Vùng Vịnh trước nguy cơ bùng phát xung đột mới: Iran đề nghị bất ngờ
Iran đề nghị làm trung gian đối thoại giữa Ảrập Xêút và lực lượng Houthi tại Yemen trong bối cảnh các cuộc tấn công nhằm vào vương quốc này ngày càng khốc liệt, đẩy bất ổn tại vùng Vịnh lên mức nghiêm trọng hơn.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vừa lên tiếng đề nghị làm trung gian hòa giải giữa Ảrập Xêút và lực lượng Houthi tại Yemen trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Faisal bin Farhan, theo tuyên bố được văn phòng ông Araghchi đăng tải trên mạng xã hội.
“Việc khăng khăng theo đuổi giải pháp quân sự và phớt lờ giải pháp chính trị sẽ chỉ làm phức tạp thêm tình hình hiện tại”, tuyên bố được đăng tải trên kênh Telegram của ông Araghchi nhấn mạnh. Ông Araghchi nói rằng Iran sẵn sàng “cung cấp bất kỳ sự hỗ trợ nào để giúp khởi xướng đối thoại” giữa hai bên.
Chính phủ Ảrập Xêút xác nhận cuộc điện đàm giữa hai ngoại trưởng nhưng không đề cập đến đề nghị hòa giải của Iran.
Tấn công trả đũa đẩy căng thẳng lên cao
Đề xuất của Tehran được đưa ra trong bối cảnh Ảrập Xêút liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công của Houthi. Ngày 10/10, một cuộc tấn công nhằm vào sân bay tại thủ đô Riyadh khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương.
Sau vụ việc, lực lượng do Ảrập Xêút dẫn đầu đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào sân bay tại Sanaa, thủ đô Yemen do Houthi kiểm soát. Ngày 12/10, kênh truyền hình nhà nước Ảrập Xêút Al Ekhbariya cảnh báo liên quân do Riyadh dẫn đầu tại Yemen đang đánh chặn các máy bay không người lái và tên lửa hành trình hướng về lãnh thổ nước này. Trước đó, sân bay Riyadh cũng được cho là tiếp tục trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công khác.
Căng thẳng giữa Ảrập Xêút và Houthi gia tăng từ tháng 9, sau khi lực lượng này chiếm giữ các khu vực ven Biển Đỏ của Yemen. Địa bàn này nằm cạnh tuyến hàng hải chiến lược đối với thương mại toàn cầu, đồng thời có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Ảrập Xêút.
Houthi đã giao tranh với chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, vốn nhận được sự hậu thuẫn của Ảrập Xêút, kể từ năm 2014. Thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được năm 2022 đã suy yếu trong những tháng gần đây, làm gia tăng nguy cơ xung đột tái bùng phát trên diện rộng.
Ảnh: Yahya Arhab/EPA
Nguy cơ xung đột lan rộng tại vùng Vịnh
Diễn biến mới đang làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng tại vùng Vịnh, khu vực vốn chịu sức ép kinh tế từ cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Trong bối cảnh giao tranh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khả năng Washington can dự quân sự trực tiếp vào cuộc đối đầu giữa Ảrập Xêút và Houthi cũng đang được đặt ra.
Theo đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã để ngỏ khả năng Mỹ tham gia các cuộc tấn công nhằm vào Houthi cùng Ảrập Xêút, sau cuộc tấn công nhằm vào sân bay tại thủ đô Riyadh. Khi được hỏi liệu Washington có cân nhắc can dự quân sự hay không, ông Trump trả lời: “Có thể. Chúng tôi sẽ xem xét”. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết sẽ trao đổi với Thái tử Ảrập Xêút Mohammed bin Salman về tình hình.
Trong khi đó, căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái bùng phát. Cố vấn an ninh quốc gia Iran Mohsen Rezaei ngày 11/10 cảnh báo Tehran có thể nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tại vùng Vịnh, bao gồm trung tâm dữ liệu, hệ thống cáp và các cơ sở trí tuệ nhân tạo, nếu giao tranh tiếp diễn. Lầu Năm Góc cũng được cho là đang xây dựng các phương án tấn công mới nhằm vào Iran.
Trong bối cảnh đó, đề nghị làm trung gian hòa giải của Iran được đưa ra khi các bên chưa tìm được lối thoát cho vòng xoáy tấn công và trả đũa. Tuy nhiên, triển vọng đối thoại vẫn chưa rõ ràng khi Ảrập Xêút chưa công khai phản hồi đề xuất của Tehran, còn khả năng Mỹ can dự quân sự có thể khiến phạm vi xung đột tiếp tục mở rộng.
Nếu không có các nỗ lực ngoại giao hiệu quả, cuộc đối đầu giữa Ảrập Xêút và Houthi có nguy cơ kéo thêm các bên liên quan vào vòng xoáy bất ổn, đe dọa an ninh khu vực và các tuyến hàng hải, năng lượng chiến lược tại vùng Vịnh và Biển Đỏ.
