Chính trị

Vững bền hữu nghị Việt Nam – Ấn Độ: Từ nền móng lịch sử đến tầm cao Đối tác Chiến lược Toàn diện trong kỷ nguyên mới

Bảo Thanh • 04/05/2026 10:01

Quá trình phát triển và nâng tầm quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện

Ngay từ những năm tháng đầy thử thách của thế kỷ XX, khi các dân tộc châu Á đang đấu tranh giành độc lập, hai vị lãnh tụ đã sớm nhìn thấy ở nhau sự tương đồng về khát vọng tự do, hòa bình và phát triển. Năm 1954, ngay sau chiến thắng Điện Biên Phủ – dấu mốc chấn động địa chính trị toàn cầu, Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên đến thăm Việt Nam. Hành động ấy không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao, mà còn là biểu tượng của sự ủng hộ, sự sẻ chia của các dân tộc cùng chí hướng.

Đáp lại tình cảm đó, năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thăm chính thức Ấn Độ, đặt nền móng vững chắc cho quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai quốc gia. Những cuộc gặp gỡ, những thông điệp về hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững từ hai vị lãnh tụ đã vượt qua giới hạn của thời gian, trở thành di sản tinh thần quý báu, định hình phương châm đối ngoại giữa Việt Nam và Ấn Độ suốt trong nhiều thập kỷ qua.

Từ nền tảng lịch sử ấy, quan hệ Việt Nam – Ấn Độ không ngừng được củng cố và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh thế giới bước vào thời kỳ toàn cầu hóa và chuyển đổi sâu sắc. Năm 2007, hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược – một bước tiến quan trọng, phản ánh sự trưởng thành về niềm tin chính trị và tầm nhìn hợp tác lâu dài. Đến năm 2016, quan hệ hai nước được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, khẳng định mức độ gắn bó sâu rộng, tin cậy cao và lợi ích đan xen trên nhiều lĩnh vực: chính trị, quốc phòng – an ninh, kinh tế, khoa học – công nghệ, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Năm 2026 là năm mang dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt khi hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện (2016–2026) và 54 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là cơ hội để định hình những bước đột phá mới. Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ với những thách thức và cơ hội đan xen, quan hệ giữa hai nước Việt Nam – Ấn Độ tiếp tục được kỳ vọng là trụ cột quan trọng trong cấu trúc hợp tác khu vực và toàn cầu, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Tiếp nối truyền thống ngoại giao tốt đẹp giữa hai nước

Chuyến thăm cấp cao của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ theo lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Naredra Modi vào thời điểm này mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Chuyến thăm không chỉ là sự tiếp nối truyền thống ngoại giao tốt đẹp giữa hai nước, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Việt Nam trong việc chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Qua đó, khẳng định rõ nét vị thế, uy tín và vai trò ngày càng nâng cao của Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện quyết tâm chung trong việc chuyển hóa nâng tầm quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Ấn Độ có bề dày lịch sử và chiều sâu chiến lược. Chuyến thăm sẽ trở thành dấu mốc chính trị quan trọng, định hình khuôn khổ ở tầm mức cao hơn cho quan hệ giữa Việt Nam - Ấn Độ, từ đó mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, đóng góp vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của mỗi nước, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

Hiện, Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Việt Nam, Việt Nam là đối tác lớn thứ 21 của Ấn Độ và thứ 4 trong ASEAN. Thương mại song phương giữa hai nước tăng nhanh, từ mức 5,43 tỷ USD năm 2016 lên mức trên 15,04 tỷ USD vào năm 2022; 14,36 tỷ USD năm 2023; 14,92 tỷ USD năm 2024; 16,46 tỷ USD năm 2025; 3 tháng đầu năm 2026 đạt 4,8 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025.

Về đầu tư, tính đến tháng 3/2026, Ấn Độ có 503 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 1,117 tỷ USD, đứng thứ 26/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đã đầu tư sang Ấn Độ 30 dự án với tổng số vốn gần 150,5 triệu USD, đứng thứ 17/88 địa bàn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam (tính đến tháng 3/2026). Nổi bật là dự án của Tập đoàn Vingroup xây dựng nhà máy sản xuất xe điện tại bang Tamil Nadu và dự kiến nâng tổng mức đầu tư tại Ấn Độ lên 6,5 tỷ USD…

Khẳng định mạnh mẽ vị thế, uy tín và vai trò chủ động của Việt Nam trong cấu trúc toàn cầu

Trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và liên kết toàn cầu – quan hệ Việt Nam – Ấn Độ đứng trước những cơ hội phát triển chưa từng có. Sự bổ trợ lẫn nhau về tiềm năng kinh tế, khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực và tầm nhìn phát triển bền vững tạo nền tảng vững chắc để hai nước cùng tiến bước. Từ hợp tác công nghệ thông tin (AI, bán dẫn), đất hiếm, năng lượng tái tạo, đến bảo đảm an ninh hàng hải, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao – tất cả đều mở ra không gian hợp tác rộng lớn, thiết thực và hiệu quả.

Cùng với đó, mối quan hệ này còn được hun đúc bởi sự gắn kết văn hóa – tinh thần lâu đời giữa hai nền văn minh lớn của châu Á. Những giá trị nhân văn, hòa hiếu, tôn trọng độc lập, chủ quyền và luật pháp quốc tế chính là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt, bảo đảm cho quan hệ Việt Nam – Ấn Độ luôn phát triển ổn định, bền vững, bất chấp những biến động của thời cuộc.

Chuyến thăm Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào thời điểm hai nước hướng tới kỷ niệm 54 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 10 năm Đối tác Chiến lược Toàn diện mang ý nghĩa vượt lên khuôn khổ một hoạt động đối ngoại thông thường. Đây là bước đi chiến lược, thể hiện rõ bản lĩnh và tầm nhìn của Việt Nam trong việc chủ động định hình môi trường đối ngoại, củng cố các trụ cột hợp tác then chốt với một đối tác quan trọng hàng đầu tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Trên nền tảng hữu nghị truyền thống do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ Jawaharlal Nehru đặt nền móng, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ làm sâu sắc hơn sự tin cậy chính trị, mà còn mở ra những động lực hợp tác mới trong các lĩnh vực chiến lược như chuyển đổi số, khoa học – công nghệ, an ninh và phát triển bền vững. Quan trọng hơn, chuyến thăm khẳng định mạnh mẽ vị thế, uy tín và vai trò ngày càng chủ động, tích cực của Việt Nam trong cấu trúc khu vực và toàn cầu đang định hình lại.

Đó không chỉ là sự tiếp nối của lịch sử, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ cho tương lai: Việt Nam và Ấn Độ – hai quốc gia, hai dân tộc – sẽ cùng nhau vững bước, đồng hành và phát triển trong một thế giới ngày càng gắn kết và đầy khát vọng. Đây cũng là minh chứng rõ nét của đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước trong kỷ nguyên mới mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra. Đó là độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, là thành viên có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Bảo Thanh