Trung Quốc sẽ tiếp tục là một trong những biến số quan trọng của chính trị toàn cầu
Giới quan sát cho rằng Bắc Kinh đang tận dụng bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc để khẳng định vai trò trong các tính toán địa chính trị quốc tế.
Trong vòng một tuần, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì hai cuộc tiếp xúc cấp cao quan trọng với hai nhà lãnh đạo Mỹ và Nga. Theo phân tích của The Conversation, đây được xem là một trong những thời điểm ngoại giao sôi động nhất của Bắc Kinh trong nhiều năm trở lại đây, diễn ra trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với xung đột kéo dài tại Ukraine, căng thẳng ở Trung Đông và cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu sắc giữa Mỹ và Trung Quốc.
Hai chuyến thăm quan trọng
Chuyến công du cấp nhà nước của Tổng thống Donald Trump đánh dấu lần đầu ông trở lại Bắc Kinh kể từ năm 2017. Chuyến đi diễn ra khi quan hệ Mỹ - Trung vẫn tồn tại nhiều bất đồng, từ thương mại, công nghệ cho tới các vấn đề an ninh khu vực như Đài Loan (Trung Quốc).
Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện chuyến thăm chính thức Trung Quốc lần thứ 25 kể từ khi lên nắm quyền. Moscow coi Bắc Kinh là đối tác chiến lược quan trọng trong bối cảnh Nga tiếp tục chịu sức ép từ phương Tây liên quan tới cuộc xung đột tại Ukraine.
Dù phía Nga khẳng định việc hai chuyến thăm diễn ra liên tiếp chỉ là “trùng hợp về lịch trình”, nhưng nhiều nhà phân tích nhận định sự kiện này phản ánh những thay đổi đáng chú ý trong tương quan quyền lực quốc tế.
Trung Quốc phát đi tín hiệu tự tin trước Mỹ
Theo giới quan sát, Bắc Kinh đã tận dụng chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump để khẳng định rằng Trung Quốc ngày càng tự tin hơn trong quan hệ với Mỹ.
Điều này thể hiện qua cách thức tổ chức tiếp đón cũng như bầu không khí của các cuộc hội đàm. Sau cuộc gặp, hai bên không công bố thỏa thuận lớn nào, cũng không có tuyên bố chung hay họp báo chung. Những vấn đề gai góc như xung đột Iran, an ninh, công nghệ… vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể.
Đáng chú ý, trong cuộc trao đổi với Tổng thống Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc tới khái niệm “Bẫy Thucydides” - học thuyết cho rằng, cạnh tranh giữa một cường quốc đang lên và một cường quốc thống trị dễ dẫn tới xung đột.
Theo đó, ông Tập Cận Bình đặt vấn đề liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua “Bẫy Thucydides” để xây dựng mô hình quan hệ mới giữa các cường quốc hay không. Theo các chuyên gia, đây được xem là lời nhấn mạnh rằng Bắc Kinh mong muốn Washington điều chỉnh cách tiếp cận đối với sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc Trung Quốc đề cập tới khái niệm này cho thấy Bắc Kinh muốn phát đi thông điệp về sự tự chủ chiến lược và khả năng định hình cuộc chơi theo điều kiện của mình.
Quan hệ Trung - Nga tiếp tục được củng cố
Song song với việc duy trì đối thoại với Mỹ, Trung Quốc cũng tiếp tục củng cố quan hệ với Nga. Trong chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin, Bắc Kinh và Moscow đã ký kết khoảng 20 thỏa thuận liên quan tới thương mại, công nghệ và hợp tác năng lượng.
Giới phân tích cho rằng quan hệ Trung - Nga hiện mang tính thực dụng và có chiều sâu chiến lược lớn hơn so với trước đây. Với Nga, Trung Quốc là đối tác kinh tế quan trọng trong bối cảnh bị phương Tây trừng phạt. Ngược lại, Bắc Kinh xem Moscow là đối tác giúp tạo thế cân bằng trong cạnh tranh với Washington.
Một chi tiết được chú ý được The Conversation đề cập là cuộc trò chuyện giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình tại khu phức hợp Trung Nam Hải. Khi Tổng thống Mỹ hỏi liệu các lãnh đạo nước ngoài khác có thường được mời tới đây hay không, ông Tập Cận Bình cho biết điều này “rất hiếm”, nhưng nhấn mạnh rằng “ông Vladimir Putin đã từng tới”.
Theo giới quan sát, phát biểu này của ông Tập Cận Bình vừa thể hiện mức độ gần gũi giữa lãnh đạo Trung Quốc và Nga, vừa là tín hiệu cho thấy Moscow vẫn giữ vị trí đặc biệt trong tính toán chiến lược của Bắc Kinh.
Tuy nhiên, Trung Quốc cũng chưa đáp ứng hoàn toàn các đề nghị từ phía Nga. Một trong những nội dung được Moscow kỳ vọng là thúc đẩy dự án đường ống khí đốt “Power of Siberia-2”, nhằm tăng xuất khẩu khí đốt Nga sang Trung Quốc trong bối cảnh thị trường châu Âu suy giảm. Dù hai bên cho biết đã đạt “nhận thức chung” về dự án, nhưng chưa có thỏa thuận cuối cùng nào được ký kết.
Tâm điểm ngoại giao cường quốc
Trong nhiều thập kỷ sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ được xem là nước giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc quyền lực toàn cầu, đặc biệt trong tam giác quan hệ giữa Washington, Moscow và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định cục diện hiện nay đang có sự thay đổi đáng kể. Việc cả lãnh đạo Mỹ và Nga đều tới Bắc Kinh trong cùng thời điểm cho thấy Trung Quốc ngày càng trở thành điểm đến quan trọng trong các tính toán chiến lược của các cường quốc.
Theo giới phân tích, Bắc Kinh hiện không theo đuổi mô hình “ngoại giao tam giác” kiểu truyền thống nhằm cân bằng giữa Mỹ và Nga. Thay vào đó, việc đồng thời duy trì đối thoại với Washington và củng cố quan hệ với Moscow phản ánh chiến lược linh hoạt của Trung Quốc nhằm mở rộng ảnh hưởng trong bối cảnh thế giới biến động.
Khi cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc tiếp tục gia tăng, vai trò và ảnh hưởng của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục là một trong những biến số quan trọng của chính trị toàn cầu những năm tới.
