Vì sao Trung Quốc nhập khẩu lượng vàng kỷ lục?

23 tháng liên tiếp gom vàng

Làn sóng mua vàng phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD và trái phiếu chính phủ Mỹ. Ở thị trường trong nước, sự suy yếu kéo dài của bất động sản, chứng khoán và lợi suất tiền gửi thấp khiến các hộ gia đình Trung Quốc không có nhiều kênh đầu tư an toàn. Các nhà phân tích nhận định nhu cầu mua vàng của Trung Quốc có thể duy trì ở mức cao trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn.

Theo số liệu của Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc, PBOC mua thêm khoảng 23 tấn vàng trong tháng 9, mức cao nhất trong một tháng trong gần ba năm. Động thái này kéo dài chuỗi mua vàng liên tục dài nhất của ngân hàng trung ương Trung Quốc kể từ ít nhất năm 2015.

Không chỉ PBOC, các hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc cũng tăng cường tích trữ vàng như một tài sản trú ẩn. Số liệu hải quan cho thấy trong tám tháng đầu năm 2026, Trung Quốc chi kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng. Con số này đã vượt xa tổng kim ngạch 96,5 tỷ USD và khối lượng 886 tấn vàng nhập khẩu trong cả năm 2025.

Theo ông Aakash Doshi, Giám đốc chiến lược vàng tại State Street Investment Management, lượng vàng nhập khẩu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc đã lập kỷ lục trong tám tháng đầu năm. Mức chênh lệch giá vàng trong nước ngày càng lớn cũng cho thấy nhu cầu theo mùa vào mùa đông đang mạnh lên.

Làn sóng tích trữ diễn ra trong bối cảnh giá vàng thế giới điều chỉnh giảm. Giá kim loại quý này mất hơn 8% trong tháng 9, xuống khoảng 4.176 USD/ounce, sau khi lập đỉnh trên 5.500 USD/ounce vào tháng 1. Dù vậy, ông Doshi dự báo giá vàng có thể tăng lên khoảng 4.750 - 5.500 USD/ounce vào cuối quý I/2027, nhờ nhu cầu mua vào tiếp tục ở mức cao.

Yếu tố địa chính trị: Giảm phụ thuộc vào đồng USD

Theo ông Carsten Menke, chuyên gia phân tích tại Julius Baer Group, một trong những động lực chính thúc đẩy PBOC mua vàng mang tính địa chính trị. Trung Quốc muốn giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và trái phiếu chính phủ Mỹ trong cơ cấu dự trữ ngoại hối.

Việc các chính phủ phương Tây đóng băng tài sản của Ngân hàng trung ương Nga sau khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022 cho thấy dự trữ được nắm giữ tại nước ngoài có thể bị hạn chế trong thời kỳ căng thẳng địa chính trị.

Trong khi đó, vàng được lưu giữ trong kho dự trữ của một quốc gia khó bị tác động bởi các lệnh trừng phạt hoặc quyết định phong tỏa tài sản từ bên ngoài.

Song song với việc gia tăng dự trữ vàng, Trung Quốc đang thu hẹp lượng trái phiếu chính phủ Mỹ nắm giữ. Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, giá trị trái phiếu chính phủ Mỹ trong danh mục của Trung Quốc giảm xuống 618 tỷ USD vào tháng 7, mức thấp nhất trong 18 năm. Xu hướng này phản ánh quá trình Bắc Kinh đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm mức độ phụ thuộc vào một loại tài sản hoặc đồng tiền duy nhất.

Ông Menke cũng cho rằng kế hoạch xây dựng một thị trường vàng trong nước có quy mô lớn và chiều sâu hơn đang thúc đẩy Trung Quốc bổ sung lượng kim loại quý dự trữ. Theo ước tính của chuyên gia này, tính đến cuối tháng 8, PBOC có thể đã mua khoảng 190 tấn vàng trong năm 2026, trong đó khoảng 110 tấn không được công bố chính thức.

