Việt Nam: Vị thế, niềm tin và khát vọng mới

“Một câu chuyện thành công đáng chú ý”

Năm 1986, khi công cuộc Đổi mới được Đảng khởi xướng, Việt Nam đứng trước nhiều khó khăn kinh tế - xã hội. Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung bộc lộ nhiều hạn chế, sản xuất trì trệ, lạm phát cao, đời sống Nhân dân khó khăn và đất nước còn tương đối biệt lập với nền kinh tế thế giới.

Bốn thập niên sau, bức tranh ấy đã thay đổi hoàn toàn.

Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá “Việt Nam là một câu chuyện thành công đáng chú ý về tăng trưởng nhanh, giảm nghèo và thịnh vượng được chia sẻ”: những cải cách kinh tế từ năm 1986, cùng với việc tận dụng các xu thế toàn cầu, đã đưa Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo trở thành một nền kinh tế năng động.

Dấu mốc mới nhất càng làm rõ chặng đường ấy. Từ ngày 1/7/2026, trong hệ thống phân loại thu nhập của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam chính thức được xếp vào nhóm thu nhập trung bình cao. Theo Ngân hàng Thế giới, GNI (Tổng thu nhập quốc gia) bình quân đầu người năm 2025 của Việt Nam đã vượt ngưỡng 4.636 USD để bước vào nhóm này. Đây không phải là một thay đổi về phân loại thống kê, mà đánh dấu một nấc thang phát triển mới của đất nước sau 40 năm cải cách.

Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), trong Khảo sát kinh tế Việt Nam 2025, cũng đưa ra một nhận định đáng chú ý: những cải cách được tiến hành liên tục từ cuối những năm 1980 là yếu tố quan trọng tạo nên thành công kinh tế của Việt Nam trong nhiều thập niên.

Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới. GDP bình quân đầu người tăng gấp 50 lần, từ khoảng trên 100 USD (năm 1986) lên khoảng 5.000 USD (năm 2025); cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 900 tỷ USD, tăng gấp hàng chục lần so với năm 1990.

Và không chỉ là những con số, Đổi mới còn tạo ra một nền tảng phát triển mới, trong đó người dân được tiếp cận nhiều hơn với thị trường, giáo dục, y tế, hạ tầng và các cơ hội kinh tế.

Hội nhập trở thành động lực phát triển

Nếu cải cách trong nước là một trụ cột của Đổi mới thì hội nhập quốc tế chính là một trong những động lực quan trọng giúp những cải cách đó tạo ra sức bật lớn hơn.

Việt Nam gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 1995, gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 và sau đó tham gia hàng loạt Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Theo các tổ chức quốc tế, từ một nền kinh tế tương đối đóng cửa, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế có độ mở thương mại cao nhất thế giới.

WB hiện đánh giá tỷ lệ thương mại trên GDP của Việt Nam ở mức gần 170%, đưa Việt Nam vào nhóm những nền kinh tế định hướng thương mại và hội nhập sâu nhất toàn cầu.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng nhìn nhận sự chuyển đổi này từ một góc độ tương tự. IMF cho biết trong hai thập niên qua, tăng trưởng Việt Nam đạt bình quân khoảng 6,5% mỗi năm; xuất khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài và quá trình hội nhập vào các chuỗi giá trị toàn cầu là những trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng.

Nhưng hội nhập của Việt Nam không dừng ở thương mại. Những năm gần đây cho thấy một bước chuyển mới của đất nước: từ hội nhập kinh tế sang hội nhập toàn diện, từ thu hút nguồn lực bên ngoài sang chủ động tham gia định hình các quan hệ hợp tác.

Đến hiện tại, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời xây dựng các khuôn khổ Đối tác chiến lược hoặc Đối tác toàn diện với nhiều trung tâm quyền lực và các nền kinh tế quan trọng. Đặc biệt, Việt Nam đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với cả năm thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Cùng với ngoại giao thì quốc phòng an ninh cũng được củng cố, tăng cường mạnh mẽ. Các chuyên gia quốc tế nhận định Việt Nam là một trong những nước có nền an ninh, trật tự, an toàn xã hội rất tốt và ổn định. Trong tình hình thế giới hiện rất phức tạp, Việt Nam lường được những khó khăn, nhận biết được thách thức, có những giải pháp để tháo gỡ, hóa giải, đảm bảo an ninh đất nước.

