Trường Đại học Ngoại thương công bố thành lập Lab Công nghệ

Sự kiện đánh dấu một bước phát triển mới thực hiện định hướng thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu liên ngành giữa kinh tế, kinh doanh và công nghệ của Trường Đại học Ngoại Thương.

FTU Tech Lab: Kết nối công nghệ với những bài toán kinh tế, kinh doanh và pháp luật

FTU Tech Lab được định hướng trở thành một không gian nghiên cứu liên ngành, kết nối công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu, với các lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu thế mạnh của Trường Đại học Ngoại Thương.

Trong giai đoạn đầu, FTU Tech Lab tập trung vào ba hướng nghiên cứu chính: AI cho kinh tế và dự báo; AI trong phân tích tài chính doanh nghiệp; LegalAI - ứng dụng AI trong xử lý, phân tích văn bản và giải quyết các bài toán pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật thương mại quốc tế.

Không chỉ hướng tới các kết quả nghiên cứu học thuật, FTU Tech Lab xác định tính ứng dụng là một định hướng xuyên suốt. Các dự án nghiên cứu được kỳ vọng có khả năng chuyển hóa thành sản phẩm, giải pháp phục vụ doanh nghiệp, cơ quan quản lý và xã hội.

Phát biểu tại Lễ công bố và giao nhiệm vụ cho FTU Tech Lab, PGS, TS Nguyễn Minh Hằng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương nhấn mạnh, việc phát triển công nghệ tại FTU không được nhìn nhận như một hướng đi kỹ thuật đơn thuần mà là cách tiếp cận liên ngành, lấy công nghệ làm công cụ giải quyết các bài toán thực tiễn của kinh tế, kinh doanh, quản trị và xã hội.

“FTU Tech Lab không chỉ là một phòng thí nghiệm công nghệ. Chúng tôi kỳ vọng Lab sẽ phát triển thành một trung tâm nghiên cứu xuất sắc, đồng thời là điểm kết nối và điều phối hệ sinh thái, nơi nguồn lực của FTU được kết nối với cộng đồng doanh nghiệp, mạng lưới chuyên gia trong nước và quốc tế để cùng đồng sáng tạo các giải pháp công nghệ có giá trị ứng dụng cao”, PGS, TS Nguyễn Minh Hằng chia sẻ.

Theo Phó Hiệu trưởng, FTU Tech Lab được giao ba định hướng lớn trong giai đoạn tới: Thứ nhất, thu hút và phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, nhà nghiên cứu trẻ trong các lĩnh vực công nghệ, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Thứ hai, kết nối thực chất với doanh nghiệp để đưa các bài toán thực tiễn, dữ liệu, chuyên gia và nguồn lực triển khai vào hoạt động nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Thứ ba, mở rộng hợp tác với các tổ chức, hiệp hội, các nhóm nghiên cứu và các phòng thí nghiệm mạnh tại Việt Nam cũng như trên thế giới.

Nhà trường kỳ vọng FTU Tech Lab từng bước trở thành một “ecosystem hub” - hạt nhân kết nối và kích hoạt hệ sinh thái công nghệ, đổi mới sáng tạo của Trường Đại học Ngoại Thương; tạo ra nhiều công trình nghiên cứu có giá trị, nhiều sản phẩm và giải pháp mới có tính ứng dụng cao, đồng thời góp phần đào tạo những thế hệ nhân lực có khả năng hiểu, làm chủ và ứng dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

Sự ra đời của FTU Tech Lab là điểm khởi đầu cho một hành trình mới. Hành trình đó cần sự đồng hành của các nhà khoa học, các chuyên gia, các doanh nghiệp, các đối tác và đặc biệt là tinh thần chủ động, sáng tạo của đội ngũ giảng viên, người học Trường Đại học Ngoại Thương.

Về phía Nhà trường, FTU cam kết tiếp tục đầu tư về CSVC, nguồn lực cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó FTU Tech Lab là một trọng tâm; đồng thời phát huy thế mạnh hợp tác quốc tế và hợp tác doanh nghiệp để mở rộng kết nối, huy động nguồn lực và thúc đẩy Lab phát triển thực chất.

Mục tiêu trở thành lab có ý nghĩa nhất

Nhận nhiệm vụ Chủ tịch Hội đồng Khoa học FTU Tech Lab, PGS, TS Bùi Thu Lâm cho biết, Lab được xây dựng trên lợi thế liên ngành đặc thù của Trường Đại học Ngoại Thương, nơi trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu được đặt tại giao điểm với các bài toán cụ thể về kinh tế, thương mại, tài chính và pháp luật.

Theo PGS, TS Bùi Thu Lâm, triết lý nghiên cứu của FTU Tech Lab được thể hiện qua hai nguyên tắc “Embedded” và “Explainable”: AI cần được tích hợp vào các bài toán thực tế thay vì phát triển công nghệ tách rời bối cảnh ứng dụng, đồng thời kết quả của các mô hình cần có khả năng giải thích, đặc biệt khi được sử dụng làm cơ sở cho hoạch định chính sách hoặc ra quyết định quản trị.

Trong giai đoạn đầu, FTU Tech Lab tập trung vào ba trụ cột ứng dụng chính, triển khai theo thứ tự ưu tiên rõ ràng.

