Tổng thống Trump ký sắc lệnh thu hẹp quyền công dân theo nơi sinh

Hạn chế quốc tịch do “sinh con khi du lịch”

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/8 ký hai sắc lệnh hành pháp mới nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. So với sắc lệnh trước, các biện pháp lần này có phạm vi hẹp hơn, tập trung vào hiện tượng “du lịch sinh con” và mở rộng một số trường hợp không được tự động công nhận quốc tịch Mỹ.

Hạn chế quyền công dân theo nơi sinh là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách siết chặt nhập cư của Tổng thống Trump. Nhà Trắng đặc biệt nhắm đến hiện tượng mà chính quyền gọi là “du lịch sinh con”, trong đó phụ nữ nước ngoài mang thai đến Mỹ để sinh con nhằm giúp con được hưởng quốc tịch Mỹ.

Sau khi gặp thất bại tại Tòa án Tối cao ngày 30/6, ông Trump từng kêu gọi Quốc hội hành động. Tuy nhiên, ngày 6/8, ông lựa chọn ban hành sắc lệnh hành pháp. Đây là công cụ xác lập chính sách của chính quyền nhưng không có giá trị pháp lý tương đương luật do Quốc hội thông qua.

Tòa án Tối cao trước đó tuyên sắc lệnh hành pháp đầu tiên của ông Trump là vi hiến. Sắc lệnh này ảnh hưởng tới một bộ phận lớn người nhập cư đang cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại Mỹ.

Chính quyền Mỹ lập luận rằng, các chỉ thị mới không thuộc phạm vi điều chỉnh của phán quyết trên, bởi chúng nhằm diễn giải lại những ngoại lệ lịch sử vốn có phạm vi hẹp đối với quyền công dân theo nơi sinh, đồng thời mở rộng nhóm người không đủ điều kiện được công nhận quốc tịch.

“Việc du lịch sinh con, kể từ thời điểm sắc lệnh này được ký, chính thức bị cấm”, Phó Chánh Văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố tại lễ ký ở Phòng Bầu dục.

Theo một phân tích năm 2020 của Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư, tổ chức ủng hộ việc giảm số người nhập cư, khoảng 20.000–25.000 bà mẹ đã đến Mỹ để sinh con trong giai đoạn một năm từ 2016–2017. Trong khi đó, Mỹ ghi nhận tổng cộng 3,6 triệu trẻ em chào đời trong năm 2025.

Hai sắc lệnh mới cũng hạn chế quyền của trẻ em sinh tại Mỹ có cha mẹ là nhân viên chính phủ nước ngoài, cũng như con của những người bị phân loại là “ngoại kiều thù địch”.

Các sắc lệnh còn có thể ảnh hưởng đến những người sinh tại các vùng lãnh thổ của Mỹ nếu Quốc hội thông qua một dự luật đang được đề xuất nhằm chấm dứt cơ chế tự động công nhận quốc tịch tại những khu vực này.

Đối mặt với thách thức pháp lý

Các sắc lệnh mới nhiều khả năng tiếp tục bị kiện. Giới chuyên gia pháp lý cho rằng chưa rõ chúng có thể tạo ra tác động thực tế nào sau phán quyết của Tòa án Tối cao. Các tổ chức bảo vệ người nhập cư nhận định đây là nỗ lực né tránh quyết định của cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ. Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ dự báo các biện pháp này sẽ thất bại tại tòa.

Bà Zain Lakhani thuộc Ủy ban Phụ nữ Tị nạn cảnh báo các sắc lệnh có thể xâm phạm quyền của những phụ nữ mang thai muốn nhập cảnh hợp pháp vào Mỹ “trong một trong những thời điểm dễ bị tổn thương nhất của cuộc đời họ”. Bà kêu gọi chính phủ xây dựng các hướng dẫn phù hợp với phán quyết của Tòa án Tối cao.

“Một quyết định rất đáng tiếc”

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump gọi phán quyết ngày 30/6 của Tòa án Tối cao là “một quyết định rất đáng tiếc”. Ông cho rằng, nhiều người đang biến hoạt động “du lịch sinh con” thành một ngành kinh doanh.

Sắc lệnh trước đó được Tổng thống Trump ban hành ngay trong ngày đầu trở lại Nhà Trắng năm 2025, thuộc một loạt chính sách nhằm siết chặt nhập cư. Văn bản yêu cầu các cơ quan Mỹ không công nhận quốc tịch của trẻ sinh tại nước này nếu cả cha và mẹ đều không phải công dân Mỹ hoặc thường trú nhân hợp pháp, thường được gọi là người có “thẻ xanh”.

Theo đó, con của những người nhập cư đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc chỉ cư trú tạm thời sẽ không được công nhận quốc tịch.

Trong thời gian dài, Tu chính án thứ 14 được diễn giải là bảo đảm quyền công dân cho trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, với một số ngoại lệ rất hẹp như con của nhà ngoại giao nước ngoài hoặc thành viên lực lượng thù địch đang chiếm đóng lãnh thổ Mỹ.

Điều khoản về quyền công dân trong Tu chính án thứ 14 quy định: “Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và thuộc thẩm quyền tài phán của Mỹ đều là công dân Mỹ, đồng thời là công dân của bang nơi họ cư trú”.