Tuổi trẻ Báo chí viết tiếp câu chuyện về lòng biết ơn bằng ký ức thời bình

Giữa nhịp sống hiện đại và dòng chảy nhanh của mạng xã hội hôm nay, có những ký ức chiến tranh dần lùi xa khỏi trải nghiệm của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, với nhóm sinh viên năm thứ ba Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chiến tranh không chỉ là những trang sách hay những cột mốc lịch sử, mà còn hiện diện trong cuộc sống thường ngày của những con người đã đi qua nó.

Được thực hiện dưới sự cố vấn nội dung của Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội và đồng tổ chức bởi Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, dự án mang thông điệp “Những câu chuyện đời thường sau những năm tháng phi thường”, tập trung khai thác những lát cắt hậu chiến thông qua đời sống thường nhật của các cựu chiến binh, thương binh, bệnh binh và những người đồng hành cùng họ.

Không lựa chọn tái hiện chiến tranh bằng những hình ảnh khốc liệt hay những sự kiện lớn lao, “Chuyện thời bình” hướng người xem đến những điều bình dị nhất: một căn phòng nhỏ lưu giữ ký ức cũ, một thói quen sinh hoạt lặp lại mỗi ngày, một cuộc trò chuyện giữa hai thế hệ hay ánh mắt của những người lính năm xưa khi nhắc về đồng đội. Chính từ những điều đời thường ấy, dự án mong muốn giúp công chúng cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình hôm nay.

Không gian trưng bày “Chuyện thời bình” được xây dựng như một không gian mở, tích hợp nhiều hình thức thể hiện nhằm tạo nên trải nghiệm đa chiều cho người tham gia. Trong khuôn khổ sự kiện cũng sẽ diễn ra hoạt động ra mắt photobook “Chuyện thời bình” – ấn phẩm lưu giữ những câu chuyện và hình ảnh được ghi lại trong suốt hành trình thực hiện dự án.

Chia sẻ về lý do đồng hành cùng dự án, bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa – Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội cho biết điều khiến Trung tâm quyết định hỗ trợ “Chuyện thời bình” chính là giá trị nhân văn mà các bạn sinh viên mang tới thông qua cách tiếp cận mới mẻ nhưng giàu cảm xúc.

“Thay vì kể lại chiến tranh bằng những sự kiện hay con số lịch sử, các bạn lựa chọn kể bằng những câu chuyện đời thường của các cựu chiến binh, thương binh, bệnh binh trong cuộc sống hôm nay. Điều đó tạo nên sự kết nối cảm xúc rất tự nhiên với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ”, bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa chia sẻ.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa, việc đồng hành cùng dự án cũng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Bảo tàng Hà Nội và Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội trong việc lan tỏa các giá trị văn hóa – lịch sử bằng những phương thức tiếp cận mới. Trung tâm đánh giá cao tinh thần chủ động, sự nghiêm túc của nhóm sinh viên trong quá trình nghiên cứu, tiếp cận nhân vật và truyền tải thông điệp về hòa bình, lòng biết ơn bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại nhưng vẫn giàu chiều sâu.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa lịch sử, dự án còn được kỳ vọng sẽ khơi gợi trách nhiệm của người trẻ đối với các giá trị truyền thống. “Chuyện thời bình” được bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa nhìn nhận như một hoạt động mang ý nghĩa giáo dục cộng đồng, nơi lịch sử không tồn tại như một khái niệm xa xôi mà được kể lại bằng cảm xúc, bằng sự kết nối trực tiếp với con người thật và câu chuyện thật.

“Các bạn sinh viên đã xây dựng một không gian trải nghiệm có tính tương tác, giúp người xem vừa quan sát, vừa cảm nhận sâu sắc và kết nối trực tiếp với những câu chuyện của thế hệ đi trước”, bà nhận định.

