời điểm", đại biểu lưu ý. Thực tế, nhiều hộ dân ở xa trung tâm, thông tin cư trú hoặc tình trạng hộ nghèo có thể thay đổi. Nếu thủ tục xác nhận phức tạp hoặc việc chuyển đổi phương thức hỗ trợ thiếu chuẩn bị, những người cần hỗ trợ nhất có thể không được thụ hưởng chính sách kịp thời.
Từ đó, đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị điện lực với chính quyền địa phương; giao Chính phủ quy định mức và phương thức hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, cần có phương án chuyển tiếp để các hộ đang thụ hưởng không bị gián đoạn chính sách khi điều chỉnh cơ chế giá điện hoặc phương thức chi trả.
Cùng quan tâm đến chính sách hỗ trợ tiền điện, ĐBQH Vũ Văn Tiến (TP. Hải Phòng) cho rằng quy định tại khoản 13 Điều 5 về sử dụng ngân sách nhà nước hoặc các nguồn tài chính, quỹ hợp pháp để hỗ trợ tiền điện còn chung chung, chưa làm rõ nguồn lực thực hiện. Nếu không được cụ thể hóa, chính sách có thể gặp khó khăn khi triển khai, nhất là trong hướng dẫn cấp phát và quyết toán kinh phí hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo.
Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá cao việc bổ sung các chính sách phát triển nhiệt điện khí, năng lượng tái tạo, năng lượng mới và lưới điện thông minh, cùng chính sách hỗ trợ tiền điện tại Điều 5.
Theo đại biểu, những chính sách này có thể tác động lớn đến cấu trúc thị trường điện, an ninh năng lượng, khả năng huy động nguồn lực đầu tư cũng như chi phí sử dụng điện của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, các quy định cần được thiết kế cụ thể, sát thực tiễn, đồng thời đánh giá kỹ tác động để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Làm rõ trách nhiệm phối hợp trong bảo đảm an toàn hồ đập liên tỉnh
Liên quan đến an toàn đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn nhiều tỉnh tại Điều 76, ĐBQH Hoàng Văn Tuyên tán thành việc xác định một đầu mối thẩm định, phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp và phương án bảo vệ công trình, nhằm khắc phục tình trạng nhiều cơ quan cùng chịu trách nhiệm nhưng không rõ thẩm quyền quyết định.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý an toàn đập, hồ chứa thủy điện liên quan trực tiếp đến tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân ở cả thượng lưu và hạ lưu. Có trường hợp công trình nằm trên địa bàn một tỉnh nhưng lòng hồ, vùng chịu ảnh hưởng hoặc khu dân cư cần cảnh báo lại thuộc địa phương khác.
"Nếu chỉ xác định cơ quan phê duyệt mà thiếu trách nhiệm phối hợp thì khi xảy ra sự cố rất khó xử lý kịp thời", đại biểu cảnh báo.
Để khắc phục, ĐBQH Hoàng Văn Tuyên đề nghị phân biệt trường hợp các hạng mục công trình nằm trên địa bàn nhiều tỉnh với trường hợp hồ chứa trải rộng trên nhiều tỉnh. Dự thảo Luật cần xác định rõ một đầu mối phê duyệt, đồng thời quy định trách nhiệm lấy ý kiến, giải trình với các địa phương liên quan.
Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm của chủ công trình trong cảnh báo xả lũ, chia sẻ dữ liệu, tổ chức diễn tập ứng phó và cung cấp thông tin kịp thời cho người dân tại những khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Trước phiên thảo luận tổ, trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo quy định thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý, từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện; phân biệt chính sách giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân vùng đặc biệt khó khăn.
Theo cơ quan thẩm tra, chính sách hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, bảo đảm quá trình thị trường hóa giá điện không ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ.
Làm rõ tiêu chí xác định dự án điện lực cấp bách
Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, ĐBQH Lê Thành Đông (Hà Tĩnh) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp trong thực hiện quy hoạch điện lực và căn cứ xác định các dự án, công trình điện lực cấp bách.
Về quy hoạch phát triển điện lực, đại biểu cho rằng việc triển khai các dự án điện hiện liên quan đến nhiều quy hoạch, kế hoạch khác nhau, đặc biệt là quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất và các chương trình, dự án thực hiện quy hoạch phát triển điện lực.
Nếu việc lập, điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch thiếu đồng bộ, không được phối hợp kịp thời, quá trình chuẩn bị đầu tư và tiến độ triển khai dự án có thể bị ảnh hưởng.
Từ thực tế này, ĐBQH Lê Thành Đông đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Công Thương, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan trong lập, điều chỉnh và tổ chức thực hiện các chương trình, dự án thuộc quy hoạch phát triển điện lực.
Đặc biệt, cần có cơ chế phối hợp khi phát sinh yêu cầu điều chỉnh để bảo đảm phù hợp với quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch liên quan, hạn chế tình trạng thiếu đồng bộ, chậm trễ trong triển khai dự án.
Liên quan đến cơ chế đầu tư xây dựng dự án, công trình điện lực cấp bách tại Điều 15, đại biểu tán thành quy định Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục dự án, công trình điện lực cấp bách và giao Chính phủ quy định chi tiết việc thực hiện. Đây là cơ sở pháp lý cần thiết để đẩy nhanh tiến độ các công trình quan trọng, đáp ứng yêu cầu bảo đảm cung cấp điện.
Tuy nhiên, theo ĐBQH Lê Thành Đông, việc áp dụng cơ chế này phải có căn cứ rõ ràng, bảo đảm "đúng đối tượng, đúng mục đích", đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan liên quan, tránh áp dụng thiếu thống nhất hoặc phát sinh thêm thủ tục không cần thiết.
