Việt Nam – Canada: Đón thời điểm nâng tầm quan hệ
Theo chuyên gia quốc tế, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong thời điểm quan hệ Việt Nam - Canada đang có nhiều động lực mới.
Hôm nay, 20/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, có các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada.
Tại Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến hội đàm với Thủ tướng Mark Carney, hội kiến Toàn quyền Louise Arbour, gặp lãnh đạo Thượng viện, Hạ viện và tham gia các hoạt động quan trọng khác.
Theo chuyên gia chính trị học và quan hệ quốc tế Nguyễn Hồng Hải, Tiến sĩ Chính trị học tại Đại học Queensland (Australia) và hiện là giảng viên tại VinUniversity, chuyến thăm Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong một thời điểm đáng chú ý của quan hệ song phương. Hai nước duy trì quan hệ Đối tác Toàn diện, nhưng hợp tác song phương đang mở rộng trên nhiều lĩnh vực và cả Hà Nội lẫn Ottawa đều phát đi những tín hiệu về mong muốn đưa quan hệ lên một tầm mức mới.
Quan hệ Việt Nam - Canada
đang đứng trước bước chuyển
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải, Việt Nam đã xây dựng mạng lưới quan hệ đối tác rộng khắp với các quốc gia và trung tâm kinh tế, chính trị lớn. Trong hệ thống đó, Canada giữ một vị trí riêng: là thành viên Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển G7, một nền kinh tế phát triển, đồng thời là đối tác của Việt Nam trong Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và có vai trò ngày càng rõ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Phía Canada cũng xác định Việt Nam là một đối tác quan trọng tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời là đối tác của Ottawa tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ. Thông báo của Toàn quyền Canada về chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hai nước có quan hệ lâu dài, hợp tác song phương và đa phương rộng, quan hệ thương mại - kinh tế ngày càng phát triển, cùng hợp tác trong an ninh năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu.
Quan hệ song phương đang hai bên được đặt trong một không gian hợp tác rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào thương mại hàng hóa. Ngày 29/6, trong buổi tiếp Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam “luôn coi Canada là một đối tác quan trọng”, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong thương mại, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử và chất bán dẫn. Thủ tướng cũng bày tỏ mong muốn “nâng tầm quan hệ với Canada lên một cấp độ mới”.
Với Canada, đây là một chuyến thăm lịch sử. Chúng tôi chưa từng được đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam, nên đây là lần đầu tiên trong hơn 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Canada. Bản thân điều đó đã là một cột mốc. Canada sẽ tận dụng chuyến thăm này để nâng quan hệ với Việt Nam lên mức cao nhất có thể.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel
Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng bày tỏ tin tưởng hai bên sẽ đưa quan hệ đối tác “lên những tầm cao mới”.
Những động thái này tạo thêm cơ sở để kỳ vọng chuyến thăm Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ dưới góc độ một hoạt động đối ngoại cấp cao, mà còn như một dịp để hai nước xác định những hướng đi mới cho quan hệ song phương.
Từ thương mại đến các lĩnh vực chiến lược
Một trong những nền tảng rõ nhất của quan hệ Việt Nam - Canada là kinh tế. Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải dẫn số liệu Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN. Thương mại hàng hóa hai chiều đạt khoảng 15,7 tỷ USD năm 2024 theo số liệu của Canada, trong khi xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này lần đầu vượt 10 tỷ USD trong cùng năm.
Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Canada đã vượt 5 tỷ USD, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở sự thay đổi trong cơ cấu hợp tác. Máy móc, điện tử và những sản phẩm có giá trị cao ngày càng đóng vai trò lớn hơn, cho thấy quan hệ thương mại đang có xu hướng chuyển từ mô hình dựa nhiều vào hàng hóa có chi phí thấp sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
Việt Nam ngày càng nổi lên như một trung tâm sản xuất toàn cầu và một mắt xích quan trọng trong các chuỗi cung ứng quốc tế. Vì vậy, việc Canada tăng cường gắn kết với Việt Nam mang ý nghĩa thực chất, nhất là trong bối cảnh các nền kinh tế đang ngày càng chú trọng khả năng chống chịu và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel
Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, Canada đang ưu tiên phát triển năng lượng, khoáng sản chiến lược, AI và nông nghiệp công nghệ cao, trong khi Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cấp công nghiệp, phát triển kinh tế số và kinh tế xanh. Cơ cấu nhu cầu tương đối bổ trợ này được đánh giá là một lợi thế để hai nước mở rộng hợp tác.
Đặc biệt, những lĩnh vực như AI, chất bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao có thể trở thành những hướng hợp tác mới, gắn với yêu cầu nâng cao năng lực công nghệ của Việt Nam.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải, nếu thương mại là nền tảng, thì công nghệ và nguồn lực cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng có thể trở thành một trong những động lực mới của quan hệ Việt Nam - Canada.
Chuyến thăm mở ra không gian hợp tác mới
Trong bối cảnh này, chuyến thăm Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa vượt ra ngoài một chuyến thăm song phương thông thường.
Với Việt Nam, đây là cơ hội để thúc đẩy các lĩnh vực có khả năng đóng góp trực tiếp cho những mục tiêu phát triển dài hạn: công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng, khoáng sản chiến lược và nguồn nhân lực.
Đối với Canada, Việt Nam là một trong những nền kinh tế năng động của Đông Nam Á, là thành viên ASEAN, CPTPP và APEC, đồng thời giữ vai trò ngày càng đáng chú ý trong chuỗi cung ứng khu vực. Vì vậy, quan hệ với Việt Nam mang lại cho Canada một kênh kết nối quan trọng với Đông Nam Á và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Việt Nam đã có sự ổn định chính trị tuyệt vời, cùng với sự minh bạch trong quản trị và cải cách thể chế, Việt Nam sẽ trở thành thỏi nam châm thu hút các nguồn vốn đầu tư chất lượng cao nhất từ Canada và thế giới.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel
Đáng chú ý, chuyến thăm diễn ra sau một loạt hoạt động đối ngoại cấp cao của lãnh đạo Việt Nam, trong đó các chuyến thăm và tiếp xúc với nhiều đối tác lớn tập trung ngày càng rõ vào việc mở rộng không gian hợp tác phục vụ phát triển.
Trong bối cảnh này, với nền tảng hơn nửa thế kỷ quan hệ ngoại giao, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ là một dấu mốc để Việt Nam và Canada xác lập những ưu tiên mới, đưa quan hệ tiến tới một khuôn khổ hợp tác tương xứng hơn với những lợi ích đang ngày càng đan xen giữa hai nước.
