Vị thế Việt nam giữa biến động thương mại
Trong bối cảnh chính sách thuế quan của Mỹ đang làm thay đổi dòng chảy thương mại và sản xuất toàn cầu, các chuyên gia nhận định Việt Nam nổi lên như một điểm đến đáng chú ý.
Những nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tái định hình thương mại toàn cầu đang tạo ra những tác động vượt ra ngoài mục tiêu ban đầu của chính sách thuế quan. Các biện pháp thuế đã góp phần thúc đẩy doanh nghiệp tìm kiếm những địa điểm sản xuất mới tại châu Á, trong đó Việt Nam là một điểm đến nổi bật.
Theo The Wall Street Journal, Việt Nam có thể là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ quá trình tái cấu trúc thương mại này. Số liệu liên bang Mỹ cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2026, thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đã đạt 114 tỷ USD, vượt Đài Loan (Trung Quốc), Mexico và Trung Quốc.
Dòng chảy thương mại đổi hướng
Sự thay đổi diễn ra trong bối cảnh hàng hóa Trung Quốc phải đối mặt với mức thuế cao hơn đáng kể khi vào thị trường Mỹ.
Theo Penn Wharton Budget Model, mức thuế quan hiệu dụng (mức thuế suất thực tế mà một quốc gia thu được từ hàng hóa nhập khẩu sau khi đã tính đến tất cả các yếu tố giảm trừ, miễn thuế hoặc các thỏa thuận thương mại đặc biệt) của Mỹ đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc ở mức 23,2% trong tháng 6, cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 7% đối với hàng hóa nhập khẩu từ các nền kinh tế trên thế giới.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định mục tiêu của chính sách thuế quan là khuyến khích doanh nghiệp đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ, qua đó phục hồi ngành công nghiệp trong nước và giảm thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, tác động thực tế của chính sách này cho thấy một phần hoạt động sản xuất có xu hướng được chuyển sang các quốc gia khác thay vì trực tiếp trở lại Mỹ.
Việt Nam, với vị trí địa lý gần Trung Quốc, mạng lưới sản xuất ngày càng phát triển và mức thuế hiệu dụng thấp hơn đáng kể, đang trở thành một trong những điểm đến đáng chú ý của quá trình dịch chuyển này. Trong tháng 6, mức thuế hiệu dụng đối với hàng hóa Việt Nam vào Mỹ được tính ở mức 6,5%.
Sự khác biệt về mức thuế tạo ra lợi thế đáng kể cho các doanh nghiệp đang cân nhắc lại chuỗi cung ứng, đặc biệt trong những ngành có mạng lưới sản xuất xuyên biên giới và phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ.
Xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh
Theo The Wall Street Journal, những thay đổi trong dòng chảy thương mại được phản ánh rõ qua số liệu xuất nhập khẩu. Trong 6 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu của Mỹ từ Việt Nam đạt 123 tỷ USD, tăng 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc giảm 23%, xuống còn 129 tỷ USD trong cùng khoảng thời gian.
Khoảng cách giữa hai con số cho thấy Việt Nam đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc về giá trị hàng hóa xuất khẩu vào thị trường Mỹ, dù quy mô sản xuất và thương mại của hai nền kinh tế vẫn có sự khác biệt rất lớn.
Đáng chú ý, Việt Nam không phải là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất vào Mỹ. Tuy nhiên, theo The Wall Street Journal, một yếu tố quan trọng làm gia tăng thặng dư thương mại của Việt Nam là nước này nhập khẩu lượng hàng hóa từ Mỹ thấp hơn đáng kể so với một số đối tác thương mại lớn khác như Mexico, Canada, Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc. Điều này khiến cán cân thương mại giữa Việt Nam và Mỹ nghiêng mạnh về phía Việt Nam.
Trong những năm qua, Việt Nam đã phát triển đáng kể năng lực sản xuất trong các lĩnh vực như điện tử, thiết bị điện, máy móc, dệt may, giày dép và đồ nội thất. Nhiều tập đoàn quốc tế cũng đã xây dựng hoặc mở rộng cơ sở sản xuất tại Việt Nam như một phần trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
Do đó, sự gia tăng xuất khẩu sang Mỹ có thể phản ánh đồng thời nhiều yếu tố: sự mở rộng năng lực sản xuất trong nước, dòng vốn đầu tư nước ngoài, quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tác động từ những thay đổi trong chính sách thương mại Mỹ.
Bước ngoặt của chuỗi cung ứng
Những số liệu mới cho thấy, chính sách thương mại của Mỹ đang góp phần thúc đẩy một quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng có phạm vi rộng hơn cuộc cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung.
Theo báo Mỹ, Việt Nam là một trong những nền kinh tế hưởng lợi rõ nét từ quá trình này. Nhưng trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục biến động, câu chuyện Việt Nam nổi lên trong dòng chảy thương mại Mỹ không chỉ phản ánh sự thay đổi của cán cân xuất nhập khẩu. Nó còn cho thấy cách các doanh nghiệp toàn cầu đang điều chỉnh chiến lược trước một môi trường thương mại mới, và vị trí ngày càng quan trọng của Việt Nam trong quá trình tái định hình đó.
