Trách nhiệm quản lý thuộc về ai?

ĐBQH Nguyễn Danh (Gia Lai): Cần đơn giản các loại nhãn

Ở nước ta năng lượng tiêu thụ cho các toà nhà, công trình công cộng cao tầng chiếm trên 25% tổng số năng lượng tiêu dùng. Hàng năm diện tích xây dựng khá lớn khoảng 9 triệu m2 nhà, do đó để xây dựng các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thì việc tiết kiệm phải được tính từ khâu thiết kế, chọn vật liệu, lắp đặt thiết bị, hệ thống chiếu sáng... cho phù hợp. Vì vậy cần quy định đây là điều kiện cần cho việc cấp phép xây dựng các cơ sở này.

Liên quan đến Điều 39 về dãn nhãn năng lượng. Dán nhãn năng lượng cùng với tiêu chuẩn tiêu thụ năng lượng tối thiểu trong MEPS là hai công cụ phổ biến trong các chương trình tiết kiệm năng lượng mà nhiều nước trên thế giới và trong khu vực đã áp dụng. Do đó, lộ trình dán nhãn có sự thống nhất với cơ quan quản lý Nhà nước, nhà sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng là cần thiết để các bên liên quan cùng thực hiện. Vấn đề là cần đơn giản các loại nhãn: nhãn xác nhận, nhãn so sánh có thể thiết kế 2 trong 1 được không? Đồng thời có quy định xử lý đối với những sản phẩm vi phạm không dán nhãn, một số quốc gia đã thực hiện và thể hiện tính bắt buộc của pháp luật.

Về Điều 41 ưu đãi đối với hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để có cơ sở ưu đãi. Cần xây dựng tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng mục tiêu MEPS cho từng sản phẩm, nhằm khuyến khích các nhà kinh doanh cũng như trong nghiên cứu khoa học công nghệ không ngừng đáp ứng mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các dự án đầu tư của các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước. Những đối tượng này đều sử dụng ngân sách Nhà nước vào các hoạt động nên trong việc tiết kiệm cần phải gương mẫu, hưởng ứng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Do đó, đề nghị thực hiện chế độ kiểm toán năng lượng bắt buộc giống như đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

ĐBQH Trần Văn (Cà Mau):  Hướng tới phát triển năng lượng sạch

Tại kỳ họp này, dự kiến QH sẽ thông qua Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và cho ý kiến lần đầu đối với dự án Luật Thuế môi trường. Cả hai dự luật này có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước, bảo đảm chất lượng cuộc sống của người dân trước những tác động tiêu cực của môi trường do khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên và hủy hoại môi trường của hàng loạt doanh nghiệp do chạy theo lợi nhuận bất chính. Cả hai dự luật là bước tiến bộ vượt bậc của quốc gia trong sự nghiệp bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng có hiệu quả và tiết kiệm. Uy tín, hình ảnh Quốc gia trên trường Quốc tế được nâng lên rất nhiều.

Tuy nhiên, tôi đề nghị xem xét lại việc chưa quy định nội dung về phát triển và sử dụng năng lượng tái tạo thành một chương mới trong dự án luật này mà chỉ lồng ghép trong một số điều liên quan đến chính sách của Nhà nước về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Việc lồng ghép như vậy chưa thể hiện cam kết mạnh mẽ với việc giải phóng các tiềm năng, thế mạnh của đất nước trong phát triển năng lượng tái tạo.

Hiện nay, dựa trên tiềm năng thế mạnh về năng lượng tái tạo của đất nước, nhiều nhà đầu tư tư nhân đang tích cực tìm kiếm cơ hội phát triển năng lượng gió, năng lượng mặt trời. Đây là nhu cầu chính đáng và là xu hướng rất đáng trân trọng, đặc biệt khuyến khích các nhà đầu tư phát triển năng lượng tái tạo. Tôi đề nghị QH xem xét lại việc đưa chương này trở lại dự án luật, quy định rõ ràng minh bạch, trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển năng lượng tái tạo vì lợi ích chung của quốc gia. Việc đưa chương này trở lại dự án luật là cơ sở pháp lý để Chính phủ ban hành Nghị định về vấn đề này. Sau khi thực hiện trong thực tế sẽ góp phần tích cực cho việc tổng kết thực tiễn để khi có đủ điều kiện thì nâng lên thành Luật Về năng lượng tái tạo như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đối với Bộ Công thương; hướng tới thúc đẩy hơn nữa phát triển năng lượng sạch.

ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu): Nội dung cụ thể trong nguyên tắc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là gì?

