Trái phiếu doanh nghiệp phục hồi theo hướng chọn lọc

Dòng vốn ngày càng chọn lọc

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận lượng vốn huy động đáng kể trong tháng 8/2026, với phát hành riêng lẻ giữ vai trò chủ đạo. Cùng với quy mô phát hành tăng, mặt bằng lãi suất cho thấy sự phân hóa rõ giữa các nhóm ngành, phản ánh mức độ đánh giá rủi ro ngày càng khác biệt của thị trường.

Theo dữ liệu của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổng hợp từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), tính đến ngày 28/8/2026, thị trường ghi nhận 33 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong tháng 8, với tổng giá trị 32.029 tỷ đồng. Trong đó, 25 đợt phát hành riêng lẻ đạt 25.629 tỷ đồng, chiếm khoảng 80%; 8 đợt phát hành ra công chúng đạt 6.400 tỷ đồng.

Luỹ kế 8 tháng, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt 348.980 tỷ đồng. Phát hành riêng lẻ đạt 295.942 tỷ đồng, chiếm khoảng 84,8%; phát hành ra công chúng đạt 53.038 tỷ đồng.

Đáng chú ý, chênh lệch lãi suất giữa các nhóm ngành vẫn khá lớn. Bất động sản có mức lãi suất phát hành cao nhất, lên tới 13%/năm, trong khi mức cao nhất của nhóm chứng khoán là 10,5%/năm và ngân hàng khoảng 9,8%/năm. Khoảng cách này cho thấy chi phí huy động vốn đang phân hóa đáng kể giữa các nhóm tổ chức phát hành.

Trong khi chi phí vốn phản ánh sự phân hóa về mức độ rủi ro, chất lượng thanh toán lại ghi nhận những tín hiệu tích cực hơn. Theo Báo cáo Tổng quan thị trường trái phiếu doanh nghiệp tháng 8/2026 của CTCP Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating), tỷ lệ chậm trả hàng năm trong tháng 8 giảm còn 0,24%, từ mức 0,30% của tháng trước. Trong 12 tháng gần nhất, tỷ lệ này giảm từ 0,56% vào tháng 8/2025 xuống 0,24% vào tháng 8 năm nay.

Giá trị trái phiếu phát sinh chậm trả mới trong tháng 8 chỉ khoảng 300 tỷ đồng. Trong tổng dư nợ trái phiếu đang lưu hành, 90,2% ở trạng thái thanh toán bình thường; 6,7% chậm trả lãi và 3,1% chậm trả gốc nhưng chưa khắc phục.

Khả năng xử lý các khoản chậm trả cũ cũng cải thiện, rõ nhất ở nhóm bất động sản dân cư. Tỷ lệ thu hồi trái phiếu chậm trả của nhóm này tăng từ 29,2% năm 2024 lên 48,8% năm 2025 và 58,7% trong năm 2026. Tỷ lệ tương ứng ở nhóm năng lượng tăng từ 24% lên 41,8% và 42,8%; nhóm xây dựng từ 13,2% lên 16,6% và 18,8%.

Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings, dự báo trong những tháng cuối năm 2026, hoạt động phát hành trái phiếu sẽ tiếp tục phục hồi theo hướng chọn lọc. Hệ thống ngân hàng có thể tiếp tục giữ vai trò chủ đạo nhằm bổ sung vốn cấp 2 và kéo dài kỳ hạn nguồn vốn. Các doanh nghiệp bất động sản có pháp lý dự án rõ ràng, dòng tiền bán hàng tốt và tài sản bảo đảm minh bạch vẫn có khả năng tiếp cận nhà đầu tư và đa dạng hóa nguồn vốn.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao, dòng tiền yếu hoặc từng chậm trả sẽ phải chấp nhận chi phí vốn cao hơn và điều kiện phát hành chặt chẽ hơn. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến xếp hạng tín nhiệm của tổ chức phát hành và trái phiếu, nguồn tiền trả nợ, tài sản bảo đảm, điều khoản bảo vệ trái chủ và cơ chế kiểm soát dòng tiền.

Minh bạch để kiểm soát rủi ro

Theo TS. Ngô Xuân Thanh, Ban Phát triển thị trường và Dịch vụ tài chính, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, thị trường trái phiếu Việt Nam ngày càng chịu tác động rõ hơn từ diễn biến tài chính toàn cầu thông qua lãi suất, tỷ giá, dòng vốn đầu tư gián tiếp và tâm lý nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra với thị trường trái phiếu doanh nghiệp không còn chỉ là khôi phục quy mô phát hành, mà phải nâng cao chất lượng và sức chống chịu. Đây cũng là điều kiện để thị trường thực hiện tốt hơn vai trò cung ứng vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Theo ông Thanh, trước hết cần tiếp tục nâng yêu cầu về công bố thông tin, chuẩn hóa báo cáo tài chính; làm rõ dòng tiền trả nợ, mục đích sử dụng vốn và các giao dịch với bên liên quan. Cùng với đó, cần mở rộng xếp hạng tín nhiệm và tăng cường giám sát việc sử dụng vốn sau phát hành. Tài sản bảo đảm cũng cần được đánh giá trên khả năng thực thi, thay vì chỉ dựa vào sự tồn tại trên giấy tờ.

Song song với minh bạch thông tin và nâng chất lượng tài sản bảo đảm, ông Thanh cho rằng, cần xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông về trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng ngân hàng, tài sản bảo đảm, sở hữu chéo và nghĩa vụ nợ. Cơ sở dữ liệu liên thông không chỉ phục vụ công bố thông tin, mà còn tạo nền tảng để theo dõi mức độ tập trung rủi ro và nhận diện sớm nguy cơ lan truyền giữa thị trường trái phiếu, tín dụng ngân hàng và các khu vực khác của hệ thống tài chính.

Cũng theo ông Thanh, phát triển thị trường theo chiều sâu còn đòi hỏi hình thành lực lượng nhà đầu tư dài hạn trong nước. Một cơ cấu nhà đầu tư đa dạng, có năng lực phân tích và khả năng chấp nhận các mức độ rủi ro khác nhau sẽ tạo nền tảng cho thanh khoản, định giá và phát triển các sản phẩm trái phiếu.