Nhóm thứ nhất nghiên cứu AI cho kinh tế và dự báo thương mại - từ nowcasting kinh tế bằng dữ liệu vệ tinh, đến phân tích tác động của các hiệp định FTA như CPTPP, RCEP, EVFTA đến xuất khẩu và chuỗi cung ứng Việt Nam. Đây là hướng nghiên cứu mà FTU có lợi thế dữ liệu và hiểu biết bối cảnh mà hiếm AI lab thuần kỹ thuật nào có thể cạnh tranh.

Nhóm thứ hai nghiên cứu AI trong phân tích tài chính doanh nghiệp - chấm điểm tín dụng thế hệ mới cho doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng dữ liệu thay thế, phát hiện gian lận báo cáo tài chính và dự báo kiệt quệ tài chính. Đây cũng là lĩnh vực mà chúng tôi đang có sự hợp tác với MB Bank - một đối tác không chỉ cung cấp góc nhìn thực tiễn mà còn cử đại diện tham gia Hội đồng Khoa học của Lab.

Nhóm thứ ba là LegalAI - ứng dụng xử lý ngôn ngữ tự nhiên và trí tuệ nhân tạo trong pháp luật thương mại quốc tế, rà soát hợp đồng, phân tích cam kết FTA và xây dựng benchmark đánh giá các mô hình AI trong lĩnh vực pháp lý tiếng Việt. Trụ cột này dựa vào lợi thế mà không AI lab thuần kỹ thuật nào có thể tự xây trong ngắn hạn: sự am hiểu sâu về luật thương mại quốc tế của Khoa Luật FTU.

Theo Chủ tịch Hội đồng Khoa học FTU Tech Lab, Hội đồng Khoa học FTU Tech Lab dự kiến có sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện các trường đại học và doanh nghiệp.

Trong đó, GS.TS Nguyễn Lê Minh từ Viện JAIST, Nhật Bản - người trực tiếp dẫn dắt nhóm nghiên cứu LegalAI và là cầu nối quan trọng với cộng đồng AI quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực xử lý ngôn ngữ tự nhiên và pháp lý số.

GS Ashwon Ittoo từ Đại học Liège, Bỉ - chuyên gia mà chúng tôi sẽ sớm giới thiệu đầy đủ - người mang đến kinh nghiệm nghiên cứu quốc tế đa chiều và kết nối châu Âu cho Lab.

PGS.TS Phạm Minh Tân từ Université Bretagne Sud, Pháp - Đồng trưởng nhóm Nghiên cứu về AI Kinh tế và Dự báo, người đã có nhiều năm nghiên cứu tại giao điểm của AI và kinh tế lượng không gian.

GS Trần Thế Truyền từ Đại học Deakin, Úc - thành viên Hội đồng Khoa học mang đến góc nhìn và kinh nghiệm nghiên cứu từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Về Hội đồng Khoa học, theo PGS, TS Bùi Thu Lâm, ngay trong những tuần tới sẽ kickoff các hoạt động của Hội đồng Khoa học TECHLAB với sự tham gia của các giáo sư, phó giáo sư trong nước và quốc tế - bao gồm đại diện từ VNU, CMCU, JAIST, Deakin University và Liège University, cùng đại diện từ FPT và MB Bank. Hội đồng đóng vai trò tư vấn chiến lược độc lập: thẩm định chất lượng nghiên cứu, định hướng học thuật, giám sát đạo đức nghiên cứu và hỗ trợ kết nối quốc tế, góp phần duy trì chuẩn mực và liêm chính khoa học trong quá trình phát triển của Lab.

“Chúng tôi không đặt mục tiêu trở thành lab lớn nhất. Chúng tôi đặt mục tiêu trở thành lab có ý nghĩa nhất”, PGS, TS Bùi Thu Lâm nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Hội đồng Khoa học FTU Tech Lab, giá trị của Lab sẽ được thể hiện qua chất lượng các công trình khoa học, những sản phẩm mà doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thể thực sự sử dụng và khả năng đào tạo các thế hệ nhà nghiên cứu tiếp nối. FTU Tech Lab đặt kỳ vọng đến năm 2030 trở thành một trong những địa chỉ được nhắc đến trong nghiên cứu và ứng dụng AI vào kinh tế, thương mại và pháp luật tại Việt Nam.

Kết nối hệ sinh thái nghiên cứu và ứng dụng AI

Phát triển mạng lưới đối tác được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để FTU Tech Lab gắn hoạt động nghiên cứu với các bài toán thực tiễn, nguồn dữ liệu, chuyên gia và năng lực triển khai.

Lab hướng tới kết nối nguồn lực của Trường Đại học Ngoại Thương với FISU Việt Nam, các tập đoàn công nghệ, tổ chức tài chính, mạng lưới nhà khoa học và chuyên gia trong nước, quốc tế. Sự tham gia của các đối tác không chỉ hỗ trợ về công nghệ và nguồn lực mà còn giúp đưa các bài toán thực tế của doanh nghiệp vào quá trình nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao.

Trong khuôn khổ sự kiện, Trường Đại học Ngoại Thương ký kết các thỏa thuận hợp tác với FISU Việt Nam và Tập đoàn Công nghệ CMC, hướng tới tăng cường hợp tác nghiên cứu, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, kết nối chuyên gia và thúc đẩy ứng dụng AI trong các lĩnh vực kinh tế, kinh doanh.