Từng bước mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí gắn với dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi

Bổ sung quy định về khai thác tận thu, thu giữ và lưu trữ carbon, năng lượng ngoài khơi

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác hiệu quả tài nguyên và góp phần giữ vững an ninh năng lượng, chủ quyền quốc gia.

Theo đó, dự án Luật tập trung thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về phát triển ngành công nghiệp năng lượng, trong đó có dầu khí; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; kế thừa, hoàn thiện các quy định hiện hành, bảo đảm tính ổn định và phù hợp với thực tiễn; đồng thời có chính sách phù hợp nhằm tăng cường tự chủ trong cung cấp dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao.

Cùng với việc kế thừa các quy định tiến bộ của Luật hiện hành, dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) cụ thể hóa 5 chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP, bao gồm: đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền; hoàn thiện quy định về hợp đồng và hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi đầu tư; phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon. Đồng thời, bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Công thương cho biết, dự thảo Luật có 12 chương, 62 điều (so với Luật Dầu khí hiện hành gồm 11 chương, 69 điều). Trong đó, dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về điều tra cơ bản về dầu khí, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng dầu khí, hoạt động dầu khí, ưu đãi đầu tư, kế toán, kiểm toán và chức năng, quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung các quy định về khai thác tận thu; khung pháp lý về thu giữ và lưu trữ carbon (CCS); dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành dầu khí.

Bộ trưởng Bộ Công thương nêu rõ, việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn; tăng cường phân cấp, phân quyền; tạo cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút đầu tư, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên dầu khí; đồng thời từng bước mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí gắn với dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đáp ứng yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính.

Làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, kiểm soát với các nội dung được phân quyền

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn, mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí như đã nêu tại Tờ trình số 539/TTr-CP. Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, Ủy ban đề nghị cơ quan đề xuất chính sách thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền đối với nội dung thuộc diện cần xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi trình Quốc hội thông qua, tuân thủ đúng và đầy đủ Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc về hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ các-bon; ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với triển khai hoạt động dầu khí. Cơ quan thẩm tra cho rằng, việc bổ sung các quy định này sẽ tạo sự thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động mang tính “cộng sinh”, bổ trợ trong quá trình triển khai hoạt động dầu khí, góp phần tăng cường thu hút đầu tư cho hoạt động dầu khí.

Để hoàn thiện những quy định này, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát kỹ lưỡng các quy định tại Luật, bảo đảm đúng tinh thần nêu trên, phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Luật; chỉ quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, tạo cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết. Về mặt kỹ thuật, nghiên cứu khu trú các quy định tại Chương VIII và Chương IX, đồng thời có thiết kế phù hợp hơn đối với nội dung của các chương này, bảo đảm sự nhất quán về cách thiết kế, tránh quy định rải rác.

Đồng thời, cần giữ khái niệm “hoạt động dầu khí” như Luật hiện hành; cân nhắc sự cần thiết bổ sung khái niệm “chuỗi giá trị dầu khí”; giữ quy định tại Điều 31 dự thảo Luật như Luật hiện hành áp dụng với “dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển”.

Cùng với đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện khung pháp lý toàn diện để triển khai dự án CCS, dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, bảo đảm tính tổng thể, dài hạn, tạo thuận lợi cho việc triển khai có hiệu quả các hoạt động đầu tư mới này.

Đối với các quy định về tăng cường phân cấp, phân quyền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát, hoàn thiện các nội dung về phân quyền cho Bộ Công thương phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền được quy định tại Luật Tổ chức Chính phủ, bảo đảm trách nhiệm xuyên suốt của Bộ Công thương là cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Quốc hội về quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí, chủ thể chịu trách nhiệm chính với nội dung hợp đồng được ký kết. Tương tự, rà soát, hoàn thiện các nội dung giao quyền cho Tập đoàn bảo đảm hợp lý, khả thi.

Đặc biệt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, kiểm soát, bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả đối với các nội dung phân quyền, giao quyền, bảo đảm quản lý chặt chẽ tài nguyên quốc gia.