TP. Hồ Chí Minh: Đưa chiến lược y tế đa tầng vào cuộc sống

Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân

Sau khi mở rộng không gian phát triển, thách thức của TP. Hồ Chí Minh không còn là xây dựng thêm những bệnh viện mạnh mà là hình thành một hệ thống y tế mạnh, nơi người dân được tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay tại nơi sinh sống. Đó cũng là bước chuyển từ tư duy phát triển từng cơ sở y tế sang phát triển toàn bộ hệ thống.

Sự thay đổi được bắt đầu từ chính tuyến y tế cơ sở. Đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại các xã, phường, đặc khu, hướng tới chủ động theo dõi sức khỏe tại cộng đồng thay vì chờ người dân đến cơ sở y tế khi đã mắc bệnh, nhất là với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và nhóm yếu thế. Qua tiếp cận từng hộ dân, nhiều trường hợp có nguy cơ bệnh tật được phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên, góp phần giảm biến chứng và hạn chế nhập viện không cần thiết.

Song song đó, chương trình khám sức khỏe toàn dân được xem là nền tảng để chuyển từ chữa bệnh sang chủ động quản lý sức khỏe. Với quy mô hơn 14 triệu dân sau hợp nhất, thành phố huy động toàn bộ hệ thống khám, chữa bệnh công lập và ngoài công lập cùng tham gia, cho phép người dân khám sức khỏe không phụ thuộc địa giới hành chính.

Đến ngày 3/8/2026, toàn thành phố đã có gần 1,5 triệu người được khám sức khỏe và lập hồ sơ sức khỏe điện tử. Quan trọng hơn những con số, chương trình đã từng bước hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ và quản lý sức khỏe chủ động trong cộng đồng.

Nếu khám sức khỏe toàn dân là điểm khởi đầu thì hồ sơ sức khỏe điện tử là nền tảng để duy trì quá trình quản lý sức khỏe lâu dài. Nếu trước đây thông tin khám, chữa bệnh lưu giữ rời rạc tại từng cơ sở, thì nay dữ liệu sức khỏe người dân từng bước được kết nối trên một nền tảng thống nhất, giúp bác sĩ có đầy đủ thông tin điều trị, đồng thời hỗ trợ ngành y tế phân tích mô hình bệnh tật, dự báo nguy cơ và xây dựng chương trình phòng bệnh phù hợp từng nhóm dân cư nền tảng để chuyển từ quản lý cơ sở khám, chữa bệnh sang quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.

Đội chăm sóc sức khỏe liên tục, khám sức khỏe toàn dân và hồ sơ sức khỏe điện tử không phải những chương trình riêng lẻ. Khi triển khai đồng bộ, các giải pháp này đang từng bước đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, giúp mô hình y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm đi vào thực tiễn thay vì chỉ dừng ở định hướng chiến lược.

Theo Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng, chương trình khám sức khỏe toàn dân không chỉ là một đợt khám sức khỏe quy mô lớn, mà là bước đi chiến lược để chuyển từ tư duy "chữa bệnh là chính" sang "chăm sóc sức khỏe chủ động", lấy y học dự phòng làm nền tảng, y tế cơ sở làm trọng tâm và người dân làm trung tâm của hệ thống y tế.

Tổ chức lại hệ thống để y tế đa tầng phát huy hiệu quả

Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân mới là một nửa của quá trình chuyển đổi. Để mô hình đa tầng, đa cực, đa trung tâm vận hành hiệu quả, TP. Hồ Chí Minh đồng thời phải tổ chức lại nguồn lực của toàn hệ thống, không chỉ đầu tư cơ sở vật chất mà còn điều phối nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các tuyến.

Một giải pháp trọng tâm là đưa bác sĩ từ các bệnh viện tuyến thành phố về hỗ trợ trung tâm y tế khu vực theo hình thức "cầm tay chỉ việc", kết hợp hội chẩn từ xa và đào tạo liên tục, giúp y tế cơ sở từng bước xử lý được nhiều ca bệnh ngay tại địa phương thay vì phải chuyển tuyến, đồng thời giảm áp lực cho bệnh viện tuyến cuối. Cách làm này không chỉ bổ sung nhân lực mà còn chuyển giao năng lực cho y tế cơ sở, giúp nhiều kỹ thuật từng bước được thực hiện ngay tại địa phương.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục phát triển hệ thống bệnh viện cửa ngõ và cơ sở 2 của các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, nhằm phân bổ lại nguồn lực y tế trên địa bàn mở rộng, rút ngắn thời gian và chi phí đi lại cho người bệnh. Việc tận dụng các cơ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính để mở rộng hoạt động bệnh viện cũng góp phần sử dụng hiệu quả tài sản công.

Sau khi hợp nhất, việc tổ chức lại hệ thống y tế không còn giới hạn trong phạm vi từng địa phương. Ngành y tế thành phố đang xây dựng cơ chế điều phối thống nhất, cho phép chia sẻ nhân lực, kết nối chuyên môn và liên thông dữ liệu giữa các cơ sở khám, chữa bệnh điều kiện để bệnh viện tuyến cuối thực hiện tốt vai trò dẫn dắt, còn trung tâm y tế khu vực và trạm y tế phát huy chức năng chăm sóc sức khỏe ban đầu, tạo thành một hệ thống vận hành thông suốt thay vì các đơn vị hoạt động riêng lẻ.

Quá trình chuyển đổi cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Dù toàn thành phố hiện có 168 trạm y tế và 100% trạm đã có bác sĩ, quy mô dân số sau sáp nhập khiến áp lực với y tế cơ sở tăng đáng kể. Theo tính toán của ngành y tế, trước mắt thành phố cần bổ sung khoảng 300 bác sĩ, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, đầu tư trang thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin để các mô hình mới phát huy hiệu quả bền vững.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Vĩnh Châu, khi được củng cố đầy đủ về nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính và công nghệ, trạm y tế sẽ thực sự trở thành "người gác cổng" của hệ thống y tế, chủ động quản lý sức khỏe cộng đồng, phát hiện bệnh sớm và điều phối người bệnh đến đúng tuyến.

Từ việc đưa dịch vụ y tế đến gần cộng đồng, nâng cao năng lực tuyến cơ sở đến tổ chức lại mạng lưới khám, chữa bệnh trên quy mô toàn thành phố, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển hóa chiến lược đa tầng, đa cực, đa trung tâm thành những thay đổi cụ thể. Thành công của quá trình này sẽ không được đo bằng số lượng bệnh viện hay trang thiết bị hiện đại, mà bằng khả năng mỗi người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục, thuận lợi và công bằng ngay từ nơi mình sinh sống.