Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ

Công tác hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn được thúc đẩy quyết liệt

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương sáng nay, 4/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Chính phủ trong 6 tháng qua đã duy trì rất tốt hoạt động, sự đoàn kết, thống nhất, sự năng động sáng tạo và khát vọng, cống hiến.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt ghi nhận những nỗ lực của Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ, các bộ trưởng của Chính phủ khóa XVI tuy mới nhận nhiệm vụ gần 3 tháng nhưng đã có nhiều đổi mới trong tư duy lãnh đạo, trong chỉ đạo, điều hành, có các cách làm sáng tạo, khoa học, quyết liệt, kịp thời, đem lại những kết quả thiết thực.

Khái quát 6 kết quả nổi bật trong 6 tháng đầu năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, thứ nhất, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định; lạm phát được kiểm soát trong bối cảnh lạm phát toàn cầu tăng, áp lực lớn; tăng trưởng kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng tích cực; công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, dịch vụ, du lịch và xuất khẩu đều có chuyển biến tốt.

GDP quý II ước đạt khoảng 8,39%, đưa mức tăng trưởng trong 6 tháng lên khoảng 8,18%. Có 9 địa phương chiếm xấp xỉ 18,6% GDP cả nước tăng trưởng hai con số, rất đáng biểu dương là Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tây Ninh.

Thu ngân sách nhà nước 6 tháng cũng đạt khoảng 62% dự toán. Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 27,1%, đạt trên 550 tỷ USD; FDI tiếp tục là điểm sáng; doanh nghiệp mới thành lập và quay lại hoạt động tăng cao hơn số rút khỏi thị trường.

"Điều này phản ánh niềm tin của doanh nghiệp, các nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển của đất nước, kể cả trong nước và nước ngoài", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Thứ hai, phát triển hạ tầng có nhiều đột phá, trong đó khởi công nhiều dự án hạ tầng chiến lược. Chính sách về nhà ở có những định hướng mới phù hợp với phát triển nhà cho thuê, nhà bán, nhà chính sách. Các dự án, vụ việc tồn đọng kéo dài đã được xử lý quyết liệt. Đặc biệt đã thực hiện rà soát và phân loại, đề xuất thẩm quyền và phương án xử lý tháo gỡ 3.438/4.606 dự án vướng mắc tồn đọng nhiều năm trước.

Thứ ba, công tác hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ điểm nghẽn đã được thúc đẩy quyết liệt hơn. Việc cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ, xử lý dự án vướng mắc, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn, đã từng bước khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Theo ước tính đã cắt giảm khoảng 53% thời gian và khoảng 55% chi phí tuân thủ. Đây là nỗ lực rất lớn. Nhắc lại nhận định "thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn" ở cuối nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, chỉ trong khoảng một năm trở lại đây đã có khoảng 122 luật và nghị quyết được xem xét, ban hành, chưa kể các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Nhấn mạnh đó là "một tốc độ kinh khủng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ. Từ điểm nghẽn, thể chế đã trở thành một thành quả. Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cảm ơn Quốc hội và các cơ quan đã nỗ lực thực hiện nhiệm vụ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo đột phá về thể chế.

Thứ tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục có những bước tiến mới, nhất là trong phát triển hạ tầng dữ liệu, hạ tầng số, công nghệ chiến lược và các ngành kinh tế số. Trung tâm dữ liệu quốc gia đã đi vào vận hành, Đề án 06 đã được triển khai mạnh mẽ, lan tỏa tới hầu hết các ngành, các lĩnh vực, mọi mặt của đời sống xã hội. Số lượng và chất lượng dịch vụ công trực tuyến đã được tăng lên.

Thứ năm, các lĩnh vực văn hóa xã hội tiếp tục được quan tâm, nhất là chăm lo người có công, hộ nghèo, đối tượng yếu thế, giáo dục, y tế và đời sống nhân dân. Gần 90.000 tỷ đồng tín dụng chính sách đã hỗ trợ trên 1,2 triệu hộ và đối tượng thụ hưởng; bảo đảm nguồn tăng lương cơ sở bắt đầu từ 1/7/2026; đã đầu tư xây dựng 229 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới.

Công tác đào tạo nguồn nhân lực mới; chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường, đặc biệt, chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cũng được triển khai tích cực.

