Trẻ mầm non làm quen với tiếng Anh - Sáng kiến hiệu quả từ Sơn La
Từ chỗ chỉ là hoạt động tự chọn ở một vài trường trung tâm, đến nay, “làm quen với tiếng Anh” đã được triển khai tại hàng trăm cơ sở giáo dục mầm non toàn tỉnh Sơn La. Kết quả này là nhờ nỗ lực của đội ngũ giáo viên và giải pháp quản lý đồng bộ, phù hợp điều kiện miền núi, giúp trẻ em vùng cao sớm tiếp cận ngôn ngữ hội nhập.
Gần 40% trẻ mầm non được làm quen với tiếng Anh
Đầu giờ sáng, tại Trường Mầm non Tô Hiệu, phường Tô Hiệu, lớp học ríu rít những câu chào hỏi bằng tiếng Anh: Hello teacher! How are you today?… Cô giáo Lường Thị Hồng Vân tươi cười, vừa hát vừa dẫn các em vào trò chơi “Bingo”. Ở góc lớp, những tấm flashcard (thẻ ghi nhớ 2 mặt) rực rỡ sắc màu, tivi kết nối phần mềm học tiếng Anh phát ra giọng chuẩn của giáo viên bản ngữ… Giờ đây, ở các phường trung tâm và cả nhiều xã vùng sâu, vùng cao như Mường Lạn, Phù Yên, Bắc Yên…, trẻ em Sơn La đã được tiếp cận tiếng Anh một cách tự nhiên, vui vẻ như thế.
Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Sơn La, toàn tỉnh hiện có 227 trường mầm non với hơn 85 nghìn trẻ, trong đó tỷ lệ trẻ được làm quen với tiếng Anh tăng từ 9,3% năm học 2021 - 2022 lên gần 40% năm học 2025 - 2026. Con số này cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của ngành giáo dục cũng như phụ huynh.
Trước đây, việc tổ chức cho trẻ học tiếng Anh chủ yếu mang tính tự phát, mỗi trường làm một kiểu, thiếu tiêu chí đánh giá, thiếu giáo viên đạt chuẩn, cơ sở vật chất hạn chế, đặc biệt ở vùng khó khăn. Sự phân hóa giữa khu vực trung tâm và vùng sâu rất lớn, nơi có giáo viên, có điều kiện công nghệ thì dạy tốt, còn vùng xa hầu như chưa triển khai được.
Từ thực tiễn đó, nhóm cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo Sơn La đã đề xuất và triển khai sáng kiến “Giải pháp quản lý nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động làm quen với tiếng Anh trong các cơ sở giáo dục mầm non”. Sở đã ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn thống nhất, trong đó có Hướng dẫn số 03/HD-SGDĐT ngày 17/10/2024, quy định chi tiết về kế hoạch, thời lượng, phương pháp, cơ sở vật chất, và trách nhiệm của từng cấp quản lý. Các Phòng Giáo dục và Đào tạo (trước 1/7/2025) chịu trách nhiệm thẩm định và giám sát, Hiệu trưởng trường mầm non trực tiếp tổ chức, ký hợp đồng, giám sát chất lượng.
Bà Đinh Thu Hà, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Sơn La, đồng tác giả sáng kiến, cho biết: “Mục tiêu của chúng tôi là tạo khuôn khổ quản lý thống nhất, bảo đảm công bằng cho trẻ em ở mọi vùng miền có cơ hội tiếp cận tiếng Anh trong môi trường phù hợp, vui vẻ và hiệu quả”.
Chú trọng đào tạo giáo viên, ứng dụng công nghệ
Nếu trước đây, thiếu giáo viên tiếng Anh là rào cản lớn nhất, thì nay Sơn La đã có bước đi đột phá. Giáo viên mầm non có năng lực tiếng Anh được tham gia các khóa đào tạo đạt chuẩn B1, B2 theo khung năng lực 6 bậc Việt Nam. 18 giáo viên mầm non đã tham gia học và tốt nghiệp chứng chỉ Aptis ESOL quốc tế (tháng7/2025), cùng với 1.315 giáo viên được tập huấn trực tuyến về phần mềm tiếng Anh. Đến nay, 35% cụm chuyên môn toàn tỉnh đã có ít nhất 2 giáo viên mầm non nòng cốt đạt chuẩn B2, đủ khả năng chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn đồng nghiệp.
