Việt Nam tích cực đóng góp sáng kiến y tế tại WHO khu vực Tây Thái Bình Dương

Những đề xuất tập trung vào củng cố y tế cơ sở, mở rộng tiếp cận dịch vụ và tăng cường phối hợp quốc tế nhằm bảo vệ sức khỏe người dân.

Củng cố y tế cơ sở, nâng cao hiệu quả phòng bệnh

Ngày 21- 22/10, tại Manila, Philippines, Đoàn đại biểu Bộ Y tế Việt Nam do Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương làm Trưởng đoàn tham dự Kỳ họp lần thứ 77 của Ủy ban Khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO tại Manila, Philippines. Tại các phiên thảo luận chuyên môn, Việt Nam tham gia đóng góp ý kiến về những vấn đề y tế ưu tiên của khu vực, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm triển khai chính sách và đề xuất giải pháp tăng cường hiệu quả phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe.

Trong nội dung kiểm soát tăng huyết áp, Việt Nam hoan nghênh kế hoạch khu vực của WHO, nhấn mạnh vai trò của chăm sóc sức khỏe ban đầu, điều trị liên tục và theo dõi kết quả bằng các chỉ số cụ thể. Đây là những yếu tố quan trọng để phát hiện sớm, quản lý bệnh lâu dài, hạn chế biến chứng và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Theo khảo sát STEPS năm 2021, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi tại Việt Nam là 26,2%, tăng so với mức 18,9% năm 2015. Tuy nhiên, tỷ lệ người bệnh được phát hiện và kiểm soát vẫn còn thấp: 40,2% số người mắc tăng huyết áp đã được chẩn đoán, 30,7% đang sử dụng thuốc và chỉ 11,2% đạt mức huyết áp dưới 140/90 mmHg.

Thực trạng này cho thấy yêu cầu tăng cường quản lý bệnh ngay từ tuyến y tế cơ sở. Việt Nam đã triển khai chương trình HEARTS từ năm 2018, từng bước hoàn thiện chính sách, hướng dẫn chuyên môn và cơ chế quản lý bệnh không lây nhiễm tại cơ sở. Trọng tâm là nâng cao khả năng phát hiện sớm, bảo đảm người bệnh được điều trị liên tục và theo dõi tại cộng đồng.

Tại Kỳ họp, Việt Nam ủng hộ mục tiêu của WHO về mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chẩn đoán, điều trị và kiểm soát tăng huyết áp, hướng tới các mục tiêu năm 2030. Việt Nam cũng đề nghị WHO tiếp tục hỗ trợ mở rộng các mô hình WHO PEN và HEARTS; tăng cường dự báo, bảo đảm cung ứng thuốc; phát triển năng lực nhân lực y tế; hài hòa các chỉ số theo dõi và thúc đẩy đánh giá hiệu quả kinh tế của các chương trình can thiệp.

Các đề xuất này gắn kiểm soát tăng huyết áp với yêu cầu nâng cao năng lực hệ thống y tế, nhất là tuyến cơ sở. Khi người bệnh được phát hiện sớm, tiếp cận thuốc và duy trì điều trị, hiệu quả quản lý bệnh sẽ được cải thiện, góp phần giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đối với tiêm chủng, Việt Nam khẳng định ủng hộ Chương trình Nghị sự Tiêm chủng 2030 (IA2030) của WHO và các định hướng chuyên môn của Nhóm Tư vấn Kỹ thuật khu vực Tây Thái Bình Dương về tiêm chủng và các bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine.

Việt Nam ưu tiên giảm số trẻ chưa từng được tiêm chủng hoặc chưa được tiêm đầy đủ; duy trì, nâng cao tỷ lệ bao phủ; hướng tới loại trừ bệnh sởi, rubella và từng bước mở rộng tiêm chủng theo vòng đời. Các giải pháp trọng tâm gồm duy trì tiêm chủng thường xuyên miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, phấn đấu đạt tỷ lệ bao phủ trên 95% tại cấp xã, phường và tăng cường tiêm chủng bù cho trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, địa bàn khó tiếp cận.