Thứ sáu, quốc phòng an ninh được giữ vững, đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục mở rộng, đã thể hiện trách nhiệm của Việt Nam đối với khu vực và thế giới, góp phần nâng cao vị thế đất nước và tạo thêm không gian phát triển. Trong 6 tháng đầu năm, chúng ta đã nâng cấp, nâng tầm quan hệ với 6 nước, đã đưa số đối tác từ quan hệ Toàn diện trở lên lên 45 nước.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước biểu dương Chính phủ, các bộ, ngành, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, vừa ứng phó với biến động bên ngoài, vừa triển khai nhiều nhiệm vụ mới khó và chưa có tiền lệ. Đây là nền tảng rất quan trọng để phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu của năm 2026 và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

6 thách thức phải tập trung giải quyết

Bên cạnh kết quả đã đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương thẳng thắn nhìn nhận các hạn chế, khó khăn, trong đó, có 6 thách thức nước ta đang phải đối mặt.

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế xấp xỉ 8,2%, chưa đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra. Còn 25/34 địa phương tăng trưởng thấp so với mục tiêu của 6 tháng, trong đó có cả Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đều chưa đạt yêu cầu.

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia và một số công trình trọng điểm còn chậm so với yêu cầu. Còn 7 bộ, cơ quan Trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 5%. Giải ngân đối với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng chỉ đạt khoảng 10% tổng số vốn được giao.

Thứ hai, tăng trưởng vẫn chưa lan tỏa đồng đều giữa các khu vực của nền kinh tế. Một số ngành chế biến, chế tạo sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, đồ gỗ, chế biến thực phẩm vẫn còn nhiều khó khăn. Các ngành dịch vụ lớn như bán lẻ, vận tải, lưu trú, tài chính - ngân hàng đều tăng thấp hơn kịch bản đề ra.

Điều đó cho thấy những khu vực tạo nhiều việc làm và thu nhập cho người dân vẫn chưa được cải thiện tương xứng. Thu nhập thực của người dân vì vậy cũng chưa được cải thiện như mong muốn. Trong báo cáo cuối năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị cần đánh giá rõ hơn chất lượng tăng trưởng, thu nhập thực của người lao động và tình hình của các nhóm dân cư, việc làm.

Thứ ba, cơ cấu thương mại vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Xuất khẩu tăng khá nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn. Đáng lưu ý, khu vực kinh tế trong nước chỉ tăng xuất khẩu khoảng 2,5%, trong khi khu vực FDI tăng gần 25%. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là những con số rất đáng suy nghĩ, phải chỉ ra những vấn đề cần điều chỉnh trong thời gian tới để phục vụ công tác điều hành.

Một vấn đề nữa là khu vực FDI tiếp tục xuất siêu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn nhập siêu. Điều đó cho thấy, nền kinh tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào chuỗi cung ứng bên ngoài, đồng thời đối mặt với nhiều rủi ro về xuất xứ hàng hóa, gian lận thương mại và các biện pháp phòng vệ thương mại tại những thị trường xuất khẩu chủ lực.

Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cần phân tích rõ hơn những bất cập trong cơ cấu xuất khẩu và thương mại để các cơ quan cùng nhìn nhận, đánh giá đầy đủ và có giải pháp phù hợp trong thời gian tới.

Thứ tư, sức cầu trong nước chưa thực sự khởi sắc, chỉ tăng khoảng 8,2%, chưa đạt kỳ vọng. Đây là dấu hiệu cho thấy thu nhập và niềm tin tiêu dùng của một bộ phận người dân vẫn chưa được cải thiện rõ rệt. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 6 tháng đầu năm mới đáp ứng khoảng 35% nhu cầu vốn để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, tương đương khoảng 5,1 triệu tỷ đồng.

Thứ năm, môi trường đầu tư, kinh doanh đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính còn cao; tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội vẫn còn xảy ra.

Nguồn vốn đầu tư chưa chuyển hóa tương xứng thành năng lực sản xuất mới. Giải ngân đầu tư công chưa đạt kỳ vọng; nhiều dự án vẫn vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và thủ tục hành chính.

Trong hơn 4.000 dự án đã được rà soát, mới chỉ khoảng 1/3 được tháo gỡ dứt điểm; phần lớn còn lại mới dừng ở phương án xử lý. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý đã nhiều lần nhấn mạnh đây là vấn đề thuộc năng lực tổ chức thực thi, đặc biệt ở cấp địa phương.