Cô Đoàn Bích Ngọc, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Tô Hiệu, chia sẻ, “trước kia, nhiều giáo viên ngại dạy tiếng Anh vì sợ phát âm sai. Nay được bồi dưỡng bài bản, được hỗ trợ phần mềm chuẩn quốc tế, chúng tôi tự tin hơn, trẻ cũng hứng thú hơn nhiều”.
Sơn La cũng mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào hoạt động làm quen với tiếng Anh. Các trường được hướng dẫn sử dụng phần mềm học tiếng Anh có giọng bản ngữ, trò chơi, truyện kể tương tác, giúp trẻ học qua nghe - nhìn - vận động. Nhờ đó, trẻ có thể phản ứng với các câu lệnh tiếng Anh đơn giản (TPR) đạt 48%, tăng đáng kể so với giai đoạn trước. Tỷ lệ trẻ hứng thú tham gia hoạt động đạt trên 54%. Hiện toàn tỉnh đã có 150 trường mầm non triển khai chương trình, trong đó nhiều trường vùng khó như Bắc Yên, Quỳnh Nhai, Sông Mã… đã tổ chức được lớp học tiếng Anh cho trẻ 3 - 5 tuổi.
Sở Giáo dục và Đào tạo Sơn La đã ban hành Bộ tiêu chí đánh giá quản lý hoạt động tiếng Anh mầm non, giúp các trường tự rà soát, nâng cao năng lực quản lý và kiểm soát chất lượng giảng dạy. Qua đó, nhiều cán bộ quản lý đã thay đổi nhận thức, coi tiếng Anh là một phần quan trọng của chương trình giáo dục toàn diện, được đánh giá song song với các lĩnh vực khác.
Đáng chú ý, phụ huynh trở thành người đồng hành trong quá trình học tiếng Anh của con. Các trường tổ chức game show “Hát tiếng Anh cùng con”, “Kể chuyện song ngữ”, hướng dẫn cha mẹ cách hỗ trợ trẻ học tại nhà qua ứng dụng điện thoại, Zalo nhóm lớp. Tỷ lệ phụ huynh tham gia hoạt động học cùng con tăng lên 65%, thời gian phụ huynh trò chuyện bằng tiếng Anh với con trung bình thêm 20 phút mỗi ngày. Chị Tếch Thị Trú, phụ huynh học sinh Trường mầm non Tô Hiệu, chia sẻ: “Tôi không biết nhiều tiếng Anh, nhưng nhờ cô giáo hướng dẫn, tôi có thể hát cùng con mấy bài đơn giản, chơi cùng con mỗi tối. Thấy cháu mạnh dạn nói tiếng Anh, tôi vui lắm”.
Nhờ các giải pháp quản lý đồng bộ, tỷ lệ trường mầm non tự chủ tổ chức hoạt động tiếng Anh tại Sơn La đã tăng lên 34,4%, số trẻ mẫu giáo được học tiếng Anh đạt trên 26.000 em, gấp gần 3 lần so với hai năm trước. Ở nhiều lớp học, tiếng Anh đã trở thành một phần của trò chơi, âm nhạc, giao tiếp hàng ngày; nhiều em nhỏ có thể tự tin chào hỏi, hát những bài hát đơn giản, biết gọi tên đồ vật xung quanh bằng tiếng Anh…
Có thể thấy, sáng kiến đã tạo cơ hội học tiếng Anh từ sớm cho trẻ em vùng cao, giúp đội ngũ giáo viên trưởng thành hơn, phụ huynh thêm gắn bó với nhà trường, và ngành giáo dục Sơn La khẳng định vị thế tiên phong trong đổi mới. Đây cũng là mô hình có thể góp phần thực hiện chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035.