Cùng với mở rộng độ bao phủ, Việt Nam chú trọng nâng cao chất lượng giám sát dịch bệnh, hiện đại hóa Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia và đưa vaccine mới vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng theo lộ trình. Hợp tác với Gavi, WHO và các đối tác phát triển tiếp tục được thúc đẩy; hoạt động tiêm chủng được lồng ghép với hệ thống y tế cơ sở nhằm bảo đảm người dân tiếp cận dịch vụ công bằng, liên tục và bền vững.

Hoàn thiện chính sách, tăng cường hợp tác y tế quốc tế

Trong lĩnh vực phòng, chống tác hại của thuốc lá, Việt Nam chia sẻ kết quả xây dựng và thực thi chính sách phù hợp với Công ước khung của WHO về kiểm soát thuốc lá (WHO FCTC). Trọng tâm là hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường thực thi và kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên.

Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội quy định cấm các hoạt động liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Cùng với hoàn thiện quy định, Việt Nam tiếp tục chú trọng quản lý, xử lý vi phạm và mở rộng môi trường không khói thuốc.

Các số liệu được Việt Nam chia sẻ tại Kỳ họp cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành giảm từ 47,4% năm 2010 xuống 41,1% năm 2021; tỷ lệ hút thuốc ở nữ giới duy trì khoảng 1%. Trong nhóm thanh thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi, tỷ lệ hút thuốc giảm từ 4,8% năm 2013 xuống 2,8% năm 2019.

Việt Nam khẳng định tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường thực thi pháp luật và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, gồm trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ và người mắc bệnh nền. Đồng thời, Việt Nam nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng.

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, các quốc gia thành viên tại Kỳ họp đã xem xét, thống nhất định hướng hành động khu vực về kiểm soát tăng huyết áp, thúc đẩy tiến độ tiêm chủng, thực hiện mục tiêu kiểm soát thuốc lá đến năm 2030 và hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong lĩnh vực y tế. Các nội dung này góp phần định hướng hợp tác giữa WHO và các quốc gia, thúc đẩy áp dụng giải pháp dựa trên bằng chứng trong phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe.

Việt Nam cũng tham gia thảo luận về các vấn đề quản trị và phối hợp trong WHO, gồm quan hệ giữa Đại hội đồng Y tế Thế giới, Ban Chấp hành WHO và các Ủy ban Khu vực; công nhận các tổ chức ngoài nhà nước; thành viên các cơ chế điều phối chương trình nghiên cứu chuyên ngành; cùng việc tổ chức các kỳ họp tiếp theo.

Một kết quả đáng chú ý là Việt Nam được các quốc gia thành viên khu vực Tây Thái Bình Dương đồng thuận bầu vào một trong ba ghế đại diện khu vực tại Ủy ban Chính sách và Điều phối (PCC) của Chương trình đặc biệt về Nghiên cứu, Phát triển và Đào tạo nghiên cứu về Sinh sản (HRP), nhiệm kỳ từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2029. Đây là lần thứ năm Việt Nam tham gia cơ chế này.

PCC có chức năng xem xét kế hoạch, ngân sách, các đề xuất tài chính và tiến độ triển khai Chương trình HRP. Việc tham gia ủy ban tạo điều kiện để Việt Nam đóng góp vào quá trình định hướng, điều phối và giám sát một chương trình nghiên cứu quốc tế về sức khỏe sinh sản, đồng thời mở rộng sự tham gia của Việt Nam trong các cơ chế quản trị y tế toàn cầu.

Thông qua các phiên thảo luận và cơ chế hợp tác của WHO, Việt Nam đóng góp kinh nghiệm thực tiễn, đề xuất giải pháp và tham gia xác định những ưu tiên y tế chung của khu vực. Các nội dung tập trung vào kiểm soát bệnh không lây nhiễm, bảo đảm tiêm chủng, phòng, chống tác hại của thuốc lá và nâng cao năng lực hệ thống y tế. Đây cũng là những lĩnh vực gắn trực tiếp với mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, củng cố y tế cơ sở và nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.