Từ Ottawa, mở rộng “cầu nối tri thức” Việt Nam – Canada
Trong chuyến thăm cấp Nhà nước Canada ngày 24-25/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành sự quan tâm đáng chú ý cho hợp tác giáo dục song phương. Tuyên bố chung về Đối tác Chiến lược Việt Nam - Canada, giáo dục được đặt trong một định hướng rộng hơn: kết nối đào tạo, nghiên cứu với khoa học - công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo hai nước trong việc đưa quan hệ song phương bước vào kỷ nguyên mới hợp tác sâu rộng, thực chất và bền vững hơn. Trong kỷ nguyên mới, giáo dục được các nhà lãnh đạo xác định là một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng trong khuôn khổ Đối tác chiến lược Việt Nam - Canada.
Một trụ cột của Đối tác chiến lược
Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Canada xác định “Hợp tác về giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân” là một trong tám trụ cột của khuôn khổ quan hệ mới. Hai bên cam kết làm sâu sắc hợp tác về giáo dục đại học, phát triển kỹ năng, nghiên cứu và trao đổi học thuật.
Hợp tác giáo dục được gắn với những lĩnh vực công nghệ đang định hình nhu cầu nhân lực mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, khoa học sự sống và sản xuất tiên tiến. Hai nước cũng khuyến khích tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này cho thấy hợp tác giáo dục Việt Nam - Canada trong bối cảnh mới được đặt trong một không gian rộng hơn. Mục tiêu không chỉ là tăng trao đổi sinh viên hay học thuật, mà hướng tới đào tạo nhân lực, thúc đẩy nghiên cứu và hình thành những kết nối phục vụ trực tiếp cho các lĩnh vực phát triển mới.
Giáo dục trong tầm nhìn mới
Trong bài phát biểu chính sách tại Nhà Quốc hội Canada ngày 24/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng dành sự quan tâm đến hợp tác giáo dục, khoa học và phát triển nguồn nhân lực.
Hai bên cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho du lịch, học tập, nghiên cứu và giao lưu văn hóa, nghệ thuật; mở rộng liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên và sinh viên; thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục về công nhận tín chỉ, văn bằng theo quy định của mỗi nước. Cần chú trọng đào tạo nghề, kết nối cựu du học sinh và tạo thêm cơ hội để thế hệ trẻ hiểu nhau, cùng làm việc và sáng tạo.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tiềm năng kết nối thế mạnh về tri thức, công nghệ và nguồn lực của Canada với thị trường, con người và nhu cầu phát triển của Việt Nam; đồng thời đề cập việc tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.
Thông điệp của nhà lãnh đạo Việt Nam tiếp tục đặt giáo dục trong một mối liên hệ rộng hơn với đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, hợp tác giữa các cơ sở giáo dục không chỉ nhằm mở rộng cơ hội học tập, mà còn hướng tới đào tạo nhân lực, thúc đẩy nghiên cứu và đưa tri thức vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận được sự hưởng ứng từ giới đại học Canada. Tiến sĩ Cathy Bruce, Chủ tịch kiêm Phó Hiệu trưởng Đại học Trent, được lựa chọn phát biểu đáp từ, đã nhấn mạnh vai trò của các trường đại học và nghiên cứu học thuật trong việc thúc đẩy Đối tác chiến lược Canada - Việt Nam, đồng thời cho rằng các trường đại học đang góp phần xây dựng nguồn nhân lực và năng lực để hai nước theo đuổi những mục tiêu hợp tác dài hạn.
Từ góc nhìn của Đại học Trent, những hợp tác cụ thể giữa các trường hai nước – từ nghiên cứu chung, trao đổi sinh viên và giảng viên đến phát triển nhân tài – chính là những khoản đầu tư cho nền tảng lâu dài của quan hệ Đối tác chiến lược. Đại học Trent cũng cho biết các biên bản ghi nhớ mới được ký tại Ottawa với các đối tác Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng những mối liên kết này.
Những hợp tác cụ thể
Định hướng này cũng được cụ thể hóa ngay khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Giáo sư Graham Carr, Hiệu trưởng Trường Đại học Concordia ngày 25/9. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn nhất quán coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; con người vừa là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.
Tại cuộc tiếp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Concordia coi Việt Nam là đối tác ưu tiên tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, xây dựng chiến lược hợp tác dài hạn và chuyển từ những hoạt động riêng lẻ sang quan hệ đối tác sâu rộng hơn.
Phía Concordia cho biết trường có thế mạnh về khoa học máy tính, kỹ thuật phần mềm và AI, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng hợp tác với Việt Nam trong đào tạo và nghiên cứu về AI, an ninh mạng và chuyển đổi số.
Sự tương đồng trong thông điệp từ hai phía cho thấy giáo dục đang được nhìn nhận không chỉ như một lĩnh vực giao lưu, mà như một nguồn lực để xây dựng năng lực phát triển của cả hai nước. Từ đào tạo nhân lực đến nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, các trường đại học có thể trở thành một trong những kênh trực tiếp đưa những cam kết của Đối tác chiến lược vào thực tiễn.
Đầu tư cho nguồn nhân lực của tương lai
Trong Tuyên bố chung, hai nước đã nhấn mạnh vai trò của đầu tư vào nguồn nhân lực đối với thịnh vượng, an ninh và phát triển. Cùng với giáo dục đại học và nghiên cứu, hai bên thúc đẩy hợp tác phát triển kỹ năng và đào tạo đội ngũ.
Khi Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, còn Canada có hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu phát triển, cùng thế mạnh về nhiều lĩnh vực công nghệ mới, điều này đặc biệt có ý nghĩa quan trọng.
Việc hai nước xác định AI, bán dẫn, khoa học sự sống và sản xuất tiên tiến là những lĩnh vực ưu tiên cho hợp tác giáo dục cho thấy bài toán nguồn nhân lực đang được đặt cùng với bài toán phát triển công nghệ. Đây cũng là nơi giáo dục có thể tạo ra giá trị lâu dài nhất cho quan hệ song phương: thông qua những chương trình đào tạo chung, nghiên cứu chung và mạng lưới học thuật kết nối hai nước.
Mở ra giai đoạn hợp tác sâu hơn
Theo các chuyên gia, việc Việt Nam - Canada nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược nhân chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo thêm khuôn khổ để những hợp tác giáo dục đã có được mở rộng về quy mô và chiều sâu.
Từ các bài phát biểu đến các cuộc gặp các cấp ở Ottawa, một hướng đi tương đối rõ cho hợp tác giáo dục song phương đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác lập: tăng kết nối giữa các trường đại học; mở rộng nghiên cứu và trao đổi học thuật; gắn đào tạo với những lĩnh vực công nghệ chiến lược; và hướng tới phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế mới.
Khi những định hướng này được cụ thể hóa bằng các chương trình hợp tác thực chất, giáo dục có thể trở thành một trong những kênh quan trọng để đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Canada đi vào chiều sâu, không chỉ qua những chuyến trao đổi học thuật, mà bằng tri thức, công nghệ và con người.
