Unilever Việt Nam thúc đẩy các giải pháp đổi mới trong kinh tế tuần hoàn nhựa

Tăng cường liên kết công – tư trong kinh tế tuần hoàn nhựa

Phát biểu khai mạc Lễ phát động, Cục trưởng Cục Môi trường Tăng Thế Cường cho biết, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu thế tất yếu của nhiều quốc gia. Đối với Việt Nam, đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hướng tới mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Việc triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được quản lý và khai thác như một nguồn tài nguyên phục vụ phát triển.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cùng với việc hoàn thiện thể chế và chính sách, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng các giải pháp tuần hoàn.

Chính từ yêu cầu thực tiễn đó, Cục Môi trường phối hợp với Unilever Việt Nam triển khai Chương trình "Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn nhựa năm 2026", với mong muốn tìm kiếm, kết nối và hỗ trợ các sáng kiến có giá trị, góp phần giải quyết những thách thức về ô nhiễm nhựa và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

"Điểm khác biệt của Chương trình không chỉ là tìm kiếm các ý tưởng sáng tạo, mà còn tạo diễn đàn kết nối giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ các giải pháp tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm, ứng dụng và nhân rộng trong thực tiễn. Đây cũng là cơ hội để kết nối nghiên cứu khoa học với nhu cầu quản lý và sản xuất, kinh doanh; đồng thời thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực môi trường", ông Tăng Thế Cường nhấn mạnh.

Chia sẻ những góc nhìn đồng thuận, bà Nguyễn Thị Bích Vân - Tổng Giám đốc Quốc gia, Unilever Việt Nam nhấn mạnh, hành trình chuyển đổi xanh của đất nước bắt đầu từ việc nhìn nhận nhựa không phải là rác mà là tài nguyên. Đây là luận điểm mấu chốt của hành trình chuyển đổi cho nhựa để chúng tuần hoàn quay lại phục vụ đời sống.

Theo bà Vân, quá trình xây dựng kinh tế tuần hoàn nhựa tại Việt Nam được khởi động từ năm 2020 khi Unilever cùng các đối tác trong PPC ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Tài Nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông Nghiệp và Môi trường), đặt nền tảng cho các sáng kiến giảm thiểu rác thải nhựa, thúc đẩy thu gom, phân loại và tái chế, cũng như hỗ trợ thực thi các chính sách về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất với mục tiêu cuối cùng là đưa rác nhựa vào vòng tuần hoàn kinh tế thay vì thải bỏ ra môi trường.

Trong 5 năm qua, mô hình này đã góp phần thu gom và tái chế hơn 60.000 tấn rác thải nhựa thành bao bì và các vật dụng hữu ích; đồng thời thúc đẩy các sáng kiến phân loại, tái chế và hỗ trợ thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Tại Unilever Việt Nam, 70% bao bì hiện có khả năng tái chế, với tỷ lệ nhựa tái chế trong bao bì đạt trung bình 50%.

Nhìn lại chặng đường 5 năm, Unilever nhận thấy mô hình Hợp tác công tư (PPC) trong quản lý rác thải nhựa là động lực cốt lõi đưa công tác quản lý rác thải nhựa bước sang một chương mới: từ những hành động đơn lẻ dịch chuyển mạnh mẽ thành một hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn đồng bộ và bền vững hơn.

"Những thay đổi mang tính hệ thống như quản lý rác thải nhựa đòi hỏi một sức mạnh tổng lực. Sự kết hợp giữa vai trò định hướng chính sách của cơ quan nhà nước và nguồn lực, sự linh hoạt của khối tư nhân đã chứng minh được sự hiệu quả trong thực tiễn. Chính thành công từ nền tảng PPC này đã tiếp thêm động lực để Unilever và Cục Môi trường tự tin thắt chặt hợp tác sâu rộng hơn, chính thức bước vào chu kỳ hợp tác mới 2026 - 2030 để góp sức giải quyết những bài toán lớn hơn, đóng góp vào mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia", bà Vân nói.

