Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật về phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án

Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, công tác giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án có ý nghĩa rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến uy tín, niềm tin của Nhân dân vào hệ thống pháp luật, cũng như đời sống hằng ngày của người dân và doanh nghiệp.

Kết quả đạt được đã từng bước nâng cao chất lượng giải quyết án. Công tác hòa giải, đối thoại, kiểm sát, thi hành án có chuyển biến tích cực. Nhiều vụ việc khó, phức tạp kéo dài đã được tập trung giải quyết.

Nhất trí với các đề xuất của Ban Nội chính Trung ương và ý kiến của các đại biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, tuy nhiên còn nhiều vướng mắc, tồn đọng, một số nội dung chưa phản ánh hết thực tế hoặc chưa đạt như mong muốn; cần tập trung khắc phục.

Chỉ rõ một số định hướng trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án. Cấp ủy, tổ chức Đảng và người đứng đầu phải thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời phát hiện những tồn đọng kéo dài, sơ hở dễ phát sinh sai phạm, tiêu cực. Lãnh đạo đúng nguyên tắc tuyệt đối không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động xét xử; không được lấy lý do độc lập xét xử để buông lỏng lãnh đạo, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực; tăng cường giám sát của cơ quan dân cử và của Đảng theo hướng thực chất hơn, toàn bộ hệ thống chính trị cùng vào cuộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật về phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án; rà soát tổng thể, không sửa từng luật riêng lẻ, bảo đảm quyền của người dân được bảo vệ liên tục. Làm rõ cơ chế thu thập, cung cấp, đánh giá chứng cứ, giám định, định giá, biện pháp khẩn cấp tạm thời, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm và trách nhiệm thi hành án, nhất là bản án hành chính có sai sót phải sửa đúng căn cứ, trình tự, đảm bảo tính ổn định của bản án; quyết định đã có hiệu lực không để vụ việc kéo dài, không có căn cứ pháp luật; mỗi tranh chấp đều phải có điểm kết thúc.

Nâng cao hiệu quả toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp từ trước tòa, tại tòa án, đến thi hành án, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải làm tốt từ trước khi tranh chấp trở thành vụ án; từng bước hoàn thiện hệ thống giải quyết tranh chấp nhiều tầng, thuận tiện, chi phí hợp lý; phát huy các phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài đối với tranh chấp thuộc phạm vi pháp luật cho phép; nghiên cứu các quy định để tăng hiệu lực pháp lý của các cơ chế, nâng cao hiệu quả hòa giải, đối thoại tại tòa. Ưu tiên giải quyết tranh chấp từ sớm bằng những phương thức phù hợp, thuận tiện, chi phí hợp lý trên cơ sở tự nguyện và đúng pháp luật, không hạn chế quyền khởi kiện.

Tòa án là chỗ dựa tin cậy của công lý nhưng không nhất thiết là cánh cửa đầu tiên của tất cả mọi tranh chấp. Đối với Tòa phải đặt chất lượng, kết quả thực chất trên số lượng; khắc phục án kéo dài, xét xử nhiều lần, hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan; nâng cao chất lượng xét xử với những lĩnh vực phức tạp, mới phát sinh. Đối với thi hành án phải coi đây là phần hữu cơ của quá trình thực thi công lý. Thiết lập cơ chế phản hồi từ thi hành án trở lại tòa án đối với những bản án tuyên không rõ, khó thi hành.

Viện kiểm sát phải nâng cao chất lượng kiểm sát chủ động phát hiện, kiến nghị, kháng nghị những sai sót. Từ thực tiễn kiểm sát phải phát hiện những bất cập có tính hệ thống, kiến nghị khắc phục từ gốc, đặc biệt là nâng cao chất lượng giải quyết án hành chính, đảm bảo mọi người dân thực sự bình đẳng trước pháp luật.

Quyền và lợi ích hợp pháp được bản án xác nhận phải được thực hiện trên cơ sở thực tế mới là kết quả cuối cùng; tập trung xử lý án có điều kiện thi hành nhưng chậm thực hiện, kiểm soát chặt chẽ, xác minh tài sản, kê biên, định giá, đấu giá, cưỡng chế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải tăng cường phối hợp khắc phục tình trạng chia cắt giữa các cơ quan và các khâu của quá trình giải quyết; mở rộng hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp; phải làm rõ cơ chế phối hợp giữa Tòa án, viện Kiểm sát, cơ quan thi hành án, công an, chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý đất đai, tài sản, ngân hàng, thuế, giám định, định giá, đấu giá, xử lý những vụ việc phức tạp, kéo dài, khắc phục tình trạng mỗi cơ quan chịu trách nhiệm một đoạn, từng ngành đều hoàn thành chỉ tiêu nhưng vụ việc của người dân thì vẫn chưa kết thúc. Xác định rõ trách nhiệm từng khâu đối với kết quả cuối cùng. Việc thuộc thẩm quyền, cơ quan nào thì cơ quan đó phải chủ động giải quyết, không đùn đẩy, không chờ đợi lẫn nhau; đồng thời cũng phải thiết lập cơ chế phản hồi giữa các khâu. Chủ động hợp tác quốc tế trong tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài; nâng cao hiệu quả tương trợ tư pháp, công nhận và thi hành bản án, phán quyết của trọng tài nước ngoài; chủ động nghiên cứu tiếp thu chọn lọc kinh nghiệm các chuẩn mực quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, phải đảm bảo nguồn lực tương xứng, trước hết là xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, ngày càng chuyên nghiệp. Phải rà soát thực chất số lượng, chất lượng, cơ cấu và khối lượng công việc của thẩm phán, kiểm sát viên, chấp hành viên; bố trí nguồn lực hợp lý giữa các địa bàn, cấp xét xử và lĩnh vực; chú trọng đào tạo kỹ năng xét xử, kiểm sát, giải quyết tranh chấp, kiến thức kinh tế, khả năng sử dụng công nghệ. Cùng với nguồn lực con người phải đảm bảo cơ sở vật chất, phương tiện, kinh phí và các điều kiện cần thiết.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và quản trị bằng dữ liệu. Mục tiêu không chỉ là số hóa giấy tờ, hồ sơ, giấy mà phải thay đổi phương thức quản lý và kiểm soát toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc; từng bước hình thành dữ liệu liên thông từ tiếp nhận, thụ lý, xét xử, kiểm sát đến thi hành án.

Tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giải quyết án dân sự, hành chính và thi hành án, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải nhận diện đầy đủ những nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay trong từng khâu, từng công đoạn để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, không đợi có sai phạm thì mới kiểm tra, xử lý. Trước hết phải kiểm soát chặt khâu dễ phát sinh tiêu cực; phải đặc biệt phòng ngừa, phát hiện, xử lý các vụ việc can thiệp tác động trái pháp luật để làm sai lệch kết quả; phải xây dựng cơ chế để khó can thiệp, khó móc nối, khó che giấu và dễ phát hiện, dễ kiểm tra, dễ truy cứu trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan khẩn trương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cần triển khai ngay. Việc đã rõ thì làm ngay, việc còn vướng chủ động tháo gỡ, không đùn đẩy, không chờ đợi lẫn nhau, từng nhiệm vụ, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm, tiến độ. Ban Nội chính Trung ương sẽ theo dõi, đôn đốc chung, định kỳ tổng hợp báo cáo Ban Chỉ đạo hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật và Thường trực, Ban Bí thư để chỉ đạo.