Tuổi 61 và căn bệnh nợ công

Nguồn: Presseurop.eu

Khi kế hoạch trợ giúp bệnh nhân mới Bồ Đào Nha vẫn chưa ráo mực, châu âu đã lại phải tính đến kế hoạch thứ hai hỗ trợ bệnh nhân cũ Hy Lạp, hiện đang trong tình trạng khó thở. Chưa hết, gã khổng lồ kinh tế thứ tư trong khu vực là Tây Ban Nha cũng hắt hơi, sổ mũi. Sở dĩ châu âu vẫn loay hoay là vì, theo nhà kinh tế Simon Tilford thuộc Trung tâm Cải cách châu âu có trụ sở ở London (Anh), ngay từ đầu Brussels đã chẩn sai bệnh, nên kê đơn sai.

Có lẽ minh chứng rõ nét nhất về sự điều hành của châu âu là cuộc họp kín và vội vã tại Luxembourg tối 6.5. Sau cuộc họp, Bộ trưởng Tài chính nước chủ nhà Jean Claude Junker đã tuyên bố không có chuyện trục xuất Hy Lạp ra khỏi, nhưng ông thừa nhận cần phải có một kế hoạch mới cho Athens, bao gồm việc điều chỉnh bổ sung về ngân sách và khả năng châu âu cũng như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) phải tiếp tục tài trợ cho Hy Lạp trong một giai đoạn lâu hơn, kể cả sau năm 2012. Điều này cho thấy, kế hoạch cứu giúp Hy Lạp một năm về trước đã phần nào thất bại.

Tháng 5.2010, châu âu và IMF đã cho Hy Lạp vay 110 tỷ euro trong vòng 3 năm. Đổi lại, Athens cam kết thực hiện chương trình giảm thâm hụt ngân sách. Cũng vào thời điểm đó, các bên đã thỏa thuận rằng Hy Lạp sẽ tăng cường các biện pháp cắt giảm chi tiêu, nếu các mục tiêu không được thực hiện. Thế nhưng, trong năm 2010, thâm hụt tài chính công của Hy Lạp không giảm, vẫn ở mức 10,5% Tổng sản phẩm quốc nội, thay vì 9,4% như cam kết ban đầu. Sau những tháng đầu năm tạm lắng, tình hình hiện nay rất bấp bênh. Các khoản thu thuế không đạt mức dự kiến, cuộc chiến chống trốn thuế không hiệu quả, một số khoản chi ngân sách lại còn cao hơn trước. Trong khi đó, tình hình xã hội Hy Lạp căng thẳng. Các chính sách tiết kiệm, cắt giảm chi tiêu gây bất bình trong dân chúng. Là thành viên Eurozone, Hy Lạp không thể phá giá đồng tiền chung, do vậy Athens không còn cách nào khác là phải giảm mạnh chi phí sản xuất với hy vọng thoát khỏi cuộc khủng hoảng ngân sách.

Daniel Gros, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách châu âu cảnh báo, sau khi cắt giảm các khoản chi trong khu vực công, về lâu dài, Hy Lạp không tránh được việc phá giá đồng nội tệ. Nếu không có điều chỉnh này, cho dù tiếp tục nhận được tài trợ quốc tế với quy mô lớn, Hy Lạp cũng khó có thể thanh toán được các khoản nợ công đáo hạn. Giới chuyên gia cho rằng trong những điều kiện như vậy, vào năm 2012, Hy Lạp không thể quay trở lại thị trường trái phiếu quốc tế để huy động tài chính, do sự thiếu tin tưởng của giới đầu tư. Hơn nữa, lãi suất trái phiếu mà Hy Lạp phải trả rất cao. Đây chính là lý do khiến châu âu phải thảo luận khả năng tiếp tục giúp đỡ Hy Lạp cho giai đoạn sau năm 2012. Theo một nguồn thạo tin thì đây là một giả thuyết mà hiển nhiên châu âu phải tính tới, vì Hy Lạp đang ở trong tình thế tương đối nguy kịch. Nợ công của Hy Lạp đã lên đến 327 tỷ euro. Hiện giờ, châu âu chưa quyết định sẽ giúp đỡ nước này dưới hình thức nào: tiếp tục tài trợ đồng thời duy trì việc giám sát ngân sách nước này? Hay chấp nhận cho tái cơ cấu nợ công, tức là cho miễn trả lãi trong một thời gian hoặc đẩy lùi thời điểm thanh toán nợ? Tuần tới (ngày 16.5), các bộ trưởng Tài chính và giới lãnh đạo ngân hàng các nước trong Eurozone sẽ nhóm họp để tiếp tục thảo luận về hồ sơ cứu Hy Lạp.

Một số nhà kinh tế cũng cho rằng châu âu đã mua dây buộc mình khi ngay từ đầu không phân tích kỹ bản chất thực sự của cuộc khủng hoảng mà chỉ bàn vòng vo về vấn đề này. Thủ tướng Đức Angela Merkel từng đề cập tới cuộc khủng hoảng đồng euro, nhưng chưa bao giờ thực sự bàn về đồng tiền mà nay đang gần như ngang hàng với đồng USD như thời kỳ cuối năm 2009. Người ta cũng nói về các ngân hàng đang gặp vấn đề, nhất là các ngân hàng ở Pháp và Đức, nơi giữ số lượng lớn trái phiếu của Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha. Khi một chính phủ vỡ nợ hay khoản nợ bị mất giá, hậu quả sẽ rất nặng nề. Người ta cũng không thực sự nói về cứu trợ tài chính, tạo ra cảm giác Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha đang được ghi cho những tờ séc khống.

Dường như các nhà lãnh đạo và các quan chức cấp cao châu âu đang dần đề cập trực tiếp hơn tới cuộc khủng hoảng này. Hơn một tháng trước, cụm từ tái cơ cấu nợ chưa hề được nhắc đến, thì nay dù việc tái cơ cấu nợ vẫn được cho là không có khả năng xảy ra, nhưng ít nhất người ta cũng đã xì xào bàn tán về nó. Tuy vậy, theo nhận định của giới phân tích, không có cách nào để cơ cấu lại các khoản nợ của Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha, và có thể phải mất một thời gian nữa, châu âu mới nhận ra điều đó.