Theo Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, điều quan trọng hơn cả là từ sự thấu hiểu ấy, người trẻ có thể nhận ra rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng rất nhiều hy sinh. “Từ đó sẽ hình thành ý thức gìn giữ, trân trọng lịch sử và sống có trách nhiệm hơn với xã hội”, bà nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa cũng cho biết việc đồng hành cùng sinh viên trong những dự án như “Chuyện thời bình” không đơn thuần là hỗ trợ một hoạt động trưng bày, mà còn là cách để Trung tâm góp phần nuôi dưỡng tư duy sáng tạo gắn với trách nhiệm cộng đồng. Theo bà, khi người trẻ được trao cơ hội tiếp cận lịch sử bằng trải nghiệm thực tế, bằng cảm xúc và sự kết nối với nhân vật thật, câu chuyện thật, những giá trị truyền thống sẽ được lan tỏa tự nhiên và bền vững hơn.

“Thông qua các dự án như vậy, chúng tôi mong muốn tạo ra môi trường để các bạn sinh viên được học hỏi, thử nghiệm và phát triển những phương thức kể chuyện mới cho văn hóa, lịch sử Thủ đô. Đó cũng là một phần trong định hướng xây dựng Hà Nội trở thành thành phố sáng tạo – nơi di sản, ký ức và các giá trị văn hóa được tiếp nối bằng góc nhìn và ngôn ngữ của thế hệ trẻ hôm nay”, bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa chia sẻ.

Ở góc độ Ban tổ chức, Trưởng Ban Tổ chức Văn Gia Khánh cho biết “Chuyện thời bình” ra đời trong bối cảnh cả nước hướng về những dấu mốc lịch sử như 30/4 hay 7/5, khi tinh thần yêu nước và niềm tự hào dân tộc được khơi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục kể lại những ký ức chiến tranh vốn đã quen thuộc, nhóm thực hiện muốn nhìn vào phần tiếp nối sau đó: cuộc sống của những người lính trong thời bình.

“Chúng em cũng là một thế hệ lớn lên trong hòa bình, đôi khi hiểu về chiến tranh qua sách vở nhiều hơn qua trải nghiệm thật. Vì vậy, hành trình thực hiện dự án không đơn thuần là kể chuyện, mà còn là hành trình để chúng em được lắng nghe, được kết nối và hiểu sâu hơn về những con người đã đi qua chiến tranh”, Văn Gia Khánh chia sẻ.

Theo Ban tổ chức, điều khiến ê-kíp xúc động nhất trong quá trình gặp gỡ các cựu chiến binh chính là tinh thần lạc quan và ý chí chưa bao giờ thay đổi của họ. “Nếu ngày trước các bác sống với lý tưởng bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay điều đó được tiếp nối bằng khát vọng xây dựng đất nước, gìn giữ hòa bình và tiếp tục cống hiến cho cộng đồng”, Khánh cho biết.

Thông qua những cuộc gặp gỡ ấy, khái niệm “hòa bình” với các thành viên trong dự án cũng dần thay đổi. “Trước đây, em thường nghĩ hòa bình đơn giản là không còn chiến tranh. Nhưng sau khi lắng nghe câu chuyện của các bác, em nhận ra hòa bình còn là sự đánh đổi, là những hy sinh kéo dài cả sau chiến tranh và là điều được gìn giữ mỗi ngày bằng rất nhiều nỗ lực thầm lặng”, Trưởng Ban tổ chức chia sẻ.

Cũng theo Văn Gia Khánh, khoảng cách lớn nhất giữa thế hệ trẻ hôm nay với những người từng đi qua chiến tranh không nằm ở tuổi tác mà ở trải nghiệm. “Thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình nên chiến tranh thường được hình dung qua sách vở, phim ảnh hay những con số lịch sử. Trong khi với các bác cựu chiến binh, đó lại là một phần ký ức và cuộc đời mà họ thực sự đã đi qua”, Khánh nói.

Tuy nhiên, sau hành trình thực hiện dự án, Ban tổ chức nhận ra nhiều khi rào cản lớn nhất lại đến từ chính suy nghĩ của người trẻ. “Ban đầu, chúng em từng nghĩ sẽ có khoảng cách thế hệ rất rõ rệt, rằng các bác sẽ khó gần hoặc khó chia sẻ. Nhưng trên thực tế, các bác luôn dành cho thế hệ trẻ một sự yêu thương và tin tưởng rất đặc biệt. Điều quan trọng nhất đôi khi chỉ là chủ động gặp gỡ và bắt đầu một cuộc trò chuyện”, Khánh chia sẻ.

