Từ “Những sợi tơ gắn kết” đến “Đối thoại” qua điêu khắc: Dấu ấn kết nối văn hóa của Phu nhân Ngô Phương Ly qua góc nhìn Nhật Bản
Chứng kiến “những sợi tơ gắn kết” tại Tokyo, “đối thoại” bằng điêu khắc ở Kanagawa đến nét thư pháp gửi gắm ý nghĩa “sự sống”, các hoạt động của Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Ngô Phương Ly nối dài mạch giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản. Qua những khoảnh khắc được báo chí Nhật Bản ghi lại, nghệ thuật hiện lên như một ngôn ngữ chung, xóa nhòa khoảng cách, biên giới để kết nối con người, nuôi dưỡng sự thấu hiểu và tình cảm giữa hai dân tộc.
Những "sợi tơ" nối dài tình hữu nghị
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân Ngô Phương Ly dự chương trình giao lưu thời trang “Những sợi tơ gắn kết”. Những bộ trang phục của các nhà thiết kế hai nước đưa người xem đến với cuộc gặp gỡ giữa lụa Việt Nam, lụa Kyoto và những kỹ thuật thủ công được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bộ sưu tập “Ikigai” của nhà thiết kế Việt Nam sử dụng lụa tơ tằm dệt thủ công, kết hợp phom dáng hiện đại với dấu ấn trang phục Việt qua các thời kỳ. Các thiết kế Nhật Bản mang đến vẻ đẹp trang nhã, cấu trúc chặt chẽ và sự tinh tế trong kỹ thuật dệt. Từ chất liệu chung là tơ lụa, mỗi bên kể câu chuyện riêng về di sản, thẩm mỹ và sự sáng tạo.
Trên sàn diễn, sự mềm mại của lụa Việt và vẻ chỉn chu của lụa Nhật bổ trợ cho nhau, để lại những ấn tượng tốt đẹp trong lòng người xem, đồng thời gợi mở những suy nghĩ về tiềm năng hợp tác không chỉ văn hóa mà cả công nghiệp văn hóa giữa Việt Nam và Nhật Bản trong tương lai; đặc biệt là mở ra tiềm năng liên kết sản xuất, trao đổi nghệ nhân, góp phần phát triển ngành thủ công mỹ nghệ và thời trang bền vững của hai nước.
Cuộc giao lưu có sự tham dự của nhiều khách mời Nhật Bản, trong đó có bà Mori Yoko, Phu nhân Chủ tịch Hạ viện; bà Abe Akie, Phu nhân cố Thủ tướng Abe Shinzo; bà Santo Akiko, nguyên Chủ tịch Thượng viện. Không gian gặp gỡ ấy gợi mở khả năng trao đổi nghệ nhân, hợp tác sản xuất và phát triển thời trang bền vững, đưa những giá trị thủ công truyền thống vào đời sống đương đại.
Đưa bản sắc Việt vào những cuộc gặp gỡ
Báo chí Nhật Bản đặc biệt ấn tượng với dụng ý đưa bản sắc Việt vươn ra thế giới, được thể hiện chính trong cách Phu nhân Ngô Phương Ly lựa chọn trang phục cho các hoạt động đối ngoại. Lụa tơ tằm cùng các chất liệu tự nhiên, kỹ thuật dệt và thêu truyền thống Việt Nam thường xuyên được giới thiệu qua những thiết kế bà sử dụng hoặc lựa chọn làm quà tặng. Bà cũng thường sử dụng áo dài mang phom dáng thập niên 1930, chú ý sự hài hòa giữa màu sắc, họa tiết, chất liệu và hoàn cảnh xuất hiện. Mỗi trang phục không chỉ là kể một câu chuyện nghệ thuật, mà còn truyền tải được câu chuyện văn hóa phù hợp.
Chương trình “Những sợi tơ gắn kết” tiếp nối sự quan tâm của Phu nhân đối với nghề thủ công và khả năng biểu đạt của trang phục. Một tà áo có thể mở đầu câu chuyện về làng nghề, bàn tay nghệ nhân và những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ; cuộc gặp gỡ giữa lụa Việt và lụa Nhật cũng tạo cơ hội để hai bên nhận ra sự đồng điệu trong cách trân trọng di sản.
Văn hóa có sức mạnh vượt qua biên giới
Ngày 9/11, hãng thông tấn Kyodo đưa tin về lễ khai mạc triển lãm điêu khắc Việt Nam - Nhật Bản tại trụ sở chính quyền tỉnh Kanagawa, nhấn mạnh ngay trong tiêu đề sự tham dự của Phu nhân lãnh đạo cao nhất Việt Nam.
Kyodo dẫn lời Thống đốc Kuroiwa Yuji: “Văn hóa có sức mạnh vượt qua biên giới, kết nối con người với con người”. Ông bày tỏ kỳ vọng triển lãm giúp tăng cường sự thấu hiểu và thúc đẩy giao lưu giữa hai nước.
