Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường họp Phiên toàn thể lần thứ Sáu

Cùng dự có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; các thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện các cơ quan của Quốc hội và các bộ, ngành Trung ương.

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, sau 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định chưa theo kịp yêu cầu quản lý, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật liên quan còn hạn chế; việc phân công, phân cấp trách nhiệm giữa các cơ quan có lúc chưa rõ ràng. Công tác kiểm nghiệm, đánh giá nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng thực phẩm còn những bất cập; cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát, cảnh báo nguy cơ chưa hoàn thiện, trong khi thương mại điện tử và các phương thức kinh doanh mới đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới quản lý.

Dự thảo Luật được xây dựng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ sức khỏe Nhân dân, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Dự thảo Luật gồm 9 chương, 74 điều, tập trung hoàn thiện các quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm; kiểm nghiệm, thử nghiệm và đánh giá nguy cơ; quản lý sản xuất, kinh doanh; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Trình bày một số nội dung thẩm tra dự án Luật, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thị Kim Anh cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung theo ý kiến của Ủy ban. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục làm rõ, nhất là tính khả thi, mô hình tổ chức quản lý và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Về mô hình quản lý nhà nước, theo đại biểu Nguyễn Thị Kim Anh, Ủy ban đề nghị bảo đảm nguyên tắc một đầu mối quản lý phải đi đôi với trách nhiệm đến cùng; việc phân cấp phải gắn với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình, tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ. Đồng thời, cần rà soát tính thống nhất giữa dự thảo Luật với các luật liên quan, nhất là quy định về phân loại nguy cơ, rủi ro trong quản lý an toàn thực phẩm.

Đối với các quy định có thể làm tăng chi phí tuân thủ, Ủy ban đề nghị cần đánh giá kỹ thời hạn giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; nghiên cứu cơ chế gia hạn tự động, đơn giản hóa thủ tục, tránh phát sinh hồ sơ không cần thiết.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ giá trị pháp lý của việc tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm, bảo đảm cơ chế tự công bố không bị biến thành một hình thức tiền kiểm. Các biện pháp hậu kiểm như niêm phong, tạm dừng lưu thông thực phẩm phải quy định rõ căn cứ, thẩm quyền, thời hạn áp dụng và cơ chế kiểm nghiệm lại để giải quyết tranh chấp.

Về chuyển đổi số, cần bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật kinh doanh, thông tin công nghệ của doanh nghiệp; phân tầng nghĩa vụ dữ liệu phù hợp với quy mô, điều kiện của từng đối tượng, đồng thời hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ lẻ tiếp cận các công cụ số với chi phí hợp lý. Quy định chuyển tiếp cũng cần được thiết kế theo hướng đơn giản, hạn chế tối đa việc yêu cầu doanh nghiệp nộp lại hồ sơ đối với sản phẩm đang lưu hành hợp pháp.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đánh giá cao tinh thần cầu thị, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật của Bộ Y tế. Tuy nhiên, một số nội dung vẫn còn ý kiến khác nhau, cần tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ lưỡng để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Chủ nhiệm Ủy ban nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật phải hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe Nhân dân, đồng thời giảm thực chất thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Cần làm rõ các quy định về phân loại mức độ nguy cơ, thời hạn giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và cơ chế kiểm soát trước khi lưu thông sản phẩm; bảo đảm chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thực chất, hiệu quả.

Bên cạnh đó, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc cần phù hợp với điều kiện thực tế, nhất là đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị các cơ quan liên quan tiếp tục trao đổi, thống nhất những nội dung còn khác nhau, rà soát tính đồng bộ giữa dự thảo Luật với các luật liên quan, nhằm hoàn thiện khung pháp lý chặt chẽ, khả thi, hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.