Trong bối cảnh mạng xã hội với rất nhiều nội dung nhanh và ngắn, ê-kíp thực hiện cho biết đã lựa chọn tiếp cận lịch sử bằng nhiều hình thức gần gũi hơn với người trẻ hôm nay. Bên cạnh các video phỏng vấn để chính các cựu chiến binh trực tiếp kể lại câu chuyện của mình, dự án còn chia sẻ những bài đăng hậu trường, các khoảnh khắc đời thường và cảm xúc thật trong quá trình thực hiện.

“Chúng em muốn người xem không đơn thuần nhìn thấy ‘nhân vật’, mà còn cảm nhận được sự kết nối rất thật giữa các thế hệ. Chúng em tin rằng khi lịch sử được kể bằng cảm xúc và sự chân thành, nó sẽ luôn có cách để chạm tới người trẻ”, Văn Gia Khánh chia sẻ.

Theo Ban tổ chức, trưng bày và photobook “Chuyện thời bình” cũng được xây dựng với mong muốn để những câu chuyện lịch sử không chỉ tồn tại trên màn hình mà còn hiện diện trong một không gian thực tế, nơi công chúng có thể trực tiếp nhìn, nghe, đọc và cảm nhận.

Không chỉ thu hút sự quan tâm của các cựu chiến binh và công chúng yêu thích các hoạt động văn hóa - lịch sử, Trưng bày “Chuyện thời bình” còn để lại nhiều cảm xúc đặc biệt với các bạn trẻ tham gia trải nghiệm. Sau hành trình tham quan, nhiều sinh viên cho biết họ không chỉ được tiếp cận lịch sử theo cách gần gũi hơn mà còn hiểu thêm về những mất mát, hy sinh phía sau hòa bình hôm nay.

Bạn Vũ Ngọc Thanh Hà - sinh viên Đại học Thương Mại chia sẻ: “Điều khiến em xúc động nhất là những câu chuyện rất đời thường của các cựu chiến binh sau chiến tranh. Trước đây em thường nghĩ chiến tranh là điều gì đó khá xa vời và chỉ xuất hiện trong sách vở, nhưng khi trực tiếp nghe những lời kể và nhìn những bức ảnh trong không gian trưng bày, em cảm nhận rõ hơn những đau đớn mà các bác đã trải qua. Em nghĩ đây là một cách rất ý nghĩa để người trẻ hiểu hơn về lịch sử và biết trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay”.

Trong khi đó, Nguyễn Ngọc Lan Nhi - sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết cô đặc biệt ấn tượng với khu vực photobook và các hoạt động tương tác tại chương trình. “Em thích cách triển lãm tạo cảm giác gần gũi thay vì khô cứng như mình từng nghĩ về lịch sử. Những lời nhắn tri ân, những đoạn audio lời kể hay cả những bức ảnh chân dung đều khiến em cảm thấy như mình đang được lắng nghe câu chuyện từ chính các nhân vật. Sau khi tham quan, em nghĩ người trẻ tụi em cần chủ động tìm hiểu và lan tỏa nhiều hơn những câu chuyện như thế này để ký ức về một thời chiến tranh không bị lãng quên”, Lan Nhi chia sẻ.

Sau dự án, điều lớn nhất mà ê-kíp mong muốn người xem mang theo không phải là một thông điệp quá lớn lao, mà là một cảm xúc còn đọng lại sau khi lắng nghe những câu chuyện ấy. “Nếu sau buổi trưng bày, ai đó bắt đầu muốn dành thời gian trò chuyện nhiều hơn với các bác cựu chiến binh, muốn lắng nghe và hiểu hơn về những câu chuyện phía sau họ, hay đơn giản là biết trân trọng hơn cuộc sống bình yên hôm nay, thì với chúng em, đó đã là điều ý nghĩa nhất mà ‘Chuyện thời bình’ có thể để lại”, Trưởng Ban tổ chức Văn Gia Khánh bày tỏ.