Xây dựng hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp số gắn với việc làm trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi số toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD-ĐT cho biết trọng tâm của Hội thảo là xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số gắn trong giáo dục nghề nghiệp gắn với hệ sinh thái giáo dục, hệ sinh thái việc làm.

Trên thế giới, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp đang chuyển từ việc ứng dụng công nghệ trong hoạt động đào tạo sang tái cấu trúc cách thức hệ thống dự báo nhu cầu kỹ năng, tổ chức đào tạo, đánh giá năng lực và kết nối người học với thị trường lao động.

Theo dự báo, ước tính đến năm 2030 khoảng 22% số việc làm hiện nay có thể thay đổi, trong đó khoảng 170 triệu việc làm mới được tạo ra, trong khi 92 triệu việc làm có thể bị thay thế. Điều này đặt ra yêu cầu đối với giáo dục nghề nghiệp không chỉ đưa công nghệ vào nhà trường mà là làm thế nào để hệ thống đào tạo có thể đáp ứng được yêu cầu thay đổi của thị trường lao động, một cách nhanh chóng, chuyển hóa những thay đổi thành kỹ năng, thành chương trình và phương thức đào tạo. Đồng thời giúp người học thực sự chuyển hóa kỹ năng thành việc làm và sinh kế bền vững.

Các quốc gia ASEAN xác định xây dựng, phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng thích ứng với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, cũng như tăng cường khả năng dịch chuyển lao động là một trong những ưu tiên quan trọng.

Tại Việt Nam, ông Trần Thanh Đạm cho biết, Chính phủ đã ban hành các văn bản chỉ đạo và đề ra mục tiêu lớn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, xác định tiếp cận chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp một cách tương đối toàn diện, bao gồm phát triển năng lực số của nhà giáo và cán bộ quản lý, chuyển đổi chương trình, nội dung và phương thức đào tạo, phát triển hạ tầng, nền tảng và học liệu số, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và quản trị nhà trường, tăng cường nguồn lực hợp tác quốc tế và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Mục tiêu đến năm 2030, 100% các cơ sở đào tạo đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoàn thiện mô hình quản trị số, hoạt động số, chuẩn hóa dữ liệu số và kho học liệu số mở và đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng số cơ bản cho tối thiểu khoảng 100 lượt người trong độ tuổi lao động.

Đồng thời xác định phát triển năng lực số là nhiệm vụ then chốt, yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo theo hướng phát triển tư duy số, AI và tư duy dữ liệu, tăng cường giáo dục nghề nghiệp số, đào tạo lại, đào tạo thường xuyên, thúc đẩy liên kết nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp và phát triển các nền tảng kết nối đào tạo việc làm từ dự báo nhu cầu nhân lực.

“Như vậy, vấn đề hiện nay không bàn có chuyển đổi số hay không, mà là chuyển đổi số như thế nào để tạo ra giá trị thực chất và đồng đều trong toàn hệ thống”, ông Trần Thanh Đạm đặt vấn đề.

Tổ chức lại mối liên kết giữa đào tạo, kĩ năng, dữ liệu và việc làm

Theo bà Vũ Thị Tú Anh, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD-ĐT cho rằng trong kỉ nguyên số, giáo dục nghề nghiệp không thể chỉ vận hành như một hệ thống đào tạo tách biệt với thị trường lao động. Công nghệ, mô hình sản xuất, chuỗi cung ứng và cách tổ chức việc làm đang thay đổi rất nhanh.

“Nếu nhà trường cập nhật chậm hơn doanh nghiệp, người học sẽ gặp khó khi chuyển từ môi trường học tập sang môi trường làm việc. Nếu doanh nghiệp không tham gia vào quá trình đào tạo, chương trình sẽ khó phản ánh đầy đủ những năng lực mà thị trường đang cần. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đổi mới từng hoạt động, mà là tổ chức lại mối liên kết giữa đào tạo, kĩ năng, dữ liệu và việc làm”, bà Tú Anh nhận định.

Phó Cục trưởng Vũ Thị Tú Anh cho rằng từ góc độ chính sách, định hướng phát triển giáo dục trong giai đoạn mới đã đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện đại, linh hoạt, mở, liên thông, có khả năng phục vụ học tập suốt đời và được nhìn nhận như một hệ sinh thái.

Trong hệ sinh thái đó, dữ liệu giữ vai trò đặc biệt quan trọng; dữ liệu về nhu cầu kĩ năng, vị trí việc làm, chuẩn nghề, xu hướng công nghệ, kết quả học tập, quá trình thực hành và khả năng có việc làm của người học. Khi dữ liệu được kết nối, nhà trường có thể cập nhật chương trình nhanh hơn, doanh nghiệp có thể tham gia đào tạo có mục tiêu hơn, người học có thể nhìn thấy rõ lộ trình nghề nghiệp hơn, cơ quan quản lí có thể đưa ra chính sách dựa trên bằng chứng tốt hơn.

Xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp

Đề cập đến vai trò của Chính phủ, doanh nghiệp và giáo dục trong việc bảo đảm năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam, bà Mish Eastman, Phó Hiệu trưởng phụ trách giáo dục nghề nghiệp, Đại học RMIT cho rằng sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia phụ thuộc rất lớn với đào tạo nguồn nhân lực tại quốc gia đó.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển, đào tạo nguồn nhân lực cần phải đổi mới tư duy thì mới đáp ứng các yêu cầu nghề nghiệp trong tương lai, đặc biệt phải cung cấp những kiến thức về công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Theo bà Mish Eastman, Việt Nam có mục tiêu cao về phát triển kinh tế, điều đó cũng đặt ra các thách thức trong đào tạo nguồn nhân lực. Người học không chỉ phải đảm bảo các kĩ năng ngay bây giờ mà cần bảo đảm đáp ứng những yêu cầu trong nghề nghiệp được dự báo.

“Người học trong quá trình học tập cần có những trải nghiệm thực tế. Thông qua hỗ trợ người học, cơ sở giáo dục cũng bảo đảm được chất lượng đào tạo của mình đối với doanh nghiệp khi đã có kết nối hai bên”, bà Mish Eastman chia sẻ.

Tại phiên thảo luận bàn tròn, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận, chia sẻ, nêu quan điểm về những cấu phần cốt lõi và mô hình phù hợp để xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số giáo dục nghề nghiệp; cách thức hình thành hệ sinh thái dữ liệu kết nối giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động; các ưu tiên về năng lực số của nhà giáo, cán bộ quản lí và người học; những tiêu chí để đánh giá hiệu quả chuyển đổi số giáo dục nghề nghiệp…