Trong khi đó, dư địa điều hành kinh tế vĩ mô đang thu hẹp. Nếu điều hành không chặt chẽ, các sức ép về lạm phát, tỷ giá, lãi suất và thanh khoản có thể xuất hiện đồng thời, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô.

Thứ sáu, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở một số nơi còn lúng túng; đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn khó khăn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, những hạn chế trên đòi hỏi 6 tháng cuối năm phải tập trung xử lý các điểm nghẽn.

Vấn đề căn cốt nhất là triển khai thực thi của cả hệ thống chính trị, của cán bộ

Cơ bản đồng ý với những phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm trong báo cáo của Chính phủ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ phải có một chương trình hành động đặc biệt cho 6 tháng cuối năm; đồng thời nhấn mạnh vấn đề căn cốt nhất, cốt lõi nhất là triển khai thực thi của hệ thống chính trị, của cán bộ.

"Bây giờ khẩu hiệu của chúng ta chắc chỉ có là: hành động, hành động và hành động; làm việc, làm việc và làm việc thôi, chứ tất cả cơ chế đã đầy đủ rồi, không đổ chỗ này, đổ chỗ kia được. Tổ chức triển khai hiện nay đang là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Bây giờ phải xác định lại việc đó, gỡ ngay điểm nghẽn này trong cán bộ, trong đảng viên, trong hệ thống chính trị".

Nhấn mạnh yêu cầu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ, "đây là năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới chứ không phải chỉ là của chính quyền. Nếu chúng ta không tổ chức thực hiện tốt thì những nghị quyết của Đảng không đi vào thực tiễn được".

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, phải tháo gỡ ngay các điểm nghẽn để thúc đẩy tăng trưởng ít nhất 10%, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô.

Thứ hai, phải phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, khơi thông đầu tư tư nhân, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Thứ ba, phải bảo vệ thị trường xuất khẩu, giảm lệ thuộc và nâng cao năng lực công nghiệp ở trong nước.

Thứ tư, phải đảm bảo đồng bộ an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước, dữ liệu và chủ quyền số.

Thứ năm, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và đảm bảo chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt.

Thứ sáu, tập trung phát triển văn hóa, xã hội, con người, bảo đảm mọi người dân đều được hưởng thành quả của sự phát triển.

Thứ bảy, tiếp tục củng cố tiềm lực quốc phòng và an ninh, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc, giữ vững ổn định để phát triển.

Thứ tám, phải tiếp tục xây dựng Đảng bộ các cấp ủy và hệ thống cơ quan hành chính nhà nước thật sự trong sạch, vững mạnh.

Đối với việc xây dựng kế hoạch năm 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải triển khai ngay sau quý III/2026, đặt trong tầm nhìn cả giai đoạn 2026-2030.

"Kế hoạch không chỉ giao chỉ tiêu mà phải dựa trên đánh giá đúng các điểm nghẽn, có kịch bản điều hành cụ thể và xác định sớm những ưu tiên chính sách, nhiệm vụ và nguồn lực, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng kế hoạch".

Nhấn mạnh như vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ trên thành những chương trình hành động, có tiến độ theo tháng, theo quý, xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và công khai kết quả thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo những việc lớn, việc khó, việc liên ngành và các điểm nghẽn kéo dài, chấm dứt tình trạng nêu khó khăn nhưng không có phương án xử lý. Việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải giải quyết, vượt thẩm quyền thì phải báo cáo kịp thời kèm theo đề xuất cụ thể.

"Tăng trưởng là trách nhiệm chung, nhưng phải gắn với trách nhiệm cá nhân của từng Bộ trưởng, Trưởng ngành, của Bí thư, Chủ tịch các địa phương. Đồng thời phải khuyến khích cán bộ dám làm vì lợi ích chung, đi đôi với siết chặt kỷ luật, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm và tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ.

Đất nước đang đứng trước một cơ hội phát triển rất lớn, nhưng cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi chúng ta có quyết tâm cao, tư duy đúng, thể chế thông thoáng, bộ máy vận hành hiệu quả, cán bộ dám làm, doanh nghiệp mạnh lên, nhân dân đồng lòng.

