Tổng thống Trump tăng tốc đối ngoại trước phép thử 2026

Trong những ngày cuối năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng đáng kể hoạt động đối ngoại, cả trên bàn đàm phán lẫn mặt trận quân sự, nhằm thúc đẩy các sáng kiến chiến lược có tác động vượt khỏi biên giới nước Mỹ. Loạt động thái diễn ra trong bối cảnh các xung đột tại Ukraine và Gaza - hai điểm nóng địa chính trị lớn nhất năm qua vẫn chưa tìm được lời giải bền vững, đồng thời di sản nhiệm kỳ hai của ông Trump chuẩn bị bước vào giai đoạn đánh giá quan trọng trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026.

Tâm điểm của hoạt động ngoại giao đang dịch chuyển về khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago tại Nam Florida, nơi hai ngày qua Tổng thống Mỹ có cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Việc lựa chọn Mar-a-Lago làm không gian tiếp xúc quốc tế cấp cao cho thấy sự thay đổi về hình thức ngoại giao truyền thống, đồng thời phản ánh nỗ lực của ông Donald Trump nhằm định vị hình ảnh “người kiến tạo hòa bình” trên trường quốc tế.

Bài toán khó tại Ukraine: “Gần” nhưng chưa “chạm”

Sau cuộc họp với Tổng thống Zelensky xoay quanh bản kế hoạch hòa bình sửa đổi gồm 20 điểm, Tổng thống Donald Trump bày tỏ lạc quan thận trọng khi cho biết “đã đạt được nhiều tiến triển trong việc chấm dứt xung đột”. Ông nhận định, các bên “đang tiến gần hơn, có thể là rất gần”. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ cũng thừa nhận nguy cơ đổ vỡ của tiến trình: “Chỉ một điểm chưa được tính tới có thể trở thành yếu tố quyết định, khiến thỏa thuận sụp đổ. Đây là cuộc đàm phán rất khó khăn”.

Trên thực tế, những tuần gần đây, Mỹ và các đồng minh châu Âu đã tham gia sâu hơn vào quá trình hiệu chỉnh đề xuất hòa bình ban đầu - vốn từng gây tranh luận khi bị cho là phản ánh nhiều quan điểm của Nga. Washington được cho là đang khuyến nghị Kiev cân nhắc mô hình khu vực kinh tế tự do tại Donbas nhằm mở đường cho thỏa hiệp về lãnh thổ, dù quân đội Nga chưa kiểm soát toàn bộ các vùng công nghiệp chiến lược tại đây. Về phần mình, Tổng thống Zelensky cho biết, kế hoạch hiện tại đề xuất Mỹ bảo đảm an ninh cho Ukraine trong 15 năm, song ông đã đề nghị mở rộng khung thời gian lên 30 - 50 năm. Ông Trump đã phản hồi rằng sẽ “xem xét” đề xuất này.

Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là yêu cầu triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế trên lãnh thổ Ukraine - điều Kiev và châu Âu coi là thiết yếu để bảo đảm an ninh, nhưng Nga kiên quyết phản đối. Trong khi đó, dù các kênh đàm phán được duy trì, hiện vẫn chưa có tín hiệu nhượng bộ từ phía Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Bên cạnh sức ép từ cục diện quốc tế, Ukraine còn chịu ràng buộc pháp lý nội địa: Mọi quyết định nhượng lãnh thổ phải thông qua trưng cầu dân ý theo Hiến pháp. Ông Zelensky khẳng định: “Chúng tôi phải tôn trọng luật pháp và người dân. Chúng tôi tôn trọng phần lãnh thổ đang kiểm soát”.

Giới quan sát đánh giá, chính quyền Mỹ hiện cho thấy sự kiên nhẫn và mức độ đi sâu chi tiết đàm phán cao hơn trước, nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn chưa thay đổi: Liệu có tồn tại một công thức hòa bình vừa được Ukraine chấp nhận, vừa buộc Nga đồng ý hay không?

Gaza sau ngừng bắn: Bài toán về tiến trình

Ở mặt trận Trung Đông, cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu được kỳ vọng sẽ tạo xung lực mới cho tiến trình hòa bình Gaza, hướng tới khởi động giai đoạn hai của thỏa thuận ngừng bắn đã chấm dứt giao tranh trên diện rộng giữa Israel và Hamas hồi tháng 10 vừa qua. Đây được xem là một trong những điểm sáng đối ngoại trong năm đầu nhiệm kỳ hai của ông Trump.

Giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận bao gồm thành lập “Hội đồng Hòa bình” do Tổng thống Trump chủ trì, với trọng tâm giám sát tái thiết Gaza sau xung đột. Tuy nhiên, hai điều kiện mang tính nền tảng để duy trì hòa bình dài hạn, đó là giải giáp Hamas và thiết lập lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế, hiện vẫn chưa có tiến triển rõ ràng.

Tình hình nhân đạo tại Gaza tiếp tục ở mức báo động khi hàng trăm nghìn dân thường Palestine phải sống trong điều kiện khắc nghiệt do rét, mưa lớn và lũ cuốn trôi lều trại. Các cuộc đụng độ lẻ tẻ giữa Hamas và quân đội Israel khiến lệnh ngừng bắn dù còn được duy trì nhưng ngày càng mong manh, có nguy cơ sụp đổ nếu tiến trình chính trị tiếp tục chững lại.

Nhiều nguồn tin khu vực cho biết, nhóm đàm phán của Mỹ, trong đó có ông Jared Kushner, cùng các nước vùng Vịnh đang mất kiên nhẫn trước sự trì hoãn từ phía Israel.

Tổng thống Trump đang nắm lợi thế thương lượng lớn với Israel, khi ông có mức độ ủng hộ cao tại nước này và Thủ tướng Netanyahu cần sự hậu thuẫn trước thềm bầu cử 2026. Song song, ông Netanyahu cũng phải cân đối với áp lực từ liên minh cầm quyền cánh hữu trong nước, trong bối cảnh ông Trump thể hiện tham vọng thúc đẩy kết quả nhanh, bao gồm cả mục tiêu được đề cử cho giải Nobel Hòa bình.

Chiến dịch quân sự tại nhiều khu vực: Quyết đoán nhưng gây tranh luận

Cùng thời điểm đẩy mạnh ngoại giao, Tổng thống Trump cũng triển khai thông điệp đối ngoại cứng rắn bằng các chiến dịch quân sự. Ngày Giáng sinh, ông tuyên bố quân đội Mỹ đã tấn công Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Tây Bắc Nigeria, cáo buộc nhóm này đàn áp người theo đạo Thiên Chúa. Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ sau đó xác nhận cuộc không kích tại bang Sokoto được thực hiện “phối hợp với chính quyền Nigeria” và đánh giá “nhiều phần tử IS đã bị tiêu diệt”. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth cảnh báo “còn các chiến dịch tiếp theo”.

Tại Tây Bán cầu, hải quân Mỹ đang tuần tra vùng biển ngoài khơi Venezuela nhằm hỗ trợ chiến dịch phong tỏa các tàu chở dầu bị trừng phạt, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép với chính quyền Tổng thống Maduro. Một tàu bị nghi đã bỏ chạy ra hải phận quốc tế và đang bị truy đuổi. Trước đó, Mỹ cũng tiến hành không kích các mục tiêu ISIS tại Syria sau một vụ tấn công làm hai binh sĩ Mỹ và một phiên dịch thiệt mạng.

Việc thiếu các bản giải trình chi tiết trước Quốc hội và dư luận trong những chiến dịch này khiến giới phê bình cho rằng Tổng thống đang hành động quyết đoán nhưng chưa tạo được đồng thuận chính trị trong nước, đồng thời làm dấy lên tranh luận về cơ chế giám sát và tính minh bạch trong chính sách đối ngoại.

Di sản đối ngoại trước ngã rẽ bầu cử 2026

Loạt hoạt động cuối năm cho thấy Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi hai mục tiêu song hành: mở rộng ảnh hưởng địa chính trị và định vị vai trò trung gian hòa bình. Tuy nhiên, thành bại của chiến lược không chỉ phụ thuộc vào đột phá trên bàn đàm phán, mà còn nằm ở khả năng duy trì ủng hộ trong nước khi nền tảng chính trị của ông đang đối mặt với chia rẽ nội bộ và thách thức kinh tế.

Năm 2026, cử tri Mỹ sẽ bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng, có thể định hình dư địa chính trị cho các sáng kiến đối ngoại của Tổng thống. Trong khi đó, trên mặt trận quốc tế, cả Ukraine và Gaza đều cho thấy một thực tế: hòa bình bền vững đòi hỏi tiến trình chính trị, bảo đảm an ninh cùng cơ chế thực thi rõ ràng - những yếu tố hiện vẫn đang trong vòng thương lượng.