Trung Quốc lập liên minh thúc đẩy AI trong nghiên cứu toán học

Các nhà toán học hàng đầu Trung Quốc vừa thành lập một liên minh nhằm đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu toán học.

Theo đó, Liên minh Phòng thí nghiệm Yau về Toán học và Trí tuệ nhân tạo được ra mắt tại Bắc Kinh ngày 11/10, dưới sự dẫn dắt của ông Shing-Tung Yau, nhà toán học đoạt Huy chương Fields, Giám đốc Trung tâm Khoa học Toán học Yau thuộc Đại học Thanh Hoa. Sáng kiến quy tụ 8 cơ sở nghiên cứu, hướng tới xây dựng mạng lưới hơn 1.000 nhà khoa học.

Chủ động tiếp cận công nghệ mới

Theo kế hoạch, liên minh sẽ phát triển các mô hình AI chuyên biệt cho toán học, ứng dụng công nghệ để đề xuất giả thuyết, hình thức hóa các chứng minh toán học và xây dựng những hệ thống có khả năng giải thích rõ hơn quá trình suy luận.

Chia sẻ tại lễ ra mắt, ông Yau cho biết, chỉ trong vòng 6-12 tháng qua, ông đã chứng kiến AI giải quyết được những vấn đề mà các nhà toán học từng gặp nhiều khó khăn. “Một năm trước, tôi không nghĩ AI lại mạnh mẽ đến vậy”, ông nói, đồng thời ví sự phát triển của AI trong toán học như “một cơn sóng thần”.

Theo ông, các nhà toán học Trung Quốc cần chủ động tổ chức lực lượng, hợp tác và tiếp cận công nghệ mới thay vì né tránh. Ông cho rằng khoảng cách giữa Trung Quốc và Mỹ đặc biệt rõ rệt trong nghiên cứu khoa học tiên phong, nhất là việc phát triển các hệ thống AI có khả năng tạo ra tiến bộ trong toán học và vật lý.

Ông Yau đánh giá các mô hình AI Trung Quốc đã thể hiện tốt trong nhiều nhiệm vụ phục vụ người dùng thông thường, nhưng vẫn còn cách biệt đáng kể so với những hệ thống hàng đầu của Mỹ khi thực hiện các nghiên cứu khoa học chuyên sâu. Theo ông, các công ty AI lớn của Mỹ đã huy động hàng nghìn học giả cùng nguồn đầu tư công nghiệp đáng kể để giải quyết những vấn đề khoa học khó. Các nhà toán học vừa tham gia cải thiện hệ thống AI, vừa sử dụng công nghệ này để khám phá những câu hỏi nghiên cứu mới.

Trong khi đó, ông cho rằng những nỗ lực tương tự tại Trung Quốc vẫn còn phân tán, chưa hình thành được sự phối hợp đủ chặt chẽ giữa các nhà khoa học và đơn vị phát triển công nghệ.

Tranh luận về vai trò của AI trong toán học

Việc thành lập liên minh ở Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh giới toán học quốc tế đang tranh luận về khả năng của AI trong giải quyết các bài toán phức tạp, cũng như cách kiểm chứng những kết quả do công nghệ này tạo ra.

Tuần trước, OpenAI công bố 722 bản thảo toán học, được chia thành 372 nhóm kết quả, đồng thời cho biết đã đạt tiến bộ trong việc xử lý hàng trăm bài toán còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, ngay ngày hôm sau, công ty rút lại 3 bản thảo sau khi phát hiện một sai sót làm mất hiệu lực của một lập luận và ảnh hưởng đến hai công trình liên quan; đồng thời sửa đổi 14 bản thảo khác.

Một số nhà toán học đặt câu hỏi về tốc độ và quy mô công bố, nhấn mạnh rằng kết quả nghiên cứu cần được kiểm chứng kỹ lưỡng, trình bày rõ ràng và ghi nhận đầy đủ các công trình có trước.

Tại Trung Quốc, nhà toán học đoạt Huy chương Fields Terence Tao cũng từng kêu gọi làm chậm việc ứng dụng AI do lo ngại những tác động tiêu cực của công nghệ, qua đó làm dấy lên tranh luận với những người ủng hộ việc sử dụng AI trong nghiên cứu.

Phản hồi về quan điểm này, ông Yau cho rằng bất đồng không nên trở thành rào cản đối với việc hợp tác giữa các nhà toán học và AI. Theo ông, điều quan trọng là tăng cường phối hợp giữa các chuyên gia toán học hàng đầu với đội ngũ phát triển công nghệ để khai thác tiềm năng của AI, đồng thời bảo đảm các kết quả nghiên cứu được đánh giá một cách nghiêm túc.

Theo các chuyên gia, việc thành lập liên minh mở ra hướng hợp tác mới giữa các nhà toán học và chuyên gia công nghệ tại Trung Quốc, nhằm khai thác tiềm năng của AI trong nghiên cứu khoa học cơ bản. Tuy nhiên, bên cạnh việc phát triển các mô hình chuyên biệt, sáng kiến cũng đặt ra yêu cầu về kiểm chứng kết quả, nâng cao độ tin cậy và tăng cường phối hợp liên ngành, qua đó từng bước đưa AI trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho các nhà khoa học trong việc giải quyết những bài toán phức tạp.