WHO cảnh báo ung thư sẽ ảnh hưởng tới 92% dân số thế giới

Tiến bộ trong điều trị ung thư còn hạn chế

Theo Báo cáo Toàn cầu về tình hình ung thư năm 2026 của WHO công bố hôm 8/7, hiện thế giới ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca ung thư mới và 10 triệu ca tử vong mỗi năm. Con số này được dự báo sẽ tăng lên gần 35 triệu ca mắc mới vào năm 2050.

WHO ước tính cứ 5 người thì có 1 người sẽ mắc ung thư trong suốt cuộc đời, và khoảng 92% dân số thế giới sẽ bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này ít nhất một lần trong đời, thông qua việc bản thân mắc bệnh hoặc có người thân trong gia đình bị chẩn đoán ung thư.

Tiến sĩ Andre Ilbawi, Trưởng nhóm Kiểm soát ung thư của WHO cho rằng, những tiến bộ vượt bậc về khoa học và công nghệ điều trị ung thư chưa mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả mọi người. Ông nhận định trong nhiều năm qua, câu chuyện về ung thư chủ yếu xoay quanh các công nghệ mới và những hy vọng mới trong điều trị. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn hàng triệu bệnh nhân phải đối mặt với những gánh nặng nặng nề về sức khỏe, tâm lý và tài chính sau khi mắc bệnh.

Bất bình đẳng trong tiếp cận điều trị

Báo cáo chỉ ra khoảng cách rất lớn giữa các quốc gia trong tiếp cận dịch vụ y tế. Tại các nước có thu nhập cao, khoảng 85% bệnh nhân ung thư vú hoặc ung thư ở trẻ em có thể sống ít nhất 5 năm sau chẩn đoán, trong khi tỷ lệ này ở các quốc gia nghèo chỉ dưới 30%.

Đối với các loại thuốc điều trị ung thư ưu tiên của WHO, các nước thu nhập thấp và trung bình thấp chỉ có khả năng tiếp cận từ 9-54%, so với 68-94% tại các nước giàu. Đáng chú ý, hiện vẫn có 23 quốc gia chưa có bất kỳ cơ sở xạ trị nào.

Báo cáo cũng cho thấy nhiều nước châu Phi cận Sahara có tỷ lệ chẩn đoán ung thư thấp hơn các khu vực phát triển, nhưng tỷ lệ tử vong lại cao hơn đáng kể do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn và thiếu điều kiện điều trị.

WHO cho biết, hai phần ba số quốc gia trên thế giới chưa đưa điều trị ung thư vào gói bảo hiểm y tế toàn dân, trong khi chi phí điều trị quá cao khiến tới 90% bệnh nhân tại một số nơi phải bỏ dở quá trình điều trị.

Khảo sát toàn cầu đối với bệnh nhân và gia đình cũng ghi nhận nhiều người phải đối mặt với khó khăn tài chính nghiêm trọng, áp lực tâm lý và gánh nặng chăm sóc kéo dài.

Những tín hiệu tích cực

Bên cạnh những thách thức, WHO cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều quốc gia đã xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống ung thư; việc sử dụng thuốc lá tiếp tục giảm tại nhiều khu vực và thế giới đang tiến gần hơn tới mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung.

Tiến sĩ Isabelle Soerjomataram, Phó Trưởng đơn vị Giám sát của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), nhấn mạnh rằng khoảng 40% số ca ung thư mới có liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa, như hút thuốc lá, nhiễm trùng, sử dụng rượu bia và thừa cân, béo phì.

WHO kêu gọi các chính phủ tăng cường đầu tư cho toàn bộ hệ thống phòng, chống ung thư, từ dự phòng, tầm soát và chẩn đoán sớm đến điều trị và chăm sóc bệnh nhân, đồng thời coi việc chăm sóc người bệnh có tầm quan trọng không kém các nỗ lực nghiên cứu phương pháp chữa trị mới.