Tâm lý bất an: Người dân tìm kênh trú ẩn thay thế

Nhu cầu vàng tại Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi tâm lý tìm kiếm tài sản an toàn của người dân trong bối cảnh triển vọng kinh tế chưa ổn định Bất động sản từng là kênh tích lũy tài sản chủ yếu của các hộ gia đình Trung Quốc, nhưng thị trường này đã rơi vào giai đoạn suy giảm kéo dài nhiều năm. Chỉ số chứng khoán CSI 300 mất khoảng 8% từ đầu năm, trái ngược với mức tăng 13% của chỉ số S&P 500 tại Mỹ.

Lợi suất tiền gửi ngân hàng và trái phiếu ở Trung Quốc cũng giảm trong bối cảnh nhu cầu vay vốn yếu. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn một năm của Trung Quốc xuống khoảng 1,2%, trong khi lợi suất của công cụ tương đương tại Mỹ ở mức khoảng 4,46%.

Ông Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng ở Trung Quốc thấp hơn đáng kể so với nhiều thị trường phương Tây.

Vàng không tạo ra lợi tức như tiền gửi hoặc trái phiếu. Tuy nhiên, khi lãi suất trong nước thấp, khoản thu nhập mà nhà đầu tư phải từ bỏ để chuyển sang nắm giữ vàng cũng giảm xuống. Điều này làm tăng sức hấp dẫn của vàng miếng, tiền vàng và trang sức vàng đối với người dân Trung Quốc.

Tác động như thế nào đến giá vàng thế giới?

Nhu cầu lớn từ Trung Quốc đang giúp giá vàng chống chịu tốt hơn trước những yếu tố lẽ ra có thể gây ra một đợt giảm sâu hơn. Lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao thường làm giảm sức hấp dẫn của vàng, bởi kim loại quý này không sinh lãi. Thông thường, khi lãi suất và lợi suất trái phiếu tăng, nhà đầu tư có xu hướng chuyển vốn sang những tài sản tạo ra dòng thu nhập ổn định.

Tuy nhiên, bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Bank, cho rằng hoạt động mua vàng của Trung Quốc đã trở thành một nguồn hỗ trợ mang tính cấu trúc đối với giá kim loại quý.

Các ngân hàng trung ương thường mua vàng để nắm giữ trong dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn nhà đầu tư cá nhân. Do đó, nhu cầu từ các định chế này có thể tạo ra một “mặt sàn” tương đối vững chắc cho thị trường.

Ông Menke cũng lưu ý rằng giá vàng vẫn cao hơn mức ghi nhận trong mùa hè, mặc dù kỳ vọng về lãi suất và lợi suất trái phiếu đã tăng đáng kể. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2026, nhưng nhu cầu vàng từ Trung Quốc vẫn giúp hạn chế sức ép giảm giá.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Trung Quốc là quốc gia sở hữu lượng vàng dự trữ lớn thứ năm thế giới, với 2.387 tấn tính đến tháng 8. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa bằng một phần ba lượng vàng do Mỹ nắm giữ.

Những yếu tố có thể làm nhu cầu hạ nhiệt

Triển vọng nhu cầu vàng của Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào diễn biến của nền kinh tế và thị trường tài chính trong nước. Nếu niềm tin vào thị trường bất động sản và chứng khoán phục hồi, một phần dòng tiền có thể rời vàng để quay lại những tài sản có khả năng tạo lợi nhuận cao hơn. Đồng nhân dân tệ suy yếu cũng có thể khiến vàng trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua trong nước.

Bên cạnh đó, nếu lãi suất tiền gửi tăng, người dân Trung Quốc có thể giảm nhu cầu nắm giữ tài sản không sinh lời như vàng. Theo ông Hansen, một thay đổi lớn hơn chỉ xảy ra nếu các ngân hàng trung ương giảm nhu cầu đa dạng hóa dự trữ và căng thẳng địa chính trị trên thế giới hạ nhiệt đáng kể. Tuy nhiên, chuyên gia này cho rằng cả hai khả năng trên đều chưa có dấu hiệu sắp xảy ra.

Trong bối cảnh đó, hoạt động mua vào của PBOC cùng nhu cầu trú ẩn từ hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc có thể tiếp tục là một trong những yếu tố quan trọng nhất định hình thị trường vàng thế giới trong những tháng tới.