Người dân hai nước đã có sự giao lưu, gặp gỡ từ 400 năm trước và giao lưu nhân dân là một trong các nền tảng tạo nên tình hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản.
Bà Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
Hãng thông tấn Jiji Press cũng dành bản tin riêng cho triển lãm “Đối thoại”, được phía Nhật gọi là “Katarai”. Hãng tin ghi nhận Phu nhân Ngô Phương Ly cùng Thống đốc Kuroiwa và các đại biểu cắt băng khai mạc, thưởng lãm tác phẩm; đồng thời cho biết, triển lãm được khởi xướng từ ý tưởng của Đệ nhất phu nhân, giới thiệu 31 tác phẩm của 18 nhà điêu khắc, gồm 13 nghệ sĩ Việt Nam và 5 nghệ sĩ Nhật Bản. Khi đặt cạnh nhau, những sáng tạo có xuất phát điểm khác nhau vừa thể hiện bản sắc riêng, vừa mở ra những điểm đồng điệu.
Chia sẻ tại triển lãm, Phu nhân bày tỏ ấn tượng trước việc một công trình giàu giá trị lịch sử như trụ sở chính quyền tỉnh được lựa chọn làm nơi gặp gỡ của các tác phẩm. Bà mong muốn có thêm những triển lãm để công chúng Nhật Bản hiểu nghệ thuật điêu khắc Việt Nam và công chúng Việt Nam tiếp cận nhiều hơn với sáng tạo của nghệ sĩ Nhật.
Là một Đệ nhất phu nhân, bà Ngô Phương Ly luôn tích cực thúc đẩy “ngoại giao nhân dân”, kết nối các quốc gia và con người thông qua văn hóa.
Nghị sĩ tỉnh Kanagawa Sato Tomokazu
Trên chuyên trang chính trị của Town News, nghị sĩ tỉnh Kanagawa Sato Tomokazu, người tham dự lễ khai mạc, nhận xét: là một Đệ nhất phu nhân, bà Ngô Phương Ly luôn tích cực thúc đẩy “ngoại giao nhân dân”, kết nối các quốc gia và con người thông qua văn hóa. Sự gắn bó đặc biệt của bà với nghệ thuật có nền tảng từ gia đình và quá trình học tập. Là con gái họa sĩ, đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân, bà từng học Khoa Thiết kế Mỹ thuật tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Trong các hoạt động đối ngoại, bà dành sự quan tâm cho nghệ thuật, đặc biệt là hội họa. Những hoạt động ấy còn được mở rộng qua các sáng kiến giao lưu văn hóa. Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội được triển khai từ ý tưởng của Phu nhân, hướng tới tạo không gian gặp gỡ giữa các nền văn hóa.
“Sự sống” qua nét thư pháp
Một khoảnh khắc được Đài truyền hình Kanagawa (tvk) ghi lại là hoạt động giao lưu thư pháp giữa Phu nhân Ngô Phương Ly và Thống đốc Kuroiwa Yuji.
Theo bản tin tvk, khi Phu nhân hoàn thành dòng chữ “いのち” - “sự sống” trong lần đầu trải nghiệm thư pháp Nhật Bản, những người tham dự đã dành cho tác phẩm những tràng pháo tay. Thống đốc Kanagawa bày tỏ ấn tượng với phong thái và nét thư pháp của Phu nhân khi viết. Bên cạnh những cuộc trò chuyện và thưởng lãm nghệ thuật, việc trực tiếp cầm bút trải nghiệm một nét văn hóa Nhật Bản tạo thêm sự thân tình giữa chủ và khách.
“Sự sống” cũng gợi một liên tưởng đẹp trong không gian triển lãm: những tác phẩm được tạo nên từ vật liệu khác nhau cùng gặp nhau ở sự quan tâm tới con người và thế giới quanh mình. Nét thư pháp, qua bàn tay một vị khách Việt Nam, trở thành sự đón nhận trân trọng đối với văn hóa nước bạn.
Từ những sợi tơ trên sàn diễn Tokyo đến hình khối điêu khắc và nét thư pháp “sự sống” tại Kanagawa, nghệ thuật cất lên ngôn ngữ của sự thấu hiểu, để những khác biệt trở thành lời mời khám phá và sẻ chia. Trong mạch giao lưu ấy, các hoạt động của Phu nhân Ngô Phương Ly gửi gắm mong muốn đưa con người đến gần nhau bằng sự đồng cảm với cái đẹp. Khi một tác phẩm chạm tới trái tim người thưởng thức, cũng là lúc nhịp cầu giữa hai dân tộc được bồi đắp bằng sự đồng cảm, trân trọng.