Từng bước một, đất nước đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Tầm ảnh hưởng vượt lên trên nguồn lực

Một chỉ dấu đáng chú ý về vị thế đất nước đến từ Asia Power Index 2025 (Chỉ số Quyền lực châu Á 2025) của Viện nghiên cứu Lowy (Australia), một trong những bộ chỉ số đo lường nguồn lực và tầm ảnh hưởng để đánh giá sức mạnh tương đối của các quốc gia ở châu Á.

Việt Nam đứng thứ 12/27 quốc gia và vùng lãnh thổ về sức mạnh tổng hợp, đứng thứ 7 về “quan hệ kinh tế”. Viện nghiên cứu Lowy cho rằng kết quả này phản ánh mức độ hội nhập của Việt Nam vào các chuỗi cung ứng khu vực cũng như những đánh giá tích cực đối với năng lực sử dụng công cụ kinh tế của Việt Nam. Việt Nam cũng đứng thứ 10 về năng lực lãnh đạo chính trị toàn cầu trong bảng xếp hạng của Viện năm 2025.

Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ Viện nghiên cứu Lowy đánh giá Việt Nam có ảnh hưởng khu vực lớn hơn mức có thể kỳ vọng từ nguồn lực vật chất hiện có.

Đó là một nhận xét có ý nghĩa đặc biệt khi nhìn lại 40 năm Đổi mới. Bởi vị thế quốc tế không tự nhiên xuất hiện từ quy mô GDP. Nó được tích lũy từ năng lực kinh tế, độ tin cậy chính trị, khả năng duy trì quan hệ với nhiều đối tác, sự tham gia có trách nhiệm vào các cơ chế đa phương và khả năng biến lợi ích quốc gia thành những điểm đồng thuận với cộng đồng quốc tế.

Hướng tới những mục tiêu cao hơn

Theo các báo cáo quốc tế, một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định làm nên những thành tựu của 40 năm Đổi mới của Việt Nam là sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng trong việc hoạch định đường lối, định hướng phát triển và từng bước hoàn thiện thể chế phù hợp với thực tiễn đất nước trong từng giai đoạn.

Năm 1986, Đổi mới bắt đầu bằng việc tháo gỡ những rào cản để giải phóng các nguồn lực trong nước và mở cửa với thế giới. Bốn mươi năm sau, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao với định hướng XHCN được giữ vững; vai trò, vị thế và uy tín quốc tế của quốc gia được nâng cao; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt; quốc phòng, an ninh được bảo đảm vững chắc. Những thành tựu đó là những minh chứng rõ nét cho tính đúng đắn của đường lối đổi mới phát triển đất nước theo con đường XHCN mà Đảng Cộng sản và Nhân dân Việt Nam đã lựa chọn.

Nhưng mục tiêu của chặng đường tiếp theo cao hơn nhiều: trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Nếu 40 năm trước, Đổi mới mở ra cánh cửa để Việt Nam bước vào thế giới, thì hôm nay, một giai đoạn mới đang mở ra để Việt Nam vươn lên trong thế giới ấy. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ, sự hoàn thiện thể chế và giám sát chặt chẽ của Quốc hội, đó là sự chuyển tiếp từ một đất nước đi tìm cơ hội phát triển sang một đất nước có đủ nội lực để tạo ra cơ hội; từ hội nhập để phát triển đến hội nhập để đóng góp; từ thu hút nguồn lực bên ngoài đến kết hợp sức mạnh trong nước với sức mạnh thời đại.

Trong bối cảnh đó, qua lăng kính của quốc tế, thành tựu lớn nhất của 40 năm qua chính là việc Việt Nam đã tạo dựng được nền tảng để bước vào những năm tiếp theo với một vị thế hoàn toàn khác: tự tin hơn về nội lực, rộng mở hơn với thế giới và có khát vọng lớn hơn về tương lai.