Xem nhiều livestream, streamer độc hại, trẻ có nguy cơ bị "trơ lì cảm xúc"
Việc trẻ thường xuyên nghe, xem các livestream, video có nội dung thô tục, bạo lực hoặc hành vi gây hấn đang tiềm ẩn những tác động đáng lo ngại đến cảm xúc và hành vi.
BSCKII.Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, hiện nay không khó để bắt gặp trẻ em nghe, xem đi xem lại các livestream, video của những streamer, influencer,… có ngôn ngữ thô tục, nội dung bạo lực hay hành vi gây hấn.
Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với những nội dung này có thể khiến trẻ rơi vào tình trạng "trơ lì cảm xúc" (desensitization). Đây là sự suy giảm dần các phản ứng sinh lý và cảm xúc trước một kích thích khi tiếp xúc lặp đi lặp lại với nó. Trơ lì cảm xúc thực sự đáng lo ngại khi diễn ra sớm, lặp lại và thiếu sự đồng hành, giải thích từ người lớn.
Theo BSCKII. Nguyễn Thanh Sang, về mặt sinh lý, một nghiên cứu thực hiện năm 2007 chỉ ra, trẻ có biểu hiện suy giảm các phản ứng tự nhiên của cơ thể như nhịp tim khi quan sát nội dung gây sốc.
Về mặt cảm xúc, trẻ có các phản ứng sợ hãi, khó chịu ban đầu trước nội dung không phù hợp mờ dần và biến mất sau nhiều lần tiếp xúc. Đối với hành vi và nhận thức xã hội cho thấy, giảm sự đồng cảm và mức độ sẵn lòng giúp đỡ người khác. Trẻ có xu hướng bình thường hóa lời lẽ gây hấn, bắt chước ngôn ngữ độc hại mà không ý thức được mức độ nghiêm trọng.
Đáng lưu ý, việc trẻ tiếp xúc nhiều với nội dung bạo lực có xu hướng suy giảm khả năng điều hòa cảm xúc và giảm mức độ đồng cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng xây dựng quan hệ xã hội sau này.
Bên cạnh đó, hình thành các niềm tin lệch lạc thông qua cơ chế học qua quan sát (theo thuyết học tập xã hội của Bandura), trẻ dần coi việc gây hấn bằng lời nói là phương thức giao tiếp được chấp nhận. Đồng thời, tương tự cơ chế dung nạp, bộ não trẻ sẽ đòi hỏi những nội dung có mức độ kịch tính và mạnh hơn theo thời gian để đạt được cùng một phản ứng cảm xúc.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào liều lượng tiếp xúc, độ tuổi của trẻ và sự hiện diện của người lớn trong vai trò giúp trẻ định hướng ranh giới phù hợp/không phù hợp.
Để tốt cho trẻ, bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh nên chủ động trò chuyện, phân tích tính chân thực và sự phù hợp của nội dung con vừa xem. Đây là hình thức hiệu quả nhất, giúp trẻ xây dựng năng lực nội tại để tự đề kháng với nội dung xấu ngay cả khi không có cha mẹ ở bên.
Ngoài ra, đặt giới hạn thời gian/nội dung kèm giải thích lý do rõ ràng, thay vì cấm đoán cứng nhắc. Làm gương bằng cách thể hiện rõ thái độ không đồng tình trước các hành vi phản cảm trên truyền thông. Cùng với đó, bồi đắp sự đồng cảm trong đời thực qua các hoạt động chăm sóc người khác, thú cưng hoặc đối thoại cảm xúc.
Đặc biệt, khi trẻ có dấu hiệu trơ lì như vô cảm, thường xuyên gây hấn,... đã rõ rệt và kéo dài, nên tìm đến chuyên gia tâm lý trẻ em để được can thiệp chuyên sâu.