Tinh thần chung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là phải quyết tâm cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn, tổ chức thực hiện quyết liệt hơn, vừa phấn đấu để hoàn thành cao nhất các mục tiêu của năm 2026, vừa tạo nền tảng vững chắc cho năm 2027 và các giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng, với truyền thống đoàn kết, với ý chí tự lực tự cường, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước, chúng ta sẽ vượt qua những khó khăn, tận dụng thời cơ để hoàn thành tốt các nhiệm vụ đề ra, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Kiên định và quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương nghiêm túc tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đồng thời quán triệt nghiêm túc trong công tác chỉ đạo, điều hành để đạt được kết quả tốt hơn, cao hơn nữa trong 6 tháng cuối năm và trong thời gian tới với tinh thần biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả, nói là làm, làm ngay, làm đúng.

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục quán triệt và triển khai quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, các chỉ đạo của Bộ Chính trị, đặc biệt là 10 nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2; tập trung cao độ hoàn thành các nhiệm vụ trong kế hoạch của năm 2026.

Cùng với đó, khẩn trương hoàn thiện nội dung và chuẩn bị tốt các hồ sơ, tài liệu, các dự án luật, nghị quyết để trình Quốc hội, đặc biệt là tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8/2026 và Kỳ họp cuối năm của Quốc hội.

Thủ tướng khẳng định kiên định và quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 đạt hai con số cùng với yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã cập nhật kịch bản tăng trưởng và công tác chỉ đạo, điều hành tại Nghị quyết số 168 và Nghị quyết số 169; yêu cầu các bộ, các địa phương nâng cao năng lực tổ chức thực hiện như ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Đặc biệt, các địa phương có tốc độ tăng trưởng thấp cần phải rà soát kỹ kịch bản theo chỉ đạo của Chính phủ để cụ thể hóa thành các nhiệm vụ đột phá, giao trách nhiệm chỉ đạo thực hiện và tiến độ cụ thể cho các ngành, các cấp, gắn với công tác kiểm tra việc tổ chức thực hiện.

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân đầu tư công, nhất là các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia về giao thông, đường bộ, đường sắt, sân bay, điện, cơ sở hạ tầng nông nghiệp, các dự án phục vụ APEC 2027.

Thủ tướng yêu cầu tạo đột phá ở các động lực tăng trưởng mới thông qua thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa nghiên cứu, ứng dụng, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Khẩn trương ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; hoàn thành xây dựng, làm sạch và chuẩn hóa, kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Trung tâm dữ liệu quốc gia để vận hành thông suốt hệ thống cung ứng các thủ tục hành chính qua Cổng dịch vụ công quốc gia, góp phần giảm chi phí tuân thủ về thời gian, chi phí về tài chính cho người dân và doanh nghiệp.

Tập trung chuẩn bị tốt cho năm học 2026 - 2027; các Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, các Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực tiếp làm việc với ngành giáo dục để chỉ đạo cụ thể hóa và triển khai nghiêm túc, có hiệu quả Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác chuẩn bị năm học mới, bảo đảm tạo chuyển biến thực chất, rõ kết quả trong từng nhà trường, từng địa phương, nhất là về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, điều kiện học tập của học sinh và chất lượng giáo dục.

Tích cực thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tiếp tục giữ vững ổn định chính trị - xã hội; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; củng cố quốc phòng, an ninh và chủ động trong đối ngoại và hội nhập quốc tế, thực hiện hiệu quả các cam kết, thỏa thuận với các nước, các đối tác; tăng cường công tác thông tin, truyền thông để tạo đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và khát vọng phát triển đất nước trong mọi tầng lớp nhân dân.

Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ sẽ xử lý các kiến nghị tại hội nghị hôm nay và ngay sau hội nghị, Thủ tướng, các Phó Thủ tướng sẽ tiếp tục làm việc với các địa phương, nhất là các địa phương có tốc độ tăng trưởng chưa đạt yêu cầu, chưa đạt mục tiêu trong 6 tháng đầu năm; làm việc với cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước, với hệ thống các tổ chức tín dụng để tiếp tục tập trung tháo gỡ, xử lý những vấn đề vướng mắc, thúc đẩy tăng trưởng đạt mục tiêu, trên cơ sở bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.