Triển khai chương trình sức khỏe học đường: Cần cơ chế phối hợp liên ngành, rõ vai trò và trách nhiệm

Bảo đảm điều kiện để người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần

Phát biểu tại Hội thảo, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD-ĐT) Hoàng Đức Minh dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học”; đồng thời nhắc đến hai nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong đó, triển khai thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW, các quy định của Luật Phòng bệnh và Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, Bộ GD-ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035.

Trên cơ sở Chương trình được phê duyệt, Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, cơ quan liên quan, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch triển khai Chương trình theo tinh thần 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”.

Triển khai nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình Sức khoẻ học đường của ngành Giáo dục giai đoạn 2026-2035 kèm theo Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT.

Mục tiêu chung của Chương trình là nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác y tế trường học và các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, bảo vệ, chăm sóc, quản lý sức khỏe trong các cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm điều kiện để người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần; góp phần thực hiện các mục tiêu, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Vụ trưởng Hoàng Đức Minh nhận định, giai đoạn 2019-2025, mặc dù các điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị triển khai hoạt động chăm sóc sức khỏe người học đã có những cải thiện đáng kể, tuy nhiên ở nhiều nơi, các điều kiện đảm bảo về nhân lực, cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học còn rất hạn chế, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Hệ thống chính sách về chăm sóc sức khỏe người học, dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện đầy đủ nên việc tổ chức, quản lý sức khỏe người học, chăm sóc dinh dưỡng học đường, giám sát bữa ăn học đường vẫn còn nhiều hạn chế.

Công tác chỉ đạo, điều hành, phối hợp liên ngành ở một số nơi chưa đồng bộ, quyết liệt. Công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong thực hiện chế độ ăn khoa học, hợp lý, đảm bảo dinh dưỡng cho người học ở một số cơ sở giáo dục chưa thật sự hiệu quả. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn hạn chế…

Về giải pháp, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện chính sách; trong đó, hướng tới một số vấn đề như: hướng dẫn sửa đổi các quy định về danh mục thiết bị, các kỹ thuật thiết yếu trong công tác y tế trường học, qua đó hỗ trợ các đơn vị ở cơ sở xây dựng, hoàn thiện các tiêu chuẩn về trường học, cơ sở vật chất và trang thiết bị; các quy định về vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc; các quy định về dinh dưỡng, tổ chức bữa ăn;…

Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tăng cường về truyền thông, giáo dục chăm sóc sức khỏe và xây dựng nhân rộng mô hình; tăng cường và tích cực phối hợp, huy động các nguồn lực xã hội,…

Vai trò của ngành giáo dục và y tế cần mang tính bổ trợ lẫn nhau

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Jenelle Babb, Cố vấn khu vực về Giáo dục Sức khỏe và Phát triển toàn diện, Văn phòng khu vực UNESCO tại Bangkok, nhấn mạnh mô hình Trường học nâng cao sức khỏe là một sáng kiến trọng tâm nhằm thúc đẩy triển khai các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường. Từ kinh nghiệm của 5 quốc gia tiên phong tham gia quá trình xây dựng các tiêu chuẩn toàn cầu về sức khỏe học đường, bà Jenelle Babb chỉ ra một số bài học quan trọng.

Theo đó, sức khỏe học đường phải được coi là một ưu tiên của giáo dục, không phải nhiệm vụ nằm ngoài ngành giáo dục. Vì vậy, nội dung này cần được thể hiện rõ trong các kế hoạch, quy trình và hệ thống giám sát của ngành.

Đồng thời, vai trò của ngành giáo dục và y tế cần mang tính bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, ngành giáo dục chủ trì việc lồng ghép các nội dung sức khỏe vào trường học và hệ thống giáo dục; ngành y tế hỗ trợ về tiêu chuẩn kỹ thuật, dịch vụ và chuyển tuyến chuyên môn. Bên cạnh đó, kế thừa và phát triển từ những nền tảng sẵn có, củng cố các chương trình và những cải cách đang được triển khai, thay vì tạo ra một sáng kiến hoàn toàn mới.

Đối với Việt Nam, bà Jenelle Babb cho rằng một số bước quan trọng đã được khởi động. Tuy nhiên, cần tiếp tục tập trung vào một số vấn đề. Thứ nhất, thành lập hoặc củng cố cơ chế phối hợp liên ngành với vai trò, trách nhiệm giải trình rõ ràng. Thứ hai, xem xét và cụ thể hóa bộ tiêu chuẩn toàn cầu về Trường học nâng cao sức khỏe cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Thứ ba, đầu tư nâng cao năng lực ở tất cả các cấp, từ cán bộ lập kế hoạch giáo dục, cán bộ ngành Giáo dục cấp tỉnh, thành phố đến giáo viên trực tiếp tại nhà trường. Thứ tư, xây dựng kế hoạch tài chính và cơ chế giám sát chương trình ngay từ đầu, trong đó có việc sử dụng bộ chỉ số Trường học nâng cao sức khỏe.

Một điểm quan trọng cần được lưu ý, theo bà Jenelle Babb là trường học không phải nền tảng để triển khai các can thiệp y tế đơn lẻ, cũng không phải “cánh tay nối dài” của ngành y tế nhằm cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh. Các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường cần được thiết kế để bổ trợ cho hoạt động dạy và học, không cạnh tranh hay lấn át nhiệm vụ giáo dục. Đây cũng là lý do các quan hệ đối tác đa bên, liên ngành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Bà Jenelle Babb nhấn mạnh, hệ thống giáo dục không thể tự mình thực hiện thành công việc này. Bà cho rằng, cần xây dựng những cơ chế đối tác mạnh mẽ, hòa nhập, đa dạng, có sự tham gia tích cực và được xây dựng trên nền tảng tin cậy lẫn nhau.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Vinh Thanh nhìn nhận, để Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026 - 2035 đạt hiệu quả cao và phát triển bền vững, bên cạnh sự nỗ lực của các địa phương, rất cần sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương cùng sự đồng hành của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cơ quan báo chí trong việc huy động các nguồn lực hỗ trợ.

Trên tinh thần đó, tỉnh Bắc Ninh đề xuất 3 nhiệm vụ ưu tiên cần tập trung huy động nguồn lực trong thời gian tới: huy động nguồn lực để tăng cường truyền thông và xây dựng, nhân rộng mô hình "Trường học an toàn, nâng cao sức khỏe, y tế trường học thân thiện"; huy động nguồn lực để từng bước xây dựng chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh; huy động nguồn lực hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho học sinh.