Ủy ban Dân nguyện và Giám sát khảo sát công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại TP. Đồng Nai

Đất đai vẫn là lĩnh vực phát sinh nhiều khiếu nại, tố cáo

Theo báo cáo của UBND TP. Đồng Nai và kết quả khảo sát thực tế, đơn thư của công dân trong kỳ có xu hướng tăng, trong đó có các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người. Nội dung chủ yếu liên quan quản lý đất đai, xây dựng, nhất là thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các dự án trên địa bàn.

Đáng chú ý, nhiều khiếu nại, tố cáo phát sinh liên quan các dự án trọng điểm như Cảng hàng không Quốc tế Long Thành, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành, Vành đai 3, đường 25C, đường ven Sông Cái...

Ngoài ra còn có các vụ việc liên quan cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tranh chấp đất đai, lao động, bảo hiểm xã hội.

Trong kỳ báo cáo, toàn thành phố tiếp 16.608 lượt công dân, với 15.818 người, liên quan 13.755 vụ việc. Phần lớn là kiến nghị, phản ánh với 16.082 lượt; khiếu nại 461 lượt, tố cáo 65 lượt. Có 41 đoàn đông người liên quan 150 vụ việc.

Toàn thành phố tiếp nhận 17.295 đơn, gồm 869 đơn khiếu nại, 213 đơn tố cáo và 16.213 đơn kiến nghị, phản ánh. Trong đó, 14.748 đơn đủ điều kiện xử lý, 9.475 đơn thuộc thẩm quyền.

Đối với 869 vụ việc khiếu nại thuộc thẩm quyền, 654 vụ đã được giải quyết; 44/63 quyết định phải tổ chức thi hành đã được thực hiện dứt điểm, qua đó trả lại cho công dân hơn 1,47 tỷ đồng. Đối với tố cáo, 184/213 vụ việc thuộc thẩm quyền đã được giải quyết.

Một vấn đề được đặt ra qua khảo sát là áp lực đối với chính quyền cơ sở sau ngày 1/7/2025. Khối lượng công việc và thẩm quyền giải quyết ở cấp xã tăng mạnh, trong khi biên chế còn thiếu; kinh nghiệm, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của một bộ phận công chức làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tại một số địa phương, việc giải quyết đơn thư chưa bảo đảm chất lượng, tiến độ, từ đó phát sinh tố cáo đối với người đứng đầu hoặc lãnh đạo UBND cấp xã.

Qua kiểm tra cũng cho thấy, tại một số xã, phường, việc xác định chủ thể khiếu nại, thời gian tiếp nhận, thụ lý, giải quyết và tổ chức đối thoại còn trường hợp chưa bảo đảm quy định; có quyết định giải quyết khiếu nại phải thu hồi để giải quyết lại. Một số đơn vị còn lúng túng trong kiểm tra điều kiện thụ lý tố cáo, xử lý thông tin ban đầu và bảo đảm bí mật người tố cáo. Chất lượng đối thoại cũng là vấn đề cần khắc phục.

Theo UBND thành phố, với sự chỉ đạo của Thành ủy, UBND TP. Đồng Nai và sự hỗ trợ, hướng dẫn của Thanh tra Chính phủ, nhiều vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài đã được rà soát, xử lý.

Tuy nhiên, vẫn còn một số vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp, liên quan đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đất lâm nghiệp chưa thể giải quyết dứt điểm.

Lĩnh vực quản lý đất đai chiếm 30 - 40% số vụ án hành chính

Một nội dung khác được Đoàn khảo sát quan tâm là tình hình giải quyết án hành chính của TAND TP. Đồng Nai và các TAND khu vực.

Theo báo cáo của TAND thành phố, từ ngày 1/7/2025 đến 30/9/2025, các Tòa án thụ lý 322 vụ án hành chính, giải quyết 207 vụ, đạt 64,28%. Từ sau ngày 30/9/2025 đến 30/6/2026, tổng số thụ lý là 138 vụ, đã giải quyết 95 vụ, còn 43 vụ. Tòa Hành chính đã rà soát trách nhiệm đối với 18 trường hợp án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan.

Các vụ án hành chính cũng chủ yếu tập trung vào đất đai, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các quyết định, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND các cấp. Riêng lĩnh vực quản lý đất đai thường chiếm khoảng 30 - 40% tổng số vụ án hành chính.

TAND thành phố chỉ ra một trong những “điểm nghẽn” là việc cung cấp hồ sơ, tài liệu, chứng cứ của một số cơ quan, tổ chức còn chậm. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, hồ sơ của một số đơn vị cũ được chuyển qua nhiều đầu mối; có vụ phải bổ sung thủ tục tố tụng do thay đổi người bị kiện, tên cơ quan hoặc thẩm quyền.

Đáng lưu ý, trong một số vụ án, người bị kiện hoặc người đại diện theo ủy quyền không tham dự đầy đủ các phiên đối thoại, thậm chí vắng mặt tại phiên tòa, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả giải quyết vụ án.

Nâng trách nhiệm người đứng đầu, giải quyết vụ việc từ cơ sở

Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn khảo sát ghi nhận công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND TP. Đồng Nai được duy trì, cơ bản thực hiện đúng quy định.

Đoàn đề nghị thành phố tiếp tục nâng cao chất lượng giải quyết ngay từ cơ sở; rà soát kỹ hồ sơ, xác định rõ thẩm quyền, nguyên nhân phát sinh khiếu nại và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; tránh để vụ việc kéo dài do chậm tham mưu hoặc thiếu phối hợp.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lò Việt Phương, Trưởng đoàn khảo sát ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của UBND TP. Đồng Nai trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy và phương thức quản lý có nhiều thay đổi, thành phố đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, từng bước đưa công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư đi vào nền nếp; quan tâm đối thoại trực tiếp, kiểm tra, rà soát và giải quyết các vụ việc tồn đọng, kéo dài.

Trưởng đoàn cũng chia sẻ với những khó khăn, áp lực của thành phố, nhất là khi đang triển khai nhiều dự án, công trình, làm phát sinh khiếu nại liên quan bồi thường, giải phóng mặt bằng; trong khi nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, đặc biệt ở cấp xã, phường còn khó khăn; hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về khiếu nại, tố cáo chưa hoàn thiện.

Nhấn mạnh đất đai là một trong những lĩnh vực chủ yếu làm phát sinh khiếu nại, tố cáo, Trưởng đoàn đề nghị thành phố tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai; nâng cao trách nhiệm thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm của người đứng đầu; nâng chất lượng phân loại, xử lý đơn thư, giải quyết dứt điểm vụ việc ngay từ cơ sở, bảo đảm thấu tình, đạt lý. Đồng thời, tiếp tục quan tâm chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống thông tin, dữ liệu để quản lý, theo dõi tiến độ giải quyết khiếu nại, tố cáo hiệu quả hơn.

Đối với những vụ việc đã được Ủy ban Dân nguyện và Giám sát và các cơ quan của Quốc hội chuyển đến, Đoàn đề nghị địa phương tiếp tục giải quyết, cập nhật tiến độ và báo cáo đầy đủ, kịp thời. Những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của TP. Đồng Nai sẽ được Đoàn khảo sát tổng hợp, báo cáo và kiến nghị Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành nghiên cứu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật, tạo hành lang pháp lý sát với yêu cầu thực tiễn trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Trưởng đoàn đề nghị UBND TP. Đồng Nai tiếp thu các ý kiến của Đoàn khảo sát, làm rõ và hoàn thiện báo cáo, gửi Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trước ngày 17/9/2026 để tổng hợp, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.