Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai 2024

Đề xuất 7 nhóm chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất

Trình bày Tờ trình định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, qua gần 2 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật có nhiều nội dung mới mang tính đột phá, quan trọng góp phần vào mục tiêu hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất. Hệ thống pháp luật về đất đai đã kịp thời thể chế đường lối, chủ trương đổi mới của Đảng về chính sách đất đai.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn phát sinh khó khăn, vướng mắc; một số quy định chưa đồng bộ với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và các luật mới được sửa đổi, bổ sung; Quốc hội, Chính phủ đã ban hành một số Nghị quyết để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Bên cạnh đó, sau khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành, Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận mới về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện thể chế, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, trên cơ sở kết quả sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách sau: đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất; hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.

Ngoài 7 nhóm chính sách nêu trên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương cập nhật các chính sách mới được Trung ương thông qua tại Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan để làm cơ sở chính trị cho việc sửa đổi Luật Đất đai 2024.

Thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về sửa đổi Luật Đất đai

Báo cáo ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 như đã nêu tại Tờ trình số 419/TTr-CP.

Hồ sơ định hướng chính sách kèm theo Tờ trình số 419/TTr-CP có đủ các thành phần tài liệu theo yêu cầu của Hồ sơ định hướng, tư tưởng theo Kết luận số 98/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuy nhiên, theo Kết luận số 98/KL-UBTVQH16, đối với những nội dung cần báo cáo, xin ý kiến tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ tài liệu ngay sau khi được Trung ương cho ý kiến và gửi hồ sơ đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xem xét, cho ý kiến, gửi đại biểu Quốc hội trước ngày khai mạc Kỳ họp. Tại Tờ trình số 419/TTr-CP, Chính phủ cũng đã báo cáo về việc Chính phủ sẽ chỉ đạo khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, tài liệu để trình Chính phủ, gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến, gửi đại biểu Quốc hội trước khi khai mạc Kỳ họp.

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng nhận thấy, mặc dù Tờ trình số 419/TTr-CP kèm theo dự thảo Luật nhưng do quá trình xây dựng các chính sách được đề xuất tại Hồ sơ này thực hiện song song với quá trình xây dựng Nghị quyết của Trung ương, Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thống nhất về việc đối với Tờ trình số 419/TTr-CP, các cơ quan chủ yếu tham gia ý kiến về định hướng chính sách, có so sánh, đối chiếu với dự thảo Luật để phân tích, làm rõ.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, quá trình hoàn thiện các nội dung cần bảo đảm các nguyên tắc sau: thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các Luật có liên quan và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Đồng thời, rà soát để sửa đổi một cách toàn diện, giải quyết thực sự căn cơ các vướng mắc trong thực tiễn có nguyên nhân do các quy định tại Luật Đất đai, bảo đảm thuận lợi cho việc tiếp cận nguồn lực đất đai, thu hút đầu tư để phát triển kinh tế - xã hội, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết, không làm phát sinh vướng mắc mới;

Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đặc biệt là với các dự án Luật trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và Kỳ họp thứ Hai, bảo đảm không chồng lấn, chồng chéo về phạm vi, đối tượng điều chỉnh;

Thực hiện đánh giá tác động của chính sách một cách đầy đủ, toàn diện, thấu đáo, lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động một cách thực chất; tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, thuyết minh, báo cáo rõ về các chính sách cụ thể tại Nghị quyết số 254/2025/QH15, các Nghị định được đề xuất luật hóa, lượng hóa kết quả thực hiện cụ thể, chứng minh rõ về tính phù hợp, hiệu quả trong thực tiễn làm cơ sở đề xuất để luật hóa và áp dụng chung trên phạm vi cả nước;

Chỉ đưa vào Luật các quy định có tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội; không đưa vào Luật những vấn đề thuộc thẩm quyền Chính phủ, Bộ, ngành, địa phương; phân định rõ quy phạm pháp luật công và quy phạm pháp luật tư.

Cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản lý phát triển

Cơ bản thống nhất với định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất trình Quốc hội xem xét cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, Chính phủ cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi) để trình Quốc hội cho ý kiến chính thức và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 tới.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh yêu cầu đối với sửa đổi Luật Đất đai lần này là cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản lý phát triển, hướng tới xây dựng nền quản trị đất đai hiện đại, đồng bộ, công khai, minh bạch và hiệu quả. Theo đó, mỗi quy định được đề xuất sửa đổi cần phải trả lời được 3 câu hỏi: có thực sự giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển hay không? Có góp phần nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính không cần thiết, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp không? Và có bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp không?

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, dự thảo Luật chỉ quy định các vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không đưa vào các vấn đề thuộc thẩm quyền của Chính phủ hay địa phương; đồng thời, phải bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đặc biệt là với các dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, bảo đảm không chồng chéo về phạm vi, đối tượng điều chỉnh.