Tạo cầu nối đưa sáng kiến vào thị trường

Là một sáng kiến trong khuôn khổ hợp tác chiến lược giữa 2 đơn vị, cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026” tìm kiếm và hỗ trợ các giải pháp đổi mới trong kinh tế tuần hoàn nhựa, từ thiết kế bao bì, vật liệu thay thế, công nghệ tái chế, mô hình thu gom - phân loại, kinh doanh tuần hoàn đến các sáng kiến giảm rác thải nhựa và thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

Cuộc thi là bước tiếp nối từ những kết quả của mùa giải năm 2024, khi chương trình thu hút hơn 350 dự án, ý tưởng và doanh nghiệp; kết nối hơn 500 cá nhân, tổ chức; quy tụ 42 chuyên gia đầu ngành; ghi nhận 48 ý tưởng đổi mới sáng tạo và 47 giải pháp triển vọng. Với hơn 60 giờ đào tạo, cố vấn, kết nối và hơn 23 triệu lượt tiếp cận trên báo chí, mạng xã hội, mùa giải 2024 không chỉ tạo ra một sân chơi cho ý tưởng, mà còn mở ra mạng lưới hợp tác thực tế cho cộng đồng đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tuần hoàn nhựa.

Trên nền tảng đó, chương trình năm 2026 đặt trọng tâm vào khả năng triển khai. Thay vì chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm và vinh danh ý tưởng, các giải pháp tiềm năng sẽ có cơ hội tiếp cận mạng lưới chuyên gia, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ phát triển và nhà đầu tư để từng bước hoàn thiện mô hình, thử nghiệm thực tế và mở rộng quy mô khi đủ điều kiện.

Chương trình hướng tới ba mục tiêu trọng tâm. Thứ nhất, kết nối cung - cầu thực tế giữa các nhà đổi mới sáng tạo và những doanh nghiệp, tổ chức đang có nhu cầu ứng dụng giải pháp tuần hoàn nhựa.

Thứ hai, thúc đẩy dòng vốn cho đổi mới xanh, tạo thêm cơ hội để các giải pháp có tiềm năng tiếp cận nguồn lực tài chính, chuyên môn và mạng lưới đối tác phù hợp.

Thứ ba, góp phần tăng tốc chuyển đổi kép xanh - số, thông qua việc khuyến khích ứng dụng công nghệ, dữ liệu và tự động hóa vào các mô hình thu gom, phân loại, tái chế và quản lý dòng vật liệu.

Từ nền tảng kết nối đó, một số giải pháp đã từng bước được đưa vào thực tiễn. Gần đây, Unilever Việt Nam phối hợp cùng Công ty Cổ phần Công nghệ GRAC – đơn vị từng đạt giải tại chương trình năm 2024 và UBND phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh triển khai mô hình trạm phân loại rác thải gắn với công nghệ. Đây là ví dụ cho thấy một sáng kiến, khi được kết nối với địa phương, doanh nghiệp và nhu cầu vận hành cụ thể, có thể bước tiếp từ cuộc thi vào thử nghiệm thực tế.

Sự trở lại của chương trình năm 2026 cũng đánh dấu bước khởi đầu cho giai đoạn hợp tác mới 2026 - 2030 giữa Cục Môi trường và Unilever Việt Nam nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nhựa như một động lực cho chuyển đổi xanh, đổi mới chuỗi cung ứng và tăng trưởng bền vững; đồng thời tiếp nối cam kết của Unilever trong giảm nhựa nguyên sinh, tăng sử dụng nhựa tái sinh, thúc đẩy thu gom, tái chế và đồng hành cùng các ưu tiên phát triển bền vững của Việt Nam.

Trong khuôn khổ lễ phát động, hai bên đã công bố Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Môi trường và Unilever Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới tăng cường kết nối giữa chính sách, công nghệ, doanh nghiệp, nguồn vốn và cộng đồng đổi mới sáng tạo; đồng thời hỗ trợ các sáng kiến có tiềm năng được kiểm chứng, hoàn thiện và từng bước nhân rộng, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong phân loại, thu gom, tái chế và đưa vật liệu tái sinh trở lại sản xuất.

"Với Cuộc thi 'Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026', Unilever Việt Nam mong muốn cùng Cục Môi trường và các đối tác thúc đẩy một cơ chế hợp tác công - tư hiệu quả, để những sáng kiến có tiềm năng được kết nối với nhu cầu thực tế, được thử nghiệm trong chuỗi giá trị và từng bước nhân rộng, đóng góp vào tiến trình chuyển đổi kép xanh - số và tăng trưởng bền vững của Việt Nam và vươn ra thị trường toàn cầu", TGĐ Unilever Việt Nam nhấn mạnh.