Về đối tượng áp dụng tại Điều 2 quy định luật này áp dụng đối với tổ chức hộ gia đình, cá nhân sử dụng năng lượng tại Việt Nam. Nếu quy định như thế này chưa phù hợp với phạm vi điều chỉnh ở Điều 1 bởi quy định ở điều này không chỉ là vấn đề sử dụng năng lượng mà còn bao gồm các chính sách, biện pháp nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, hay nói cách khác đây là quản lý Nhà nước. Hơn nữa nội dung của luật này cũng đã đề cập ở Chương X và Chương XI. Chương X quy định về biện pháp thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Chính vì vậy tôi đề nghị Ban soạn thảo cần nghiên cứu thêm và bổ sung vào Điều 2 đối tượng áp dụng, đó là quản lý Nhà nước trong sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Về nguyên tắc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại Điều 4, tôi nhận thấy 3 nguyên tắc còn rất chung chung, khó hình dung hơn cả 5 nguyên tắc trình lần trước. Tôi không tìm thấy nội dung cụ thể trong nguyên tắc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là vấn đề gì. Vì vậy cần khẳng định thêm trong Điều 4 la mọi tổ chức, cá nhân khi sử dụng năng lượng phải có ý thức tiết kiệm, nhằm tổn hao năng lượng tối đa; hoặc khi quy hoạch cấu trúc xây dựng đô thị, thiết kế xây dựng phải có đánh giá về sự tác động bảo đảm quy hoạch thiết kế xây dựng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giống như công tác phòng, chữa cháy trong xây dựng.

ĐBQH Trần Tiến Dũng (Hà Tĩnh): Vẫn còn dáng dấp của chương trình hành động quốc gia

Dự án luật còn nhiều quy định có dáng dấp của chương trình hành động quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả; còn mang tính chất quy trình, quy phạm kỹ thuật hơn là quy phạm pháp luật; mang tính kêu gọi, vận động hơn là quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc không thực hiện tiết kiệm năng lượng và sử dụng có hiệu quả và những chế tài để bảo đảm thực thi quy định trong luật này. Tôi lấy một ví dụ trong số rất nhiều điều như Điều 26 có quy định sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong hoạt động dịch vụ và Điều 27 trong hộ gia đình. Ở đây dùng nhiều thuật ngữ như hạn chế, thực hiện, tăng cường khuyến khích xây dựng nếp sống mới, thói quen trách nhiệm hạn chế tối đa thúc đẩy vận động và áp dụng đồng bộ... Văn phạm này không phải là văn phạm pháp lý, để khẳng định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của những người, của những đối tượng được điều chỉnh trong luật này.

ĐBQH Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh): Không nên bỏ lĩnh vực sản xuất

Trong quá trình xây dựng dự án luật này cũng như trong phiên họp trước đã đặt vấn đề mở rộng phạm vi điều chỉnh là ngoài việc sử dụng năng lượng còn có lĩnh vực sản xuất năng lượng và cung ứng truyền tải năng lượng. Chúng ta mong muốn tiết kiệm năng lượng nói chung gồm cả trong sản xuất, tiêu dùng và truyền tải. Khâu sản xuất, tiêu dùng hiện nay khá lãng phí. Tuy nhiên Ban soạn thảo thống nhất vẫn giữ lại là trong sử dụng, nhưng một mặt chỉ nói vấn đề sử dụng năng lượng. Nghị định kèm theo, đặc biệt trong Nghị định về xử phạt hành chính có cả xử phạt hành chính trong lĩnh vực sản xuất và cung ứng năng lượng. Tóm lại, nếu có thể nên đưa cả điều này vào trong luật, chỉ cần một vài điều khái quát, sau đó Nghị định hướng dẫn thêm cũng được, thay vì bỏ hẳn lĩnh vực này.

ĐBQH Nguyễn Tấn Tuân (Khánh Hoà): Chưa có chế tài thích đáng về trách nhiệm quản lý của Nhà nước

Việc quy định về trách nhiệm quản lý Nhà nước về năng lượng vẫn chưa có biện pháp, chế tài thật thích đáng. Tôi cho rằng, nếu quy định như thế này thì trách nhiệm quản lý Nhà nước của Chính phủ và các Bộ, ngành vẫn chưa tìm ra được nguồn gốc trách nhiệm thuộc về cơ quan nào? Bộ, ngành nào? Tôi nghĩ nên gộp lại thành một chương quản lý Nhà nước chung về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để từ đó có thể quy định về trách nhiệm rõ ràng của từng Bộ, ngành. Còn quy định như thế này còn rất rời rạc.

Vấn đề thứ hai, chúng tôi cho rằng chính sách của Nhà nước về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ở Điều 5 quy định như thế này vẫn chưa thể hiện được tính xác thực, vì hiện nay, năng lượng đang sử dụng một cách rất lãng phí, kể cả vấn đề xuất khẩu. Tôi nghĩ Nhà nước cũng phải tính đến việc xuất khẩu thô từ nguồn tài nguyên không tái tạo như than đá, dầu mỏ, khí than... Hiện nay các bộ, ngành vẫn chưa quản lý tốt về nguồn năng lượng này. Do đó xảy ra trường hợp xuất khẩu chui hoặc buôn bán lậu. Có như vậy, các tài nguyên phục vụ cho năng lượng của đất nước chúng ta sẽ không bị thiếu hụt trong những